Geen spijt van de Brexit, al duurt het jaren voor het voelbaar is

Loes Witschge
romford
Een verlaten martkplein in Romford, in het Londense stadsdeel Havering. Foto: Loes Witsche

Ook in Londen is voor Leave gestemd. En daar heeft niemand spijt van, hoort correspondent Loes Witsche in het Londense stadje Romford. ‘Oh man, ik was zo blij. Voor mijn kinderen en kleinkinderen kijk ik vooruit.’

Op de hoek van het marktplein van Romford staat Richard tegen de pub de Golden Lion geleund een sigaret te roken. De 57-jarige bouwvakker stemde niet in het referendum omdat hij aan het werk was, maar dat maakt niet uit: hij wilde toch Leave stemmen. ‘Puur omdat we overspoeld zijn door immigranten en er niet genoeg macht is in het land. Het is tijd om ons land terug te krijgen,’ legt hij uit.

In een aantal kranten werd de afgelopen dagen geschreven over Leave-stemmers die spijt zouden hebben. Daar is bij Richard niks van te merken. ‘Oh man, ik was zo blij,’ zegt hij. ‘Het zal tien jaar kunnen duren totdat dingen gaan veranderen, maar het moet gebeuren. Voor mijn kinderen en kleinkinderen kijk ik vooruit.’

In Londen stonden op dinsdagavond nog duizenden demonstranten buiten het parlement voor een protest tegen Brexit. De binnenstad lijkt mijlenver verwijderd van Leave-territorium, maar dat is het niet. De treinreis van Liverpool Street, in het bankiersdistrict, naar Romford duurt zo’n 25 minuten.

Romford is het grootste stadje in Havering, een van de vijf Londense stadsdelen die Leave stemden. Met een opkomst van 76 procent, waarvan 69,7 procent de EU wilde verlaten, neemt het stadsdeel de twaalfde plek in op de Euroscepticus-ranglijst. Havering kwam al eerder dit jaar in de publiciteit: in januari werd de lokale gemeenteraad het eerste verkozen orgaan in het Verenigd Koninkrijk dat stemde voor een echtscheiding met de EU. Dertig raadsleden stemden voor vertrek, 15 voor verblijf.

De Golden Lion in Romford, Havering. Foto: Loes Witsche

Op het station van Romford word ik opgewacht door gemeenteraadslid Frederick Thompson. De conservatieve Thompson stemde Remain omdat hij zich zorgen maakte over de mogelijke gevolgen voor de beurs en de economie. ‘Als je de poten onder een kruk vandaan schopt weet je dat-ie om gaat vallen. Ik wilde het risico niet nemen,’ zegt hij. Hij werd niet uitgenodigd voor het overwinningsfeestje van Romfords conservatieve parlementariër Andrew Rosindell, die al jaren campagne voerde voor een Brexit.

Thompson is weinig vergevend in zijn oordeel over de Leave stemmers die hij vertegenwoordigt: ‘Een groot deel van de stemmers is xenofobisch. Het opleidingsniveau in Havering ligt niet erg hoog en ze lezen kranten als the Sun en the Daily Mail, die graag een anti-EU draai aan het nieuws geven.’

Toch kan hij ook redenen bedenken waarom juist de Romforders zich zo in het nauw gedreven voelen. Het stadje ligt nog net binnen de M25, de ringweg rondom Londen, maar identificeert zich volgens Thompson meer met Essex dan met de Britse hoofdstad. Met het opzwellen van de stad en een stijging in de huizenprijzen worden volgens Thompson mensen naar buiten geduwd. Havering is een van Londens witste stadsdelen, maar tussen 2001 en 2011 verdubbelde het percentage inwoners van een etnische minderheid, van 8 procent naar 17 procent. Veel jonge gezinnen verhuisden volgens Thompson naar het stadsdeel, wat druk zette op de scholen.

Kerkje aan het marktplein in Romford, Havering. Foto: Loes Witsche

Op het marktplein klust een vijftal jongens aan een leeggeruimde stal. Vier van hen stemden, allemaal Leave. Ook zij zijn blij met de uitslag. ‘Ik heb gejuicht,’ zegt de 21-jarige lasser Charlie. ‘Iedereen zegt dat het over immigratie gaat, maar dat is het niet. De EU als systeem is gebroken. Ik denk niet dat mensen in Brussel de wetten in ons land zouden moeten bepalen.’

Geen Brexit? ‘Dan krijg je burgeroorlog.’Toch duurt het niet lang voor de vreemdelingenangst de kop op steekt. ‘We zitten op de rand van Londen en je krijgt hier de buitenlanders die verder en verder uit de binnenstad verhuizen. Ik wil niet racistisch zijn, maar om een punt te maken – hoe verder je die straat inloopt, hoe donkerder het wordt. Er wonen daar een hoop African-Americans, om het politiek correct te zeggen,’ zegt Charlie.

Wanneer artikel 50 wordt ingeroepen is voorlopig nog maar de vraag. De Financial Times-columnist Gideon Rachman opinieerde maandag dat het misschien wel nooit zou gebeuren. Daar moeten de jongens op het marktplein niets van weten. ‘Dan krijg je massale protesten,’ zegt Charlie. ‘Dan krijg je burgeroorlog,’ voegt de 21-jarige beveiliger Melvin toe.

Net als Richard rekenen Charlie en zijn vrienden erop dat het jaren zal duren totdat de effecten van Brexit voelbaar zijn. En als de situatie toch niet beter wordt? ‘Als het niet werkt, wie zegt dan dat we ons niet weer bij de EU kunnen voegen?’ vraagt de 23-jarige spoorbouwer Danny zich hardop af. ‘Het uitproberen kan geen kwaad.’

Daar kan Charlie wel om lachen. ‘Ja. Zo werkt het dus niet.’

Sluit je nu aan voor slechts €4,99 per maand

Sorry, je hebt op het moment geen toegang tot dit artikel.

Waarschijnlijk heb je een abonnement zonder digitale toegang. Wil je deze content graag lezen, sluit dan snel een abonnement af.

Heb je wél een abonnement met digitale toegang, neem dan contact op met onze klantenservice: 020 – 5518701.