Op consult bij de Mensendokter: ‘Ik heb mijn vriend gevraagd of ik met je naar bed mag’

Een kunstenares van achter in de dertig had behoefte aan een sessie. Het gesprek vond plaats op het strand, want overal kan genezing plaatsvinden, overal kunnen diagnoses worden gesteld.

Het gesprek begon met zwijgen. Sommige analytici menen dat de patiënt zolang mag zwijgen als hij wil, maar de Mensendokter heeft niet eeuwig tijd. ‘Wat zijn de problemen?’ vroeg hij, kijkend naar de zee. Soms moet je de patiënt niet aankijken. ‘Jij bent het probleem,’ zei de kunstenares na een lange stilte. In zijn kortstondige opleiding, die welbeschouwd één middag duurde, toen een psychoanalyticus voor patiënt speelde en de Mensendokter voor analyticus, had de Mensendokter geleerd wat projectie in praktijk is: gevoelens van woede, walging en verliefdheid geprojecteerd op de analyticus.

‘Ik heb mijn vriend gevraagd of ik met je naar bed mag,’ zei de kunstenares. ‘Hij zei: hoe kun je me dat vragen?’
‘Heb je hem gebeld?’
‘Nee, een appje gestuurd.’
‘Ik denk niet dat je dit soort vragen per sms of app moet stellen.’
‘Het leek me een eerlijke vraag.’
‘Je moet de mensen niet opzadelen met jouw gevoelens.’

‘Ik kan niet liegen,’ zei de kunstenares.
‘Leven is leren liegen. Zij die niet kunnen liegen, kunnen niet leven.’
‘Je praat zoveel,’ zei de kunstenares, ‘kun je niet even stil zijn?’
‘Er zijn analytici die zwijgen, ik hoor tot het ras van de sprekende analytici.’

Er werd gezwegen.

‘Ik word gek van je gepraat.’

‘Hij zei: “Ik voelde het al aankomen.” Hij is heel gevoelig.’
‘Je had hem dit niet moeten vragen,’ zei de Mensendokter, ‘je richt schade aan en daarna moet je de schade herstellen. Beter is het geen schade aan te richten. Voor iemand die zo van zwijgen houdt, is het opmerkelijk dat je vooral op de verkeerde momenten lijkt te spreken.’

‘Hij heeft even het contact verbroken,’ zei ze, ‘besef je wel dat jij het probleem bent?’

‘Dat hoort bij de behandeling,’ zei de Mensendokter, ‘de analyticus is een scherm waarop alles kan worden geprojecteerd, dat hebben analyticus en schrijver met elkaar gemeen.’
‘Ik word gek van je gepraat,’ zei de kunstenares. Even zweeg de Mensendokter, maar toen zei hij: ‘Zonder taal is er niets, de stilte is het ware nihilisme. Hoe nu verder?’
‘Het is hopeloos.’
‘Dat is een goed uitgangspunt,’ zei de Mensendokter, ‘vandaar kom je meestal wel vooruit.’

‘Zullen we zwemmen?’
‘Ik kan je niet goed behandelen in het water, ik werk overal, maar bij voorkeur niet in de zee.’
‘Jij lijkt nergens moeite mee te hebben’
‘Ik ben de analyticus,’ zei de Mensendokter, ‘ik ben het projectiescherm, ik voel me niet verantwoordelijk voor wat er op het scherm verschijnt.’

‘Ik heb nog nooit iemand ontmoet die zoveel praat als jij.’
‘Maar jij bent ook geen mensen-mens,’ zei de Mensendokter, ‘jij houdt van objecten, vormen, ik werk met mensen en die spreken. Daar kunnen ze weinig aan doen.’

Ze gingen de zee in.
Een paar dagen later ontving de Mensendokter een appje van de kunstenares: ‘Jammer dat ik je gisteren verdronken heb. Nu zal ik alleen zwemmen in de zee.’