VVD versus de rechtse kerk

De rechtse kerk

Verhaal van de Week

Onder de motorkap van het IDF

Documentaire

600 dagen de straat op

Verzet

Tijd voor scholierenprotest?

Jongerenpanel

Doe iets niet

Dolf Jansen

Dienstplicht

Chard van den Berg

Laat de boer rouwen

Hans Against the Machine

Veiligheidsraad

Verenigde Naties

Iedereen aan de marathon

Zeitgeist

Jacht op vreemdgangers

Digital Families

Het oog
Een historisch tafereel: de aankomst van een schip gevuld met slaven in een roerige haven. Paarden tuimelen over elkaar heen, blazen lucht uit hun neus in de vorm van paddenstoelen, als ware het een strip. Het beeld is wanordelijk maar toch gestructureerd, grillig maar toch gedisciplineerd: typerend voor de tekenstijl van Amerikaan Andrew Schoultz (1975).
Van graffitischrijver evolueerde Schoultz naar maker van immense muurschilderingen en hij verwierf wereldwijd bekendheid als straatkunstenaar. Naast de straatmuur bewerkt hij tegenwoordig ook het doek, en wel in moordend tempo. De kunstenaar geeft er commentaar op gebeurtenissen uit de wereldgeschiedenis: oorlogen, kolonialisme, de tegenstrijdige relatie tussen mens en natuur. Zijn roots heeft hij echter niet verloochend, getuige de bakstenen die regelmatig in zijn schilderijen opduiken.
Binnenkort is Schoultz&#8217; eerste solotentoonstelling in Nederland te zien. In Rotterdam moet de bezoeker vooral oppassen de werken niet aan te stoten: ze kunnen nog nat zijn! Tot twee dagen voor de expositie werd er gezwoegd op de laatste nieuwe doeken.
‘Chaotic Balance On Well Built Structures’, Andrew Schoultz, Showroom Mama in Rotterdam, t/m 20 april

Kim Bos

Chaos

Het oog
Het begon met een observatie. Ex-modefotograaf en ex-reclamemaker Kenneth Hope bezocht een museum en keek door een ruit die bedekt was met een doorzichtige rode gel. Hij raakte gefascineerd door het surrealistische beeld. Die dag maakte hij van dat uitzicht zijn eerste digitale foto. Thuis bekeek hij de afbeelding en verbaasde zich over de uitmuntende kwaliteit. Hope besefte dat fotografie door de komst van de digitale camera voor altijd anders was: scherper, veelzeggender en onthullender. Vanaf dat moment zou hij zich toeleggen op het maken van kunst. De wazige foto van een vrouwenvoet in zwarte panty en rode pump is een vrucht van die &#8216;openbaring&#8217; in het museum. Tijdens de tentoonstelling 7 years (16 maart t/m 27 april in Galerie Wegert &#038; Sadocco in Winkel) blikt Hope terug op de afgelopen zeven jaar van zijn leven waarin hij &#8216;de commercie de rug toekeerde&#8217; en zich terugtrok op het Franse platteland. Uitgescheurde krantenknipsels, vergeelde foto&#8217;s, vrouwen en toiletpotten: een collectie flarden uit het gesjeesde leven van een ex-commercieel.

Flard

Het oog
In deze foto uit 1998 verbergt Van der Vlugt de ogen van zijn model. Het resultaat is merkwaardig: mooi meisje, hoor, maar waarom houdt ze twee helblauwe poppenogen voor haar donkere gezicht? Haar mond staat wijd open, alsof ze een kreet slaakt. &#8216;Innocent&#8217; is de titel van dit werk. Voor de fotograaf zijn poppen dan ook een symbool van onschuld. De rest van de foto is juist donker en daardoor onheilspellend. Het resultaat is quasi-esthetisch en vooral bevreemdend.
Gelauwerd fotograaf Marcel van der Vlugt (1957) werkte onder meer voor La Vie en Rose, Vogue, Blvd en dif. Zijn werk beweegt zich rond de thema&#8217;s esthetiek, maakbaarheid en vergankelijkheid. De zoektocht naar schoonheid staat telkens centraal. Tijdens de tentoonstelling Beauty and Other Secrets toont Van der Vlugt zijn fotoseries rond het thema schoonheid.
Het meest bijzonder: de reeks Rejects, foto&#8217;s die gemaakt werden in opdracht van vrouwenbladen, maar uiteindelijk werden geweigerd of gecensureerd.
Beauty and Other Secrets, Marcel van der Vlugt, Kunsthal Rotterdam, 8 maart t/m 25 mei

Onschuld, onheil

Het oog
Een vlinder fladdert sierlijk rond een ontluikende bloem, en een dikke rups zoekt zijn weg richting granaatappel.
Minutieus werd dit tafereeltje in de achttiende eeuw opgetekend door de vrijgevochten kunstenares en bioloog Maria Sibylla Merian. Ruim driehonderd jaar lag deze tekening, samen met tientallen afbeeldingen en studies, te verstoffen in het Britse Windsor Castle om nu, voor het eerst, getoond te worden in het Rembrandthuis.
Merian was in haar tijd een opmerkelijke vrouw. Dames hoorden bloemen na te tekenen; geen oncharmante rupsen. Lange reizen maken, zoals zij deed, was al helemaal van de zotte.
Wie was deze dame met een groot talent voor observeren? Wat bewoog haar om maanden lang het oerwoud van Suriname in te duiken om beestjes te schetsen? Merians dochters traden in haar voetsporen: ook zij stortten zich op het dieren- en plantenrijk en ook hun werk is te zien in Het Rembrandthuis in Amsterdam, van 23 februari tot 18 mei.

Dame & rups

Met Wilders in Moskou
&#8216;Je moet voortaan doen alsof je Belg bent&#8217;
Op het diner ten huize van &#8216;de tweede man&#8217; ontstond de avond ervoor enige hilariteit. De delegatie Nederlandse parlementariërs die een paar dagen Moskou en daarna de stad Perm in de Oeral zou aandoen, droeg aan de lange tafel naambordjes op de revers. Behalve de boomlange Geert Wilders. &#8216;Dat mag ik niet van de beveiliging; anders weten de mensen wie ik ben.&#8217; Humor, zo blijkt maar weer eens, is ook altijd ernstig.
Nu zit ik tegenover de antimoslimridder aan een ronde tafel in de balzaal op de residentie. Voor het ontbijt. Ambassadeur Dirkse kijkt vanaf zijn tafel vaderlijk toe. Op zijn gezicht staat: missie geslaagd. De parlementsleden hebben half intellectueel Moskou gesproken. Wilders voert een discussie met een BBC-man, een vloeiend Engels orerende Rus met een schoonvader in Syrië. &#8216;Rusland heeft bijna dertig miljoen moslims.&#8217; Hij zinspeelt op een naderende catastrofe. In Tsjetsjenië heerst weer de sharia. Een meisje zonder hoofddoek is er een vogelvrije hoer. In Moskou is de hele fruithandel in handen van de Kaukasische maffia. Ze hebben feitelijk het gehele stadsbestuur in de klem. En wisten wij wel hoe het in de rest van het land was? Wilders glundert van bijval.
Ik bestudeer heimelijk zijn legendarische haar, zijn handen, zijn ogen. Wat voor drama speelt zich daarachter af? Soms zegt een mens wat, doet hij iets, om er later weer spijt van te hebben. Maar voor hem is er geen weg terug. De angel geraakt steeds dieper in het vlees. Dat wekt ook mededogen. Dan vertel ik hem van de moskee op mijn binnenplaats. En dat ik niet zo lang geleden &#8211; als Hollander &#8211; bijna werd gemolesteerd. &#8216;Maar dat is vreselijk!&#8217; Wilders is oprecht aangedaan. &#8216;Is het echt waar? Vreselijk, vreselijk! Je moet oppassen, hoor; het zijn gekken.&#8217; Ach, zeg ik, de vorige bewoner van mijn flatje is al geliquideerd. Volgens de wet van de kansrekening zal het met mij zo&#8217;n vaart niet lopen. &#8216;Je moet voortaan doen alsof je Belg bent. Een Vlaams accent aanmeten.&#8217; Ik zeg dat ik mij in dit land al twaalf jaar lang hoofdzakelijk van het Russisch bedien. &#8216;Hang dan een Belgische vlag uit je raam! Nou, veel sterkte ermee!&#8217; Dan verlaat de voorman van de Partij voor de Vrijheid met zijn twee lijfwachten de balzaal. Even later sta ik alleen in de sneeuw. De zon schijnt. Een mooie stad. Maar waar haal ik hier zo snel een Belgische vlag vandaan?
Pieter Waterdrinker
Op de bank voor Nathalie
&#8216;Gordon blijkt best okay,&#8217; probeerde ik nog
Afgelopen zaterdagavond zat mijn vriendin te snikken op de bank. Ik zat naast haar en keek strak voor me uit, bang dat ik bij het zien van haar tranen óók zou beginnen. Zo gaat het nu al tien zaterdagen op rij. Want &#8217;s avonds tussen acht en elf is Idols op tv. Een programma waar verstandige, nuchtere mensen &#8211; waartoe sommige van onze vrienden ons rekenen &#8211; hun tijd niet aan horen te verkwanselen, maar waar wij thuis ondertussen hopeloos verslaafd aan zijn geraakt. Zodra in de woonkamer klinkt: &#8216;Dit programma wordt mede mogelijk gemaakt door Rexona,&#8217; gaan de mobieltjes op stil. Afspraken staan hoogstens na middernacht gepland. &#8216;Een etentje? Leuk! Oh, zaterdag? Nee, dan hebben we&#8230; eh&#8230; andere verplichtingen.&#8217; Soms is één uitzending niet genoeg, en zitten we op zondagavond langs allerlei duistere kanalen te zappen om op RTL 8 de herhaling te kunnen zien. Voor de rest van de week is er Youtube.
Het is ons allemaal te doen om Nathalie, die nu de finale heeft gehaald. Een zesentwintigjarig meisje met de explosiviteit van Tina Turner en een van God gegeven strot. Trijntje Oosterhuis, Anouk, Ilse de Lange? Sneue vertoningen vergeleken bij Nathalie. Dat het meisje uit Congo komt, een rotleven achter de rug heeft, met haar nichtjes in een vierpersoons stapelbed slaapt en haar huur niet kan betalen, maakt ons nog grotere fans. Hoe onterecht dat geen hond meer naar Idols kijkt, en geen krant erover schrijft!
&#8216;Misschien&#8217;, zei mijn vriendin, &#8216;kun jij in Vrij Nederland&#8230;&#8217; Ik had aan een half woord genoeg. In de eerstvolgende redactievergadering zou ik voorstellen een artikel aan Nathalie te wijden.
Ik wist dat ik tenminste één medestander had. Een collega had me ooit in een verlaten parkeergarage toevertrouwd ook wekelijks aan de buis gekluisterd te zitten. De eindredactrice die er openlijk voor uitkwam geen uitzending te missen van As The World Turns en de verslaggever die nog voor RTL Boulevard had gewerkt, zou ik ook wel meekrijgen. Dacht ik. Maar toen ik tijdens de vergadering vol vuur over Nathalie begon, keek iedereen naar zijn schoenen. &#8216;Idols, is dat nog steeds op televisie?&#8217; vroeg iemand. &#8216;Dat is toch dat programma met Gordon?&#8217; vroeg een ander, en trok een gezicht alsof hij het over buikloop had. &#8216;Gordon blijkt best okay,&#8217; probeerde ik nog, maar niemand die het hoorde.
Toen ik die middag thuiskwam, stond mijn vriendin al bij de deur te wachten. &#8216;En?&#8217; vroeg ze hoopvol. Ik schudde het hoofd. &#8216;Ze zeiden: schrijf maar een stukje voor De kleine wereld.&#8217; Mijn vriendin schoot vol. Ik keek haar aan en dacht: misschien moeten we toch maar in rehab.
Robert van de Griend
Doof op de dansvloer
&#8216;We horen niets, dus moeten we voelen&#8217;
Vroeger was Marie van Driessche (19) voortdurend boos. Boos op haar ouders, op leeftijdgenoten. Eigenlijk op iedereen die haar niet begreep. Het kwaadst was ze op haar handicap. Marie is doof. In een café in Den Haag zit ze ontspannen aan een tafeltje. In haar ene hand heeft ze een glas fris, met haar andere hand drukt ze op de toetsen van haar mobiele telefoon. Soms lacht of zwaait ze naar iemand die binnenkomt.
Ze heeft een uitgesproken stijl. Haar haar is roze geverfd en ze draagt een korte rechte pony. Onder haar lip heeft ze een piercing. Op haar pols prijkt een tatoeage. Het is een simpel getekende hand die een gebaar maakt. &#8216;Geluk&#8217;, betekent het.
Tegenwoordig is Marie gelukkig. Toen ze zestien was, was dat anders. &#8216;Iedere dag heb ik te maken met onbegrip. Niemand houdt rekening met doven. Als ik in de trein zit, bijvoorbeeld, heb ik geen idee of er vertraging is. Vroeger werd ik daar razend om,&#8217; gebaart Marie vliegensvlug naar haar tolk. Praten lukt wel, maar het is soms moeilijk te verstaan. Om die reden neemt ze vaak een tolk mee naar school. Ze volgt een opleiding grafisch vormgeven. &#8216;Daar komt het wel weer goed te pas dat ik doof ben. Met mijn ogen is niets mis, die doen het juist beter.&#8217;
Deze avond is in discotheek Paard van Troje in Den Haag Mutesounds, een muziekfeest speciaal voor doven. Marie heeft geholpen met het opzetten van het evenement en adviseerde de organisatie. Verschil met een doorsnee dansavond: de bas staat keihard en er wordt met lasershows en videofragmenten extra aandacht geschonken aan het visuele aspect. In de zaal staan twee vierkante platforms. Wie daar op gaat staan, voelt de bas door zijn hele lichaam trillen. &#8216;We horen niets, dus moeten we voelen.&#8217;
Op een avond als deze, waar het publiek overwegend bestaat uit doven, is het ondanks de stampende muziek doodstil. De ruis van mensen die tegen elkaar schreeuwen en met de muziek meezingen, ontbreekt. Ook dansen gebeurt minder fanatiek. &#8216;Op dovenfeesten staat vaak iedereen met elkaar te &#8220;praten&#8221;. Misschien zijn ze bang om te dansen. Daar heb ik geen moeite mee.&#8217; Eigenlijk vindt Marie een normale dansavond leuker. Dan voel je je niet zo&#8217;n uitzondering. &#8216;Het is wel fijn dat mensen hier niet zo in je oor proberen te tetteren, zonder je aan te kijken. Daar kan ik natuurlijk niets mee.&#8217;
Kim Bos
Arie Visser herinnerd
Altijd zeuren of je hem écht geen geeltje kon lenen, maar evenzogoed
Bezoekers moesten oppassen dat ze de nek niet braken over het verlengsnoer dat zich langs de voordeur naar het buitengebeuren slingerde om de verlichting van een uitklapbord met de letters &#8216;PuntWG&#8217; mogelijk te maken. Volgens internet is PuntWG &#8216;een platform voor meervoudige acties, processen en gerelateerde evenementen, zoals tentoonstellingen, lezingen, discussies, performances en concerten&#8217;. Vanavond behelsde het gerelateerde evenement in een witgepleisterd lokaaltje te Amsterdam een voordracht door schrijver Oek de Jong over zijn te vroeg gestorven vriend Arie Visser (1944-1973), van wie hij tevens enkele gedichten en proza zou voordragen. Na de pauze gaf het improviserende trio van saxofonist Ab Baars &#8216;m van jetje, in aansluiting op het droeve lot van de dode dichter die eigenlijk jazzmusicus had willen worden en zo mooi over jazz kon schrijven.
Twaalf geïnteresseerden waren gekomen, maar juist dat overzichtelijke aantal vond een man op de tweede rij van bijkomende charme. De opkomst deed hem denken aan de vertoning van experimentele films in bioscoop Cinétol, begin jaren zestig. Heerlijk, het publiek bestond uit anderhalve man en een paardenkop, maar doordat je met zo weinig was, ontstond een sfeertje van verbondenheid. In die tijd begon hij Arie weer te zien, met wie hij al bevriend was sinds ze samen het Christelijk Lyceum in Apeldoorn bezochten. Allebei in 1944 geboren, stom toeval.
Arie schonk hem een exemplaar van zijn debuutbundel Virtuele beelden, maar de verzen gingen hem deerlijk boven de pet. Nu pas, op zijn vierenzestigste, drong de inhoud van Arie&#8217;s gedichten enigszins tot hem door. Omdat hij sinds kort zélf gedichten schreef. Op het laatst van zijn leven bekeerde Arie zich tot de islam. Dit keer deed hij zijn vriend een exemplaar van de Koran cadeau, maar die bladerde er wat in en haakte af toen hij een passage tegenkwam over handen afhakken. Dat Arie moslim werd, was een van de keuzes waar hij hem niet in kon volgen. Maar voor de rest: práchtkerel hoor, met een hart van goud.
Ook Oek de Jong sprak invoelend over de dode dichter. Zeker, Arie Visser kende duistere kanten. Dat hij verslaafd was aan heroïne maakte hem grillig in de omgang. Altijd zeuren of je hem écht geen geeltje kon lenen, maar evenzogoed. Groot dichter. Hart van goud. Klassiek werd zijn vers: &#8216;Onrust &#8211; geen reisdoel is mij aangegeven / terwijl ik toch de tol betaal / hoe onrust mij heeft uitgedreven / het kuiken uit de eierschaal.&#8217;
De mededeling van Oek de Jong dat Arie Visser in Sneek was geboren, ontlokte onrustig geschuifel op rij twee. In de pauze werd de spreker op de schouder getikt door de jeugdvriend. Het misverstand was snel de wereld uit. Ze hadden alle twee gelijk, haha. Ja, Arie Visser werd inderdaad in Sneek geboren. Maar dat hij later naar Apeldoorn verhuisde, was óók waar.
Rudie Kagie

Rudie Kagie

Robert van de Griend

Pieter Waterdrinker

De kleine wereld

Het oog
Wat doet die man daar onder aan de trap? Door het donkere beeld en het ongewone perspectief doet het tafereel onheilspellend aan. Is hij dood? Vermoord? Wie nauwkeurig kijkt, ziet boven in beeld een emmer staan. Wellicht is onze man uitgegleden over een pas gedweilde vloer en vervolgens over de trapleuning geduikeld.
Tijdens de tentoonstelling ‘To Burn Oneself with Oneself: the Romantic Damage Show’, 23 februari t/m 6 april in De Appel in Amsterdam, exposeren tien kunstenaars die niet meewaaien met de huidige trend om maatschappijkritisch werk te leveren. Je zou kunnen zeggen dat ze zich er juist tegen verzetten door te vertrekken vanuit eigen ervaringen en gevoel. Ze keren terug naar het sentiment van de negentiende-eeuwse romantiek, toen kunstenaars van hun hart geen moordkuil maakten.
Deze foto werd gemaakt in 1984 door de Duitse kunstenaar Günther Förg (1952), maar is speciaal voor de tentoonstelling als negatief afgedrukt. Het ware verhaal achter de foto laat zich enkel raden.

Raden maar

Het oog
Achter honderden kleine ramen lijkt het leven in volle gang. Lampen branden soms fel, soms zwak. In een enkele ruimte verlicht het zwakke, blauwachtige schijnsel van een televisie de achterliggende ruimte. Elders is een kinky rode gloed te zien. Of speelt het golvende oppervlak van het gebouw een spelletje met de toeschouwer? En omhult het op het eerste gezicht zo levendige pand eigenlijk een verlaten kantoortuin na zessen, waar hier en daar een lamp is blijven branden?
Echt naar binnen kijken is onmogelijk. En dat twijfelachtige is juist wat de Nederlandse fotograaf Frank van der Salm (1964) boeit: ‘Door mijn aandacht niet te vestigen op mensen, maar op de dingen die ze achterlaten, kan de beschouwer zelf een oordeel vormen over het waarheidsgehalte van het beeld.’ Van der Salms foto’s bieden een blik op steden en hun infrastructuur. Veelzijdigheid en herhaling worden onder de loep genomen. De stad als multipli-city.
‘Multiplicity’, t/m 13 april, ?Fries Museum Leeuwarden

Stille stad

Is je mama voor Obama?
In Hillarytown zijn opeens opvallend veel Obamastickers te zien
Zomaar een zondag in Washington Square Park in het hart van Greenwich Village. Mijn oudste zoontje bakt taarten in de zandbak. Uma Thurmans kinderen Maya en Levon spelen er ook. Philip Seymour Hoffman (ook dit jaar weer genomineerd voor een Oscar) is herkenbaar als low profile-vader naast zoontje Cooper, die in een rek hangt vlak bij Jon Stewarts zoon Nathan. Op zo&#8217;n zonnige middag doet het park enigszins denken aan de sixties, maar de folkzangers die er muziek maken, wonen hier al lang niet meer. De buurt is gentrified &#8211; een plek voor de rich and famous, net als de rest van speelplaats Manhattan.
Aan het hek om de speeltuin hangen de gebruikelijke advertenties voor babysitters en nannies: Esmeralda, Rosa en Mercedes willen allemaal op blanke kindertjes en hun Bugaboo passen. Deze zondag hangen er ook matig afgedrukte zwart-witkopieën met het hoofd van Obama en het woord &#8216;progress&#8217;. En ook: &#8216;hope&#8217;.
In de stad waar Madison Avenue miljarden genereert in gelikte pr &#8211; en reclamecampagnes zien New Yorkers opeens lantarenpalen en stoplichtkastjes beplakt met op A4-formaat vervatte slogans als &#8216;Begin opnieuw te geloven &#8211; Obama &#8217;08&#8217;. In het keurig aangeharkte Greenwich Village zijn er opeens opvallend veel Obamastickers en buttons te zien. In Hillarytown is Barack Obama de man van het nieuwe idealisme en een aan de Kennedy&#8217;s herinnerend New Frontier-denken. &#8216;Als je niet weet hoe de jaren zestig &#8211; begín jaren zestig, niet het Woodstock van later &#8211; eruit zagen,&#8217; riep politiek televisiecommentator Chris Matthews deze week, &#8216;kijk dan naar het idealisme rond Obama.&#8217; Politiek in Amerika lijkt niet alleen meer te draaien om fundraisers en opiniepeilingen, maar ook om magie en die ís er rondom Obama. Daar hoort bij dat mensen zelf kopietjes draaien voor een presidentiële campagne die tientallen miljoenen kost. En dat Sarah Jessica, nauwelijks herkenbaar als de ster van de nieuwe Sex and the City-film, met zoontje James speelt onder een flyer met de tekst: &#8216;Go Tell Mama! I&#8217;m for Obama!&#8217;
Michiel Vos
Flirten tussen liefdes brokstukken
&#8216;Goh, jammer. Ik dacht: leuke vent, wie weet is-ie single&#8217;
Die grote foto van dat huilende jongetje, ingeklemd tussen de afwerende ruggen van zijn ouders &#8211; dat was een beetje een domper. Zoals ook de blaartrekkende slogans &#8211; &#8216;als wij weg is&#8217;, &#8216;van trouwjurk tot toga&#8217; &#8211; niet echt bijdroegen aan een uitgelaten stemming. En we er ook maar vanaf zagen om vijfhonderd euro plus wat wangslijm neer te tellen voor de vaderschapstest. Maar goed, dat viel allemaal te verwachten op &#8217;s lands allereerste Echtscheidingsbeurs. Het is even zoeken naar een passende toon wanneer je je in zo&#8217;n mijnenveld begeeft.
Wat minder voor de hand lag, was dat het behoorlijk gezellig was in de Utrechtse Jaarbeurshal. Menige standhouder prees zijn scheidingsproducten op nogal melige wijze aan. &#8216;De keus is aan jou,&#8217; lachte de man van het bedrijf Ok Uit Elkaar. &#8216;Ga je die shitfase in, wil je die vechtscheiding, of kies je voor ons?&#8217;
De dames van The Divorce Office lieten vrolijk weten zelfs voor de bloederigste huwelijksperikelen niet terug te deinzen. &#8216;Zij heeft een speciale fluit als ze elkaar de tent uitvechten. En ik sla met mijn hand op tafel.&#8217; De schrijver van Op jezelf was erg in zijn nopjes met zijn boek vol praktische tips voor kersverse alleenstaanden. Zoals: hoe draai je een stop in? &#8216;Sommige mensen weten niet eens waar de stoppenkast hángt,&#8217; wist de schrijver. &#8216;Mensen?&#8217; corrigeerde de illustratrice van het boek. &#8216;Zeg maar gerust: vrouwen.&#8217;
Natuurlijk, organisator Felix Merks had goed nagedacht over de timing van zijn beurs. Januari is, met september, dé piekmaand als het op scheiden aankomt. Aan de kerstdis met de schoonfamilie of &#8216;drie weken samen in de regen in een caravan op Texel&#8217;, dat zijn de momenten waarop echtelieden besluiten dat het verdomme genoeg is geweest.
Handig dus dat ze een paar weken later al terecht kunnen op de beurs, die naast bemiddeling bij het uit elkaar gaan ook gericht was op hulp voor stellen die &#8216;de boel weer werkend wilden krijgen&#8217;.
Maar wat Merks niet had kunnen voorzien, was dat zijn beurs uitgerekend viel op de dag die vaak wordt aangeduid met rokjes- dan wel bloesjesdag. Het moment dat de winterjassen voor het eerst thuisblijven en het bleke zonnetje zijn uitwerking heeft op humeur en hormoon. Vandaar natuurlijk die vrolijkheid. En vandaar ook dat er, zeer ongepast, volop geflirt werd tussen de brokstukken van de liefde. Enige sta-in-de-weg daarbij was de overdadige aandacht van de pers. &#8216;Goh, jammer,&#8217; zei een schalkse roodharige vrouw. &#8216;Wéér een journalist. Ik dacht: leuke vent, wie weet is-ie single.&#8217; Met zo&#8217;n duizend betalende bezoekers was Merks weliswaar tevreden, maar ook weer niet té. Maandelijks gaan er vijfduizend stellen uit elkaar. &#8216;Dat zijn dus tienduizend mensen,&#8217; rekende hij voor. &#8216;Daarvan waren er duizend dapper genoeg. Maar de rest staat op de Huishoudbeurs zijn verdriet te vereten.&#8217;
Sander Donkers
Kauwgom­bellenblazer
Ricardo Villalobos is een blanke variant van Snoop Dogg, met baard
Eens moest de organisatie van 5 Days Off halverwege de avond in allerijl papiertjes op de muren van de Melkweg ophangen: Ricardo Villalobos afgelast. Vlucht gemist, was het excuus. Het zal de bezoekers van het technofestival niet erg hebben verbaasd. De Chileen heeft een reputatie, en niet alleen als het gaat om zijn dikwijls hemelbestormende muziek. In alles wekt Ricardo Villalobos, die opereert vanuit Berlijn, de schijn dat hij woont in zijn eigen psychedelische universum, waar alle stimulantia &#8211; en dan bedoelen we echt: álle &#8211; van harte welkom zijn. Hij lééft zijn muziek, dat merk je, en dat staat vaak op gespannen voet met zaken als punctualiteit. Afgelopen zaterdagnacht stond hij op het podium van Paradiso, op een stellage die wel iets weg had van het oude decor van Countdown, voor een zes uur durende dj-set. En je weet bij de eerste blik meteen waarom hij weleens een afspraak mist. Het zijn niet eens de joints die hij met graagte opzuigt. Het is de houding die, bijna tastbaar, als een wolk droogijs om hem heenhangt. Deze Ricardo Villalobos is zo relaxed dat het in het Guinness Book of Records mag. Hij maakt praatjes met zo&#8217;n beetje iedereen. Neemt een drankje aan. Of, ha, nog een joint. Trekt weer eens een kledingstuk uit. Alsof hij niet de dj is, maar de gastheer van de avond. Muziek opzetten, dat is iets wat hij eventjes tussendoor doet. Je ziet hem, die avond van de Melkweg, zo met zijn platenkoffer naast zich op luchthaven Tegel zitten, met een exotische cocktail aan de bar. Al drie keer hebben ze zijn naam omgeroepen, maar dat is volledig aan hem voorbijgegaan. De barman doet het licht uit, en Ricardo Villalobos gaat maar weer eens op huis aan. Ook goed. Zijn populariteit heeft nergens onder geleden. Dit optreden in Amsterdam was binnen zes uur uitverkocht. Het jonge publiek is uitzinnig als hij minstens een kwartier lang stoeit met de baspartij van een karakteristiek bubbelend ritme. Minimal noemen we deze stijl. En zo klinkt het ook. Ricardo Villalobos heeft iets van Snoop Dogg, net zo lang, net zo slungelig, maar dan een blanke variant met baard. Onaantastbaar en aaibaar tegelijk. De euforie in de zaal tovert een geheimzinnige glimlach op zijn gezicht. Even voorstellen: Ricardo Villalobos, de beste (muzikale) kauwgombellenblazer ter wereld. Morgenavond wacht er elders weer een volle zaal.
David Kleijwegt
No homo
Hiphop en homo: &#8216;What is up met die shit?&#8217;
&#8216;Als je op een feest bent en een gast draait een vet relaxed jointje voor je, dan zeg je: strak jointje man, maar no homo!&#8217; vertelt een bezoeker van het &#8216;no homo&#8217;-debat in de Utrechtse club Ekko. Niks mis mee, vindt hij. Als man en hiphopliefhebber word je liever niet verdacht van homofilie. Als je dan staat te chillen in een discotheek en je wilt een gast een complimentje maken, plak je er gewoon &#8216;no homo&#8217; achteraan. Probleem opgelost. Jij geen homo. Hij blij met zijn zojuist verworven pluim.
De leden van hiphopcollectief Habek hoorden de term steeds vaker. &#8216;What is up met die shit?&#8217; dachten ze en een debat over homo&#8217;s en hiphop was het gevolg.
Als presentatrice Evelien Bosch het publiek vraagt zich op te splitsen in anti- en prohomogroepen, blijken de anti&#8217;s in de minderheid te zijn. Het handjevol jongens dat blijft staan, onderscheidt zich in weinig van de rest van het publiek: ze zijn een jaar of vijftien, kijken alsof ze nog nooit zoiets stoms hebben meegemaakt, maken af en toe gorgelende of sissende geluiden en roepen zo nu en dan met overslaande stem hun mening naar de presentatoren. Kleding: wijdvallende spijkerbroek, Nike-schoenen, pet. Als een van de anti&#8217;s de microfoon te pakken krijgt, wil hij best iets zeggen: &#8216;Kijk, stel nou dat iedereen homo zou worden, dan zou er geen voortplanting komen, niks.&#8217; Een ander: &#8216;Met homodagen zoals jullie hier in Nederland organiseren, stimuleer je het alleen maar. Ik vind dat gewoon niet kunnen, weet je.&#8217; Ruim voor het einde van het debat zijn de anti&#8217;s spoorloos verdwenen.
&#8216;Met dat soort jongens valt niet te praten,&#8217; vindt organisator en hiphopartiest Pax (&#8216;Alleen mijn moeder en de belastingdienst kennen mijn echte naam&#8217;), &#8216;ze dachten waarschijnlijk dat er een vet feest zou zijn of zo.&#8217; Volgens Pax zijn zulke jongens er nog niet aan toe om over dit onderwerp te praten. &#8216;Het zijn pubers, misschien kunnen ze het over een paar jaar aan.&#8217; De homo&#8217;s hebben een goede vriend aan de rest van het publiek. De lesbische COC-vertegenwoordiger die aanwezig is, heeft zelfs fans. Als ze het woord krijgt, resulteert dat in gefluit en gejoel vanuit de zaal. &#8216;Geil!&#8217;
Kim Bos

Sander Donkers

David Kleijwegt

Het oog
Stond deze spierwitte rotsachtige massa niet in een museum, dan zouden de brokstukken een verloren lading kunnen zijn van een cementwagen. Ware het niet dat uit speakers verstopt in tunnelachtige gaten een kakofonie van stemmen klinkt. Operazangers zingen om het hardst frasen uit toespraken van George Bush, Martin Luther King, Sadam Hoessein en de Dalai Lama. Op gezette tijden beklimmen zangers in eigen persoon de installatie om ongemakkelijk liggend in de gaten politieke kopstukken te vertolken.
Kunstenaars Allora en Calzadilla wonen op Puerto Rico. Hun gevarieerde oeuvre bestaat uit installaties, performances, sociale interacties, werk in de openbare ruimte, foto’s, video’s en collages. Werk dat, naar eigen zeggen, gekarakteriseerd wordt door speelsheid, humor en sociale betrokkenheid. Tijdens de tentoonstelling Never Mind That Noise You Heard in het Stedelijk Museum staat het gebruik van muziek in de context van macht en oorlog centraal. Drie grote installaties zijn te bekijken. Waar stopt muziek en begint lawaai? Oren zullen niet gestreeld worden tijdens een bezoek aan deze tentoonstelling, maar geprikkeld alleszins.
Allora en Calzadilla, in het Stedelijk Museum Amsterdam van 8 februari tot 4 mei

Rots

Het oog
Vanachter een bosje sperziebonen kijken twee ogen verbaasd omhoog. Een vreemd wezen in grote lompe schoenen en een weinig flatteuze blauwe jurk lijkt er verdwaald. Het is een van de ‘smaakmakende personages’ van de Franse grafisch ontwerpster Geneviève Gauckler (1976) die asperges, bananen, brood, moorkoppen, gebakken eieren en andere eetbare zaken gebruikt om haar figuren vorm te geven. Met haar werk wil ze de toeschouwers laten nadenken over onze ‘wereld van te veel’.
Gauckler wordt in Frankrijk geroemd om haar humoristische illustraties. Nu is haar werk te zien in Eindhoven. Op de tentoonstelling Food Chain is ook een ‘voedselaltaar’ te zien. In een donkere ruimte waar muziek klinkt, liggen felgekleurde snoepjes, ananassen, kiwi’s en briefjes met opschriften als ‘Disco rules’ en ‘Pizza respect’. Hier en daar op borden nog wat adviesjes van Gauckler: ‘IJs is slecht’ en: ‘Broccoli is gewelddadig.’ Eat that!
De tentoonstelling ‘Food Chain’ is tot en met 2 maart te zien in MU-Eindhoven

Smaakmakende figuren

Hiphop op weerwoord
Hiphop tijdens een literair festival: het lijkt een vreemde eend in de bijt. Guan Elmzoon, alias All Star Fresh, maakte in de jaren tachtig furore met de hiphopformatie King Bee en vindt het ‘best normaal’. ‘Hiphop is gewoon poëzie van de straat,’ zegt de dj.
25 januari gaat voor de vierde keer Literair Festival Weerwoord rond het Amsterdamse leidseplein van start. Hiphopfestival Double Talk bestaat al veel langer: het is toe aan de elfde editie. Met de komst van Weer­woord besloot men de handen ineen te slaan: de hiphoppers van Double Talk maken nu onderdeel uit van het literaire festival. En zo kon het gebeuren dat grootheden als Armando, Wim T. Schip­pers en Gerrit Komrij zij aan zij staan met stoere rappers. Ook niet de minsten overigens: pioniers van de Nederlandse hiphop als Extince, Duvelduvel en King Bee maken hun opwachting.
‘Er is wel eens kritiek geweest op de link die wij leggen tussen hiphop en literatuur,’ zegt artistiek directeur Marc Verstappen ‘Maar rappers zijn net als schrijvers taalkunstenaars.’ Volgens Verstappen kun je door hiphop jongeren ook iets bijbrengen over woordgebruik: ‘Leren hoe je met muziek en woorden een boodschap kunt overbrengen.’
Elmzoon scoorde begin jaren negentig een internationale hit met de dansvloerknaller ‘Back by dope demand’. Over mensen die laatdunkend doen over hiphop heeft hij een duidelijke mening: ‘Ze kijken niet verder dan hun neus lang is. Neem KRS-One, hij is echt een taalkunstenaar. Zijn raps, waarin hij vertelt over het leven op de straat, kunnen zo gebundeld worden in een boek.’ Over zijn eigen nummers maakt Elmzoon zich geen illusies: ‘Onze teksten zijn sfeerverhogend, het gaat om de feestgedachte.’
Double Talk is de aftrap van het project BBoy Chronicles: een naslagwerk met verhalen van Nederlandse ‘grootmeesters’ over de geschiedenis van hiphop dat moet verschijnen in 2009. Geestelijk vader van het festival Kees Heus vond dat hiphop positiever te boek moest komen te staan. ‘Jongeren denken dat rappers elkaar vroeger alleen maar afmaakten in nummers, dat het haat en nijd was.’ Volgens Heus moet er vrolijker teruggekeken worden: ‘Er zijn enorm veel mooie dingen gemaakt, kijk naar de nummers van bijvoorbeeld Extince, het zou zonde zijn als dat overschaduwd wordt.’
‘Grootmeester’ Peter Kops, alias Extince, zal op 26 januari optreden in Paradiso. De bezoeker staat een unicum te wachten: Extince wordt geïnterviewd voor BBoy Chronicles. Dat is bijzonder: normaal gesproken handelt hij gesprekken telefonisch of per e-mail af. Het optreden in Paradiso is de eerste show van de nieuwe Extince-tour. ‘We hebben nu twee zangeressen in plaats van een back-up mc. En niet zomaar zangeressen. Het zijn echte conservatorium­tantes.’
Weerwoord, 25 t/m 31 januari in Stadsschouwburg Amsterdam, Paradiso, Melkweg, De Balie en Theater Bellevue.
Zie www.weerwoordfestival.nl

Poëzie van de straat

Het oog
Dit is een haan. Een zwarte bastaard. Zijn moeder is een Mechelse Auracana, zijn vader een Denizli Langkraaier uit Turkije. Binnenkort zal ook deze haan bastaardkuikentjes verwekken. Daar zorgt kunstenaar Koen Vanmechelen wel voor. De afgelopen jaren kruiste hij typisch nationale rassen met elkaar met als doel het creëren van de universele, kosmopolitische kip. Oftewel: een ‘superbastaard’. Het uiteindelijke product is geen ‘superras­kip’ waarbij alle ongewenste genen zijn weggefokt, maar juist een natuurlijke verzameling van internationale kippengenen.
Op de tentoonstelling ‘Het appel van de kip’, t/m 29 juni in Museum het Valkhof in Nijmegen, is het multiculturele gevogelte in levenden lijve te aanschouwen. Ook reeds overleden bastaarden zijn van de partij, zij het opgezet. Maakt u zich overigens geen zorgen over de oudere, impotente exemplaren: uit respect voor de dieren onderhoudt Vanmechelen thuis een rusthuis voor bejaarde kippen.

multicultikip

Wachten op Wilders
‘Straks vreten de extreme randen het politiek midden op’’
Zijn fans – vooral vrouwen – klampen Paul Scheffer aan als hij het Islamitisch College in Amsterdam binnenstapt. Sinds het verschijnen van zijn boek Land van Aankomst (dertigduizend exemplaren verkocht, tientallen lezingen) is hij een echte ster.
Vanavond is hij gast van stadsdeelvoorzitter Ahmed Marcouch in Slotervaart en mag hij in debat met coryfeeën als Tariq Ramadan, Mohammed Cheppih en Job Cohen. Alleen zit Ramadan helaas vast op vliegveld Heathrow en is dus vertraagd.
Musa, student bouwkunde en begeleider van Turkse scholieren in Internaat Ekmel, dat pal tegenover het Islamitisch College ligt, weet niet wie Paul Scheffer en Tariq Ramadan zijn. Zijn vrienden kijken hem bevreemd aan. ‘Ik heb het te druk,’ verzucht Musa, vroom moslim.
De zaal zit tjokvol, het beloofde optreden van de beroemde moslimdenker Tariq Ramadan is de grote trekpleister.
Job Cohen bijt het spits af en pleit voor ‘burgerfatsoen’ in het debat. ‘De tóón is zo belangrijk.’
‘Hij is góéd!’ fluistert Musa enthousiast.
Paul Scheffer uit zijn ongenoegen over het feit dat er in de media voortdurend over de film van Wilders wordt gesproken. ‘Het lijkt of we allemaal wachten op Wilders. Wachten tot er iets gebeurt. Terwijl we hem vóór zouden moeten zijn, door te bepalen wat we willen verdedigen. Slagen we daar niet in, dan vreten de extreme randen het politieke midden op.’ Laten we van de nood een deugd maken, gaat Scheffer verder.
‘Wat is dat voor spreekwoord?’ vraagt Musa, die pas op zijn tiende uit Afghanistan naar Nederland kwam. ‘Wat bedoelt hij?’ Publiciste Nahed Selim, de volgende spreker, waarschuwt dat moslims zich veel te snel gekwetst voelen. ‘Sommigen hebben charisma, anderen niet,’ constateert Musa.
In de pauze is Tariq Ramadan er nog steeds niet. Musa bekijkt diens uitgestalde boeken naast de aula en zegt gedecideerd: ‘Ik wil hem horen spreken.’
Terwijl Marcouch op vertrouwde wijze op ‘de kernwaarden van onze samenleving’ hamert en Scheffer ervoor pleit de kiezers van Wilders en Verdonk heel serieus te nemen, horen we dat Ramadan is geland op Schiphol. Pas als Marcouch afsluit en aankondigt dat er die zondag multicultureel zal worden gewandeld rond de Sloterplas, ‘iedereen is welkom’, is duidelijk dat Ramadan echt niet meer mee zal debatteren. ‘U kunt nog met hem praten tijdens het koffiedrinken,’ zegt gespreksleidster Leila. Maar Musa gelooft er niet meer in.
Margalith Kleijwegt
Jong schrijftalent
‘Ik ben gewoon een ?beetje raar, ik heb een obsessie voor woorden’
Vroeger wilde ze paus worden. De eerste vrouwelijke paus. Omdat haar ‘geloofsding’ afzwakte, begon ze aan een nieuwe missie: voor haar achttiende gaat ze een boek uitbrengen. Amber-Helena Reisig werd deze maand zestien.
Het is de finale van schrijfwedstrijd Write Now in uitgaansgelegenheid Off Corso in Rotterdam en Amber-Helena doet mee. Ze draagt een rode jurk met witte stippen. Daar overheen een zwart vestje met een rood lint om haar middel. Haar donkere, glanzende haar is kortgeknipt in een asymmetrisch kapsel. Aan haar voeten draagt ze hoge, rode lakschoenen waarop ze wankel de trap naar het podium bestijgt. Presentator Jeroen Rozendaal maakt een kletspraatje met de nerveus heen en weer schuivende kandidaten. ‘Denk je dat je een grote kans maakt?’ ‘Wat zijn je sterke punten?’ ‘Wat zijn je zwakke punten?’ en: ‘Vond je het moeilijk om de tekst voor de finale te schrijven?’ Amber-Helena wachtte net zo lang tot ze wel móést beginnen met schrijven. Een avond van tevoren sloot ze zich op in haar kamer en schreef ze ‘De Illusionist’. Een bloemrijk verhaal over de door incest geteisterde Aloïsius d’Ouille die met zijn vader een opera bezoekt en daar een bijzondere ontmoeting heeft met een illusionist.
Toch sluimerde ergens diep in mij nog de hunkering naar liefde, diep ingekapseld onder het flegmatieke schild van verdringing. Waar haalt een meisje van zestien uit vier vwo, liefhebster van mode en uitgaan, zinnen als deze vandaan? ‘Ik heb een obsessie voor woorden en lezen. Wanneer ik een woord niet begrijp, zoek ik het op. Ik ben ook gewoon een beetje raar.’
Het liefst leest Amber-Helena Maarten Biesheuvel. ‘Ik houd van complexe en gestoorde personen, vandaar.’ Zelf schrijft ze het liefst over ‘hoe mensen denken en op elkaar reageren’ en ‘aantrekkingskracht’.
Als het tijd is voor de prijs­uitreiking houdt de jonge schrijfster stevig een kleine knuffelbeer vast. Een mascotte? ‘Zo moet je dat niet zien. Het is eerder iemand die ik troost. Je kent dat gevoel wel, als het slecht gaat met iemand anders, voel je jezelf beter.’
Maartje Wortel wint de finale. De jury prijst haar om haar sobere schrijfstijl. Het tegenover­gestelde van Amber-Helena’s verteltrant: kleurrijk en met veel beeldspraak. Het verlies is even slikken, maar de motivatie om te schrijven niet ­minder.
Toekomstplannen: een studie woord en beeld volgen aan de Rietveld Academie in Amsterdam, over tien jaar ­minimaal vier boeken hebben uitgegeven en eigenares zijn van een tweedehandswinkel in kunst, boeken en kleding. ‘Maar schrijven is mijn belangrijkste doel. Mijn hoofd zit zo vol, als ik niet schrijf, ontplof ik.’
Kim Bos
Neelie Kroes op het schavot
‘Nu even alléén maar vragen van dames over vrouwen aan de top’
‘Als mevrouw Kroes opkomt, wil ik dat jullie hard klappen,’ roept de opnameleider van de NOVA College Tour. In de tot studio omgebouwde gymzaal zijn in een U-vorm ­tribunes geplaatst, waarop zo’n tweehonderd studenten zitten. Aan het plafond bungelen studio­lampen. Het experiment van de actualiteitenrubriek doet de Erasmus Universiteit in Rotterdam aan. Op een klein ­podium in het naar linoleum en zweet ruikende zaaltje zal presentator Twan Huys eurocommissaris Neelie Kroes interviewen.
Als voormalig correspondent in de Verenigde Staten kent Huys het concept van townhall meetings uit de Amerikaanse verkiezingen. Daarbij laten presidentskandidaten zich ­interviewen door een zaal vol publiek. Onder de naam ‘College Tour’ kopieerde de Amerikaanse televisie de formule met uiteenlopende gasten en studentenpubliek. Twan Huys bracht het format naar Nederland.
Applaus! De presentator komt op: ‘Goedenavond, welkom bij NOVA College Tour.’ Het is elf uur ’s ochtends, van sommige studenten zijn de haren nog nat. Het gevraagde applaus barst los wanneer Neelie Kroes op stilettohakken de sportzaal in loopt. Ze ziet er lichtelijk nerveus uit als ze plaatsneemt op het zwarte podium. Ondanks haar ervaring lijkt het toch alsof ze een schavot beklimt.
Vanuit het publiek worden vragen op haar afgevuurd: over het bierkartel, over particuliere schadeclaims. De eurocommissaris neemt de tijd met haar antwoord, veel woorden en ondersteunende gebaren. Haar roodgelakte nagels steken keer op keer de lucht in. De onderwerpen stuiteren door de sportzaal. Nu lijkt Twan Huys nerveus te worden. ‘Ik wil even alléén vragen van dames over het onderwerp vrouwen aan de top,’ zegt hij nadrukkelijk. Met een kwinkslag naar mannelijke ­studenten die moeten wachten: ‘Meteen een goede oefening in emancipatie.’
Er volgt een vraag over het glazen plafond, door de studente per ongeluk ‘het ijzeren gordijn’ genoemd. Dan weer applaus. Voor de aftiteling dit keer. ‘De aankondiging moet over, hij stond er niet goed op,’ roept de regisseur als Neelie Kroes de gymzaal weer heeft verlaten.
‘Vanavond op de Erasmus Universiteit in Amsterdam&#8230;’ begint Twan Huys. Boegeroep barst los. Hij kondigt haar opnieuw aan, nu in de juiste stad.
Nicole Cartier
Lucht tegen de zwaarte
‘Als één iemand geraakt wordt door een dicht­regel, dan is dat hoopvol’
Er hangen enorme ballonnen in de zaal van het Haagse literatuurfestival Winternachten, roze, oranje, groen, blauw. Bungelend aan hun draden deinen ze zachtjes boven de hoofden van de bezoekers.
Na een vrijdagavond in het teken van de ‘Angst’ zijn wetenschappers, politici, schrijvers en muzikanten op de zaterdagavond samengekomen om over ‘Hoop’ te praten.
Michael Zeeman stelt vragen. Zijn wij hoopvolle mensen? Hoe onderhoud je hoop? Is hoop heel hard geloven? Is er literatuur die hoop biedt?
Aan minister Plasterk van OCW de vraag: ‘Is er hoop te vinden in het oplossen van problemen?’ Is dat waarom de wetenschapper de politiek is ingegaan? De minister denkt na. Problemen en hoop: als sociaal-democraat zijn ze voor hem onverbrekelijk met elkaar verbonden. Maar de minister is voorzichtig. Oplossingen en vooruitgang, het zijn ingewikkelde zaken. En bovendien: er zijn altijd tegenbewegingen. ‘Want hoe kan het,’ vraagt Plasterk zich af, ‘dat in het land dat Goethe en Einstein heeft voortgebracht, ook de ?nazi’s zijn opgestaan? Dat geeft twijfel aan de hoop, aan het vooruitgangsdenken.’
Ambiguïteit, heen en weer zwenken. Als het om hoop gaat, is er altijd sprake van dubbelheid. Wanhoop, angst en twijfel gaan hand in hand met optimisme, schoonheid en geloof. Moeten we dromen of toch vooral realistisch zijn?
Adriaan van Dis, ‘de grote, witte man in Afrika’ (Michael Zeeman), spreekt wijze woorden. Het gaat volgens hem om de metamorfose. ‘De plek waar we zijn, bepaalt hoe we lopen, bewegen, praten. We passen ons aan en veranderen. Precies die verandering is hoop. Als één ­iemand geraakt wordt door de schoonheid van een dichtregel, en de wereld wil veranderen, dan is dat hoopvol.’
Verandering, lucht en schoonheid. In de zaal schommelen de ballonnen nog steeds heen en weer, alsof ze dansen op ­onhoorbare muziek. Nu eens tikken ze elkaar aan, dan weer drijven ze uit elkaar. Het tempo is oneindig traag, de beweging herhaalt zich voortdurend. Een beetje goede hoop hangt in de lucht. Boven in een zaaltje, tegen de zwaarte.
Rachel Visser

Margalith Kleijwegt

Het oog
De vrouw met de zonnebril oogt sexy, ordinair bijna. De dame linksboven draagt een klassieke, hooggesloten blouse. Onderin een portret van een man. Een rode tekst loopt door de afbeelding: het woord ‘Ab-tastic’ en de zin ‘She’s looking ab-tastic thanks to new diet and exercise regimen…’ zijn net te zien. De vrouw is het gevallen popidool Brit­ney Spears, in goede en slechte tijden. De man is haar bezorgde vader.
Grafisch ontwerpers Didier Pascal en Sa­mi­ra Ben La­loua werkten sinds februari 2007 – ‘toen Britney haar haren afschoor’ – aan het project Rehab: tekeningen gebaseerd op artikelen en foto’s van beroemdheden in tijdschriften. Gedreven door verbazing over ‘de eeuwige behoefte van sterren om in de spotlights te staan’ volgden ze onder meer Britney Spears, Paris Hilton, Pete Doherty en Kate Moss. Op de tentoonstelling Rehab ook foto’s van Christian Jankowski, en een korte film van Meiro Koizumi.
‘Rehab’, 20-1 t/m 10-3, Stedelijk Museum Bureau Amsterdam, www.smba.nl

Glam Junks

Portret / Peter Garrett
Op het podium was Peter Garrett op zijn zachtst gezegd een opmerkelijke verschijning. Een boomlange man met een markante, kale kop maait met zijn armen door de lucht. Met zijn voeten zet hij hoge, bochtige stappen. Een beetje alsof hij zich een weg probeert te banen door een dichtbegroeid bos. Als de zanger echt in zijn element is, zijn de moves moeilijker te omschrijven. Je zou kunnen zeggen dat het dan lijkt of hij een epileptische aanval krijgt waarbij hij (meestal) op beide benen blijft staan.
Garretts grillige danskwaliteiten staan in schril contrast met de duidelijke boodschap die hij sinds de oprichting van Midnight Oil in 1971 verkondigt in zijn songteksten. ‘Denk om je medemens’ en later vooral: ‘Doe voorzichtig met het milieu’. Een eerste megahit had de groep in 1987 met ‘Beds Are Burning’, afkomstig van het conceptalbum Diesel and Dust. Het succesnummer levert verhulde kritiek over de benepen situatie van de Aboriginals in zijn vaderland.
How can we dance when our earth is turning?
How do we sleep while our beds are burning?
The time has come to say fair’s fair
To pay the rent, now to pay our share
Het lot van de Aboriginals heeft Garrett altijd aangegrepen. Dat de oorspronkelijke bevolking nooit een excuus heeft gekregen voor de massamoorden die haar tot in de jaren vijftig troffen, vindt hij ‘belachelijk’. Het maakte hem ‘ziek’ toen hij in 1988 tijdens de viering van de Britse kolonisatie een schip opmerkte dat werd gesponsord door Coca Cola. Terwijl de hele natie er die dag opuit trok om de welvaart van het land te vieren, trok hij rouwend om de verliezen mee met de stoet.
Een ander stokpaardje zou ervoor zorgen dat hij zijn eerste ‘bijbaantje’ in de politiek kreeg: ‘De Australische bevolking is onvoldoende geïnformeerd over het vraagstuk van nucleaire bewapening, waardoor een maatschappelijke discussie onmogelijk is,’ zei Garrett in een interview met Vrij Nederland in 1988. Vier jaar daarvoor was hij al gevraagd zich kandidaat te stellen voor de Nuclear Disarmament Party bij de senaatsverkiezingen in de staat New South Wales. Hij won de stemming niet maar bleef zich inzetten voor de partij.
Ondanks zijn grote politieke betrokkenheid leende Midnight Oil zich nooit voor propaganda. Daarover zei Garrett in hetzelfde interview met VN: ‘Ik mag graag zo nu en dan op een zeepkist klimmen om een waarschuwend vingertje op te heffen tegen politici. Maar dan wel als privépersoon. Oil is geen partijpolitieke band, al was het alleen maar omdat niet iedereen er dezelfde politieke ideeën op nahoudt. We hebben een gemeenschappelijke kijk op een aantal maatschappelijke vraagstukken. We zijn een issues-band. Verder dan dat gaat het niet. Ik wil ook absoluut niet de dominee uithangen als zanger. In die hoedanigheid zie ik mezelf liever als chroniqueur van het dagelijks leven in Australië.’
Naast een visie op het land, had Garrett ook een duidelijke kijk op de muziekindus­trie. Zo weigerde hij op te treden in het programma Countdown, destijds de best bekeken muziekshow van het land, omdat hij werd geacht te playbacken. Ook bedankte Midnight Oil jarenlang iedere keer weer voor een optreden in de populairste club van Melbourne: er was een afgesloten VIP-ruimte en dat werd door de bandleden niet gewaardeerd.
Lange tijd werd Garrett geroemd om zijn loyaliteit en door milieuactivisten op handen gedragen. In 2000 verliet de intellectuele rocker de band om zich te richten op zijn politieke aspiraties. Garretts aanhang stond nog steeds achter hem. Dat veranderde in 2004 plotseling met zijn toetreding tot het parlement voor de Labor-partij, waarna hij werd uitgemaakt voor ‘verrader’. Bij de arbeiderspartij zou hij concessies moeten doen en dat was niet de bedoeling. Senator Bob Brown, partijleider van de Groenen, beëindigde zijn vriendschap met Garrett en Geoff Law van de Wilderness Society vond Garrett een bedreiging voor de oplossing van het Australische milieuprobleem.
In 2004 belandde Garrett ook in een andere politieke rel, toen de conservatieve Australische premier John Howard felle kritiek leverde op Garrett. Hij zou de afgelopen tien jaar niet hebben gestemd, terwijl dat in Australië verplicht is. Volgens Howard moest er getwijfeld worden aan Garretts politieke geloofwaardigheid. Overigens ontkende de voormalige popster de beschuldiging in alle toonaarden.
Het internet lijkt wél het beste voor te hebben met de nieuwbakken minister: op zijn MySpace-pagina heeft Garrett op het moment van schrijven 4566 vrienden. Voormalig rivaal Malcolm Turnbull steekt daar wat mager bij af: hij heeft er maar 279. De band van een andere vrijheidsstrijder, Bono, torent met 147.299 weer mijlenver boven Garrett uit. Maar wat heb je aan zo veel vrienden als je het probleem niet bij de kern kunt aanpakken?
Waar muzikanten als Bono, Sting en Bob Geldof tegen de heersende macht aanschoppen en zich daarmee in zeker zin onkwetsbaar maken voor kritiek, waagt Garrett zich in het hol van de leeuw. Wellicht kan hij van binnenuit voor verandering zorgen.
‘Op een bepaald moment word je publiek bezit, is er niets meer over van je privé­leven en word je een soort wassen beeld,’ zei Garrett midden jaren negentig na een mediastilte van twee jaar: hij had even genoeg gehad van de spotlights. Nu maar hopen dat de faam hem niet weer naar de keel grijpt en de Australische minister van Milieu de volle ambtstermijn weet te doorstaan.

Chaos

Flard

Onschuld, onheil

Dame & rups

De kleine wereld

Raden maar

Stille stad

De kleine wereld

Rots

Smaakmakende figuren

Poëzie van de straat

multicultikip

De kleine wereld

Glam Junks

Van rockende milieu-activist tot minister