Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips

Bio app
Echte chefs koken biologisch. Volgens onderzoek van het radioprogramma Vroege Vogels kookt tweederde van alle Nederlandse restaurants met een Michelin-ster met &#8216;zo veel mogelijk biologische producten&#8217;. De sterrenchefs vinden de smaak van biologisch vlees, vis, groente en fruit aantoonbaar beter (en het staat natuurlijk chic op de kaart).
Maar iedere vegetariër weet dat de meeste Nederlandse koks hun idealistische klanten willen straffen voor hun diervriendelijke principes: in menig restaurant zijn de een of twee vegetarische gerechten die op de kaart staan fantasieloze, liefdeloze en smakeloze moetjes.
Op www.biogids.nl vindt u een interactieve kaart met onder andere biologische restaurants. Spontaan uit eten? De gratis iPhone app van Biologica gebruikt uw gps-positie om u naar het dichtstbijzijnde biologische restaurant te loodsen (of naar een biologische winkel, mocht u van mening zijn dat u zelf de beste chef bent).

Evert Nieuwenhuis

Het geweten

Idealistische tas
De ouders van mijn jeugdvriendje Jeroen waren alternatief. Ze hadden bijvoorbeeld zo&#8217;n oerdegelijke boodschappentas van canvas met leren hengsels, zodat ze geen plastic tassen hoefden te gebruiken. Op het canvas hadden ze buttons gespeld met teksten tegen de kernbom en voor de PSP. Ik vond Jeroen aardig, maar die ouders niet zo. Ze waren altijd zo serieus. En dan die tas &#8211; tja, die paste gewoon niet bij mijn polo&#8217;s van Lacoste, en in het Amstelveen van mijn jeugd was dat belangrijk.
MyPaperBag is de vervanger van de canvastas. Hij is geknipt voor de moderne, hedonistische idealist: fair trade (gemaakt door kasteloze Indiërs), ecologisch (cradle to cradle: als u &#8216;m terugstuurt, wordt het leer hergebruikt), peperduur (€ 69,95) en uiteraard mooi. Hij past perfect bij mijn milieu- en mensvriendelijke Kuyichi-spijkerbroek. Sinds kort is hij ook nog eens in allerlei varianten verkrijgbaar.

Hoe leeft ons vlees?

Opgeklopt
Een melkopschuimer met zonnepaneeltje. Wordt de wereld hier beter van? China bouwt elke week een nieuwe steenkolencentrale, maar wij maken onze cappuccino&#8217;s met zonnekracht! Dergelijk cynisme is even verleidelijk als misplaatst. U gaat toch ook stemmen, of denkt u dat uw stem &#8216;toch niets uitmaakt tegenover al die PVV-stemmers&#8217;? De vraag is: wekt het zonnepaneeltje meer energie op dan het kostte om het te maken? Milieu Centraal, een onafhankelijk kenniscentrum, laat desgevraagd weten dat dit in theorie mogelijk is. Maar de &#8216;energetische terugverdientijd&#8217; is aanzienlijk langer dan van grote zonnepanelen, die hier al een paar jaar voor nodig hebben.
Mijn schuimertje van de Blokker kostte een paar euro en na twee jaar heb ik nog steeds geen nieuwe batterijen nodig. Dus als u dagelijks liters cappuccino drinkt, kunt u met dit apparaat voor € 34,95 de wereld een klein beetje verbeteren.

Antisceptische app
Wordt u ook zo moe van uw buurman die hooghartig beweert dat &#8216;klimaatverandering een grote leugen is&#8217;? Wetenschappelijke argumenten zijn van ondergeschikt belang. Uw buurman wil vooral laten zien dat hij zich door niets en niemand gek laat maken. Hij ziet wat anderen niet zien. Hij is een hedendaagse Galileo. Maar waar de Italiaanse natuurkundige zich met wetenschappelijke argumenten verzette tegen een wereldbeeld gebaseerd op geloof, laten de meeste huis-tuin-en-keukenklimaatsceptici zich leiden door hun onderbuik én de comfortabele gedachte een scherpe geest te hebben. Een iPhone app van het kritische en goed ingevoerde Skeptical Science citeert zo goed als alle argumenten van sceptische buurmannen &#8211; en weerlegt ze met wetenschappelijk onderbouwde inzichten, inclusief links naar de bronnen. Met twee vingerklikken e-mailt u de feiten, zodat uw buurman er thuis nog eens rustig over na kan denken.

Ecorubbers
Je kunt niet kinderen hebben en tegelijkertijd beweren &#8216;milieubewust&#8217; te leven zonder die term geweld aan te doen. Volgens degelijk onderzoek kan zelfs de meest voorbeeldige levensstijl (ledlampen indraaien, in een Toyota Prius rijden, vegetarisch eten) niet meer dan een veertigste besparen van de CO2 die onze twee dochters en hun kinderen zullen uitstoten. Kortom: wie echt om het milieu geeft, gebruikt condooms. Het liefst die van French Letter (€ 9,95 bij www.fair21.com), want die zijn mens- en milieuvriendelijk geproduceerd.
Mijn oudste engeltje van tweeëneenhalf wordt ongetwijfeld een groot liefhebster van natuur, of wat daar dan nog van over is. Bijna elke ochtend vraagt ze of er genoeg voer in het vogelhuisje ligt. Als ik haar sneeuwklokjes zie plukken die ze vervolgens aan haar babyzusje geeft, weet ik het zeker: ik wil een derde. Fuck het milieu.

Droogballen
Zouden wij ooit verantwoording moeten afleggen aan onze kinderen? &#8216;Wat ik je altijd heb willen vragen,&#8217; zeggen ze als ze ons over enkele decennia bezoeken in het verzorgingstehuis, &#8216;wist je niet dat het milieu naar de knoppen ging? Jullie lazen toen nog kranten en tijdschriften, en daarin werd toch uitgebreid geschreven over jullie bizarre energieverbruik? Vorige week, bij het leegruimen van je huis, vond ik een Vrij Nederland uit 2010. Daarin stond een stukje over droogmachines. Weet je nog, jullie hadden ook zo&#8217;n ding. Bijna geen enkel apparaat verbruikte meer energie: circa elf procent van het huishoudelijke stroomgebruik, las ik in die VN. Nu hebben de Chinezen die apparaten voor ons verboden. Waarom lieten jullie het zover komen?&#8217;
Misschien helpen deze droogballen (www.goodforall.eu €12,95), die tot vijfentwintig procent aan energie besparen, u uit de brand. Of u koopt voor hetzelfde bedrag gewoon een wasrek.

<div class="wpg-element paragraph">
Je cd-collectie digitaliseren en afspelen vanaf een harde schijf is een luxe die je nooit meer wilt missen als je er eenmaal van hebt geproefd. Maar hoe doe je het? 
1. De verleiding Ik mocht mezelf verwennen. De woonkamer moet opnieuw worden ingericht wegens chronisch ruimtegebrek. Bijna elke vierkante meter is bezet of dubbelbezet. Mijn oudste dochter (2 jaar) heeft een eigen bureautje en speelgoedkast gekregen en de jongste (8 weken) eist met haar box de resterende ruimte op. Iets moet weg. De boekenkast? De tv?
&#8216;De piano,&#8217; zei ik tegen mijn geliefde. &#8216;Daar speel je hoogstens een keer per maand op.&#8217; &#8216;Onbespreekbaar,&#8217; antwoordde ze op een toon die elke tegenspraak ondenkbaar maakte.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
&#8216;De cd-kast kan weg. Ik kan alle cd&#8217;s op een harde schijf zetten. Het schijnt dat er apparaten zijn waarmee je de digitale bestanden gewoon via je stereoinstallatie kunt afspelen. De cd&#8217;s kunnen daarna weg,&#8217; zei ik.
Een wereld vol mogelijkheden openbaarde zich. De afgelopen jaren waren alle grote aankopen vooral functioneel geweest, variërend van eettafels tot commodes. Maar nu kon ik &#8211; eindelijk &#8211; iets moois en duurs voor mijzelf kopen. En het goede nieuws was: het mocht wat kosten. Ik had een bewogen jaar achter de rug. Mijn jaarcontract bij een dagblad werd door de kredietcrisis niet verlengd en na drie maanden doelloos ronddolen met een WW-uitkering had ik mijn freelancepraktijk met hard werken weer florerend weten te maken. Ingeteerde spaartegoeden waren aangevuld. Dit was mijn kans: ik mocht mezelf verwennen.
2. Het bos in Op een zaterdagmiddag &#8211; kinderen bij opa en oma, geliefde in café met vrienden &#8211; trek ik eropuit. Ik begin bij Raf, een van de mooiste en duurste elektronicazaken van Amsterdam. In de toonzalen staan peperdure apparaten van merken waar ik nog nooit van heb gehoord. Er zijn luisterkamers waar je in een fauteuil versterkers en luidsprekers kunt testen, sommige alleen onder begeleiding van personeel. Alles glimt, alles glimlacht, alles fluistert: &#8216;koop mij, koop mij&#8230;&#8217;
Ik voel me weer helemaal het ventje van tien jaar oud dat gehypnotiseerd de Firato in de Amsterdamse RAI afstruinde en zich bij elke stand vergaapte aan de opgepoetste audio- en videoapparaten. Mijn handen verkrampten van de zware plastic tassen vol folders die ik mee naar huis zeulde. Wekenlang zou ik ze lezen en herlezen. Van honderden versterkers, tuners, cassettedecks en platenspelers kon ik het merk en typenummer noemen door alleen maar de achterkant te zien. Ik zou goed zijn geweest voor een onvergetelijk optreden in Jos Brinks Wedden Dat&#8230;?
&#8216;Ik wil graag mijn cd&#8217;s digitaliseren,&#8217; zeg ik tegen een verkoper van Raf, &#8216;zodat ze daarna het huis uit kunnen.&#8217; &#8216;Ah, heel verstandig. Loopt u maar even mee.&#8217;
We staan voor een vitrine met zwart glimmende doosjes, afstandbedieningen met kleine lcd-schermpjes en kastjes met knipperende lampjes waar harde schijven in zitten. De verkoper steekt van wal: &#8216;Het begint natuurlijk met een stabiel netwerk en een goede wifirouter, liefst met N-standaard, minimaal G. Dan heb je opslagcapaciteit nodig. Je kunt een gewone harde schrijf kopen, maar eigenlijk ontkom je niet aan een goede NAS, en als je dan toch bezig bent, laat hem dan minimaal RAID 1 zijn.&#8217; Ik knik alsof ik de verkoper begrijp.
&#8216;Dan staan hier wat Wireless Home Audio-systems. Linksys heeft een mooi setje, maar de meeste mensen kiezen toch voor de Logitech Duet, eventueel met een Boom in de keuken of zo. Prima interface en het klinkt niet onaardig. Ik ken uw budget niet, maar de Transporter van tweeduizend euro is natuurlijk helemaal top. Heb je minder geld te besteden, dan kun je natuurlijk ook nog altijd een DAC kopen om het geluid helemaal strak te trekken. Zou ik doen, als je van muziek houdt tenminste.&#8217;
Ik knik weer. &#8216;Kijk gerust even rond, ik hoor het wel als u vragen heeft. Neem anders wat foldertjes mee.&#8217; Ontgoocheld sta ik buiten. Ik heb nog niet eens de helft begrepen van wat deze man vertelde. &#8216;s Avonds lees ik de brochures.
3. Verdwaald Na een uurtje zoeken op internet is me alle plezier vergaan. Ik ben een bos zonder wegwijzers ingetrokken. Zeventien jaar geleden, toen ik voor het laatst een versterker en luidsprekers kocht, ging ik naar datzelfde audiopaleis Raf en zei ik: &#8216;Ik wil de beste stereo-installatie voor dit bedrag.&#8217; Ik luisterde naar twee of drie hifisets en de keuze was in een uurtje gemaakt. Maar wie zijn cd-speler wil inruilen voor een harde schijf, komt voor een schier oneindige hoeveelheid keuzes te staan &#8211; als hij al in staat is te overzien welke mogelijkheden er überhaupt zijn.
</div>
<figure id="post-84883 media-84883" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2010/03/fdfa42d2-1773-4b3d-a05a-345cfc0780af_schets_geluidsinstallatie1.jpg" alt="Schema voor digitalisatie" /></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
Vroeger zou dit geen probleem zijn geweest. Ik zou de hiaten in mijn kennis met gretigheid hebben opgevuld door uren te surfen en verschillende winkels langs te gaan. Maar die tijd is voorbij. Met twee kleine kinderen en een eenmanszaak ontbeer ik de tijd en de energie. Ik ben een hardwerkende ondernemer die zichzelf een mooie, nieuwe geluidsinstallatie gunt en daarop niet hoeft te beknibbelen. Ik ben geen jongetje van tien meer.
Daarom bel ik Stef Koerselman van <a href="Http://www.meterkastmedia.nl" onclick="this.target='_blank';" class="normal" title="Http://www.meterkastmedia.nl">meterkastmedia.nl</a>. Stef adviseert mensen die hun muziek, films, foto&#8217;s en wat al niet meer op een harde schijf in hun meterkast willen zetten om ze vervolgens waar dan ook in huis te bekijken of te beluisteren. Hij kan ook de apparatuur leveren, installeren en onderhouden. In een vorig leven bouwde Stef websites, maar na een gesprek met een loopbaanadviseur maakte hij van zijn hobby zijn werk. &#8216;Ik was altijd al bezig om al mijn apparatuur via een draadloos netwerk aan elkaar te knopen,&#8217; zegt Stef. &#8216;Ik hielp steeds meer vrienden en kennissen om hetzelfde te doen. Nu verdien ik er mijn geld mee.&#8217;
Stef weet alles. Hij kent alle apparaten, weet van elk model welke chips erin zitten (&#8216;en daarom kan de Cambridge DacMagic niet veel beter zijn dan de Sonos ZP90 of de Logitech Duet, want ze hebben exact dezelfde Burr-Brown-chip voor de digitaal-analoog conversie!&#8217;) en welke netwerkrouters ruziemaken met de decoders van KPN digitale tv. Al na tien minuten moet ik denken aan Wedden Dat&#8230;?
&#8216;Ik merk dat je geen nitwit bent,&#8217; zegt Stef als hij bij mij thuis is, &#8216;maar laat ik toch maar even bij het begin beginnen. Stap 1: je zet je muziek op een harde schijf met bijvoorbeeld iTunes van Apple of beter nog, een gespecialiseerd programma. De bestanden kun je op je computer of laptop opslaan, maar dan moet die wel naast je stereo-installatie staan om ze aan elkaar te verbinden.&#8217; Dat is in mijn situatie lastig, want mijn geliefde en ik hebben geen computer maar ieder een laptop waar we ook op werken. Niet handig als een van ons muziek wil draaien. Bovendien zijn de harde schijven van laptops te klein om alle cd&#8217;s op te zetten. Stef weet raad: &#8216;De oplossing is om je muziek op een netwerkschijf te parkeren. Dat noemen we network-attached storage, oftewel NAS. Dan heb je een apparaat nodig dat de muziekbestanden omzet in geluid en naar je versterker stuurt. Deze kastjes verbind je dus met enerzijds het netwerk en anderzijds je versterker. Met een draadloze afstandsbediening blader je door je muziekcollectie en selecteer je het nummer dat je wilt horen.&#8217;
Stef stelt nog enkele eenvoudige vragen (Wat wil je precies? Wat is je budget? Wat vind je belangrijker: geluidskwaliteit of bedieningsgemak?) die ingewikkelde antwoorden opleveren, en adviseert te kiezen tussen twee apparaten: de Logitech Squeezebox Duet en het systeem van Sonos. Mijn redacteur bij Vrij Nederland is geïnteresseerd in een verhaal over mijn zoektocht, en dus vraag ik de persvoorlichters van Logitech en Sonos hun apparaten op te sturen voor een uitgebreide test. De winnaar zal ik aanschaffen.
4. De eerste ontmoeting Het is pakjesavond: de Logitech en de Sonos zijn gearriveerd. Ik begin met de Logitech. Lichte teleurstelling maakt zich van mij meester. De afstandsbediening glimt mooi, maar de knopjes en het draaiwieltje zijn gammel. Dit apparaat lijkt eerder op een derderangs mp3-speler dan dat het een toonbeeld is van hoogwaardige techniek die mijn gezin jarenlang trouwe diensten gaat leveren. Als de installatiesoftware tot twee keer toe vastloopt, laat ik dit apparaat met een hoog &#8216;Made in China&#8217;-gehalte voor wat het is. De Consumentenbond mag de Sqeezebox Duet hebben uitgeroepen tot &#8216;Beste koop&#8217;, en Stef mag de geluidskwaliteit &#8216;heel behoorlijk&#8217; vinden &#8211; dit wordt niet mijn nieuwe vriend.
Dan de Sonos. Dit is liefde op het eerste gezicht. De kastjes en afstandsbediening lijken ontworpen onder de persoonlijke begeleiding van Apple-baas Steve Jobs en zijn meesterontwerper Jonathan Ive. De software werkt feilloos en na een paar muisklikken klinkt door het hele huis muziek. De geluidskwaliteit is prima, hoewel ik de versterker met ingebouwde ontvanger een tikje dof en mat vind klinken. De fraaie afstandsbediening werkt perfect: net zo makkelijk en intuïtief als Apple&#8217;s iTunes. Ook fijn zijn de 25.000 radiostations, inclusief Jamaicaanse reggae-zenders en Weense stations die de nieuwste uitvoeringen van klassieke muziek draaien. En de grootste, bijna onmisbare luxe is dat je nooit meer een cd hoeft op te zetten. Je pakt gewoon je mobiele telefoon of afstandsbediening en tikt de naam van muzikant, componist, album of nummer in.
Dit is wat ik zocht. Maar na een paar dagen bijna kinderlijke blijdschap slaan de twijfels toe. Ruim duizend euro betalen om je cd&#8217;s uit de woonkamer te krijgen, is toch ietwat bizar. Heb ik deze luxe echt nodig? Mijn vriend Caspar loste het probleem van kleine-kinderen-die-langzaam-maar-gestaag-de-huiskamer-overnemen op met een paar tientjes: hij kocht mappen waar je de cd&#8217;s zonder doosje in stopt. Honderden cd&#8217;s passen zo gemakkelijk in een dressoir.
Maar ja, Caspar houdt niet van techniek, ik wel. Ik geniet van gadgets. Tenminste: als ze die wonderlijke combinatie bezitten van kraakhelder design, fascinerend vernuft en verbluffend eenvoudige bediening. Zoals je kunt genieten van de afdronk van heerlijke wijn, geniet ik bijvoorbeeld dagelijks &#8211; heel even &#8211; van het bedienen van mijn iPhone. Apple maakt übergadgets, en de bijna perfecte interface van Sonos, verpakt in lelieblank plastic en zacht glimmend, geborsteld aluminium, komt verdomd dicht in de buurt. Waarom zou ik mezelf dat genot ontzeggen? Vrij naar een van de beste marketingslogans ooit: &#8216;Sonos, omdat ik het waard ben.&#8217;
En ja, het is heerlijk om nooit meer minutenlang naar een kast te turen, op zoek naar een cd-doosje dat op de verkeerde plek is teruggezet en eenmaal gevonden leeg blijkt te zijn. Was mijn leven zo slecht toen ik een cd moest opzetten? Nee, maar zoals Alexis de Tocqueville zei: &#8216;De kwellingen die geduldig worden ondergaan zo lang ze onvermijdelijk zijn, worden ondraaglijk wanneer de hoop op verlossing in zicht is.&#8217;
5. Alles moet anders Lunch met Geert. Geert weet alles van gadgets en computers, met name die van Apple. In onze studententijd, toen internet en consumentencomputers opgang maakten, hebben we nachtenlang de mogelijkheden van onze Apples tot in details verkend. We struinden het prille internet af naar tips en trucs en verloren ons in het perfectioneren van onze grote liefde. De uitdaging was om zo veel mogelijk te begrijpen van hoe de computer werkte maar ook om zelfstandig problemen op te lossen. We wilden ons niet overleveren aan kant-en-klare software, maar het heft in handen nemen. We wilden net zo vernuftig zijn als de geestelijk vaders van ons favoriete speelgoed.
Ik heb die fascinatie voor het tweaken (het maximale uit een computer halen) verloren, maar Geert niet. Hij kan je midden in de nacht sms&#8217;en over een vondst in de iPhone app-store of een nieuw programmaatje dat met een eenvoudige toetscombinatie je scherm in tweeën deelt (&#8216;lijkt me ideaal voor een journalist!&#8217;).
Geert zal smullen van Sonos, denk ik. Maar Geert moet erom lachen. &#8216;Hoe durven ze zo veel geld te vragen voor iets wat een Apple ook kan?&#8217; &#8216;Hoezo? Welke Apple dan?&#8217; vraag ik. &#8216;Elke Apple! Je moet gewoon de juiste software bij elkaar zoeken en een beetje klooien.&#8217; Geert noemt wat programma&#8217;s, een wifizender van Apple die draadloos muziek kan verzenden en stelt de Mac mini voor, een beminnelijk klein computertje zo groot als twee pakken koffie dat je boven je versterker zet. &#8216;Met je iPhone kun je net als bij Sonos de muziek aanzetten. Maar je bent veel goedkoper uit en je kunt ook nog eens al je dvd&#8217;s vanaf een harde schijf op tv afspelen. Of surfen op de bank. Die Sonos kan alleen maar muziek draaien. Gewoon een beetje zoeken op internet en wat rondvragen op tweakersfora, en dan kom je er wel uit.&#8217;
6. Net als vroeger De Mac mini dus. Ik zie de voordelen die Geert bedoelt. Maar de Mac mini is niet gebouwd als stereo-installatie. Het is een kleinbehuisde computer die je met extra kabels, software en, tja, een beetje vernuft, kunt ombouwen tot home media center, zoals dat heet. Ik zie ertegen op om op zoek te gaan naar al die kabels en programma&#8217;s en urenlang te zoeken op internetfora naar de oplossingen die echte tweakers in hun computernerdlingo aandragen. En dan die verkopers die zeggen &#8216;dat het zo in principe moet werken&#8217;, waarbij dat &#8216;in principe&#8217; een zeer rekkelijk begrip blijkt te zijn. Want je zult altijd zien: het kabeltje dat je gekocht hebt, werkt net niet bij jouw tv en als je software x gebruikt kun je natuurlijk niet meer dit of dat, en externe harddisk van merk y werkt weer niet goed op de standby-stand van Apple &#8211; en voor je het weet ben je uren kwijt om oude problemen op te lossen en nieuwe te creëren. Ik herinner me die nachten tweaken met Geert maar al te goed. Als ik die set van Sonos koop, ben ik in één keer klaar.
Maar ik herinner me ook de voldoening als alle palletjes eindelijk goed staan. Het gevoel dat je het ook allemaal zelf kan doen, als je maar een beetje slim en handig bent. Na een avondje zoeken op internet naar ervaringen, problemen en oplossingen van andere gebruikers, kon ik die Mac mini niet meer uit mijn gedachten krijgen. Ik heb hem gekocht en na een paar avonden &#8211; en een halve nacht &#8211; pielen en klooien, draait alles perfect. Zelf gedaan. Ik ben als een kind zo blij.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Welke apparaten?</h3>
Er zijn vele mogelijkheden om uw cd-collectie te digitaliseren en vanaf een harde schijf af te spelen. Audiomerken als Marantz, Bose en Bang &#038; Olufsen hebben elk een eigen systeem. Ook bedrijven die oorspronkelijk computertoebehoren verkopen, leveren audioapparatuur, zoals Linksys of Popcorn Hour. Als u geen zin hebt om alles zelf uit te zoeken, bieden adviseurs als <a href="Http://www.meterkastmedia.nl" onclick="this.target='_blank';" class="normal" title="Http://www.meterkastmedia.nl">www.meterkastmedia.nl</a> of winkels als <a href="https://www.wifimedia.eu " onclick="this.target='_blank';" class="normal" title="https://www.wifimedia.eu">www.wifimedia.eu</a> uitkomst. Zij kunnen ook uw cd-collectie digitaliseren, wat u veel tijd scheelt.
Dock Zo eenvoudig kan het zijn: u zet uw iPod in een dock die is aangesloten op uw stereo-installatie. Voor 45 euro (of minder, afhankelijk van het merk) bent u klaar. U krijgt er zelfs een afstandsbediening bij. De geluidskwaliteit en het bedieningsgemak zijn echter matig.
Logitech Squeezebox Duet Voor relatief weinig geld (€ 350,-) haalt u een apparaat in huis dat doet wat u wilt: uw cd&#8217;s afspelen vanaf een harde schijf. Helaas is de afstandsbediening krakkemikkig en het bedieningsmenu ontbeert glasheldere logica. Er is ook een iPhone-applicatie verkrijgbaar, zodat uw telefoon als afstandsbediening fungeert.
Sonos De koningin onder de netwerkaudiosystemen. De Sonos Bundle 250 kost € 999,-, waarmee u twee ruimtes van verschillende of dezelfde muziek kunt voorzien. U hebt dan een afstandsbediening en twee ontvangers, waarvan een met versterker. De speakers en netwerkschijf moet u los kopen. Het bedieningsgemak is onovertroffen en het geluid zal alleen voor audiofielen tekortschieten. Het systeem is fool proof, maar heeft als nadeel dat u alleen maar (dure) apparaten van Sonos kunt toevoegen. Helaas is het hoge energieverbruik in standby niet meer van deze tijd.
Apple&#8217;s Mac mini De keuze van uw verslaggever. Uw iPhone of iPod touch (vanaf € 179,-) dient als afstandsbediening en iTunes speelt de muziek af. U kunt ook films op uw tv afspelen of surfen vanaf de bank. De geluidskwaliteit van de Mac mini (€ 549,-) is redelijk en aanzienlijk te verbeteren door een digitaal-analoge converter aan te sluiten (€ 225,- voor de V-DAC van Musical Fidelity, een onooglijk maar verder uitstekend apparaat). Ook prettig: het energieverbruik is zeer laag, in standby zelfs een verwaarloosbare 1,6 watt. U hoeft het apparaat dus niet uit te zetten.
Houdt u meer van pc&#8217;s dan van Macs? Dan is er bijvoorbeeld de Dell Zino HD (vanaf € 299,-) of de Eee-box van Asus (circa € 350,-).
</div>

Hoe digitaliseer ik mijn muziekcollectie?

Ecochic
Met kleding laat je zien wie je graag zou willen zijn. U wilt er bijvoorbeeld stijlvol en eigenwijs uitzien, authentiek en intelligent, of stoer en ongeïnteresseerd in de laatste mode. Zelfs Maarten van Rossem toont met zijn twee truien en drie overhemden nadrukkelijk dat hij zich door niets en niemand de wet wil laten voorschrijven. Bewust of onbewust laat u altijd uw kleding overeenkomen met een imago dat gedefinieerd is door wat anderen dragen.
Wat draagt de modebewuste consument die begaan is met het voortbestaan van de menselijke soort en andere planeetbewoners? Een tas of riem van het ecochique Elvis &#038; Kresse dat &#8216;gebruikte brandweerslangen na een verhitte carrière een tweede leven&#8217; geeft. Helemaal cradle to cradle dus. Actrice Rifka Lodeizen stopte haar Gouden Kalf op de prijsuitreiking in een damestas van Elvis &#038; Kresse. Hollywood&#8217;s green queen Cameron Diaz draagt een brandslangriem op een paginagroot portret in de Amerikaanse Vogue. En, voor wat het waard is, uw verslaggever draagt zo&#8217;n bloedmooie, vuurrode riem terwijl hij dit stukje tikt.

1. De verleiding
Ik mocht mezelf verwennen. De woonkamer moet opnieuw worden ingericht wegens chronisch ruimtegebrek. Bijna elke vierkante meter is bezet of dubbelbezet. Mijn oudste dochter (2 jaar) heeft een eigen bureautje en speelgoedkast gekregen en de jongste (8 weken) eist met haar box de resterende ruimte op. Iets moet weg. De boekenkast? De tv?
&#8216;De piano,&#8217; zei ik tegen mijn geliefde. &#8216;Daar speel je hoogstens een keer per maand op.&#8217;
&#8216;Onbespreekbaar,&#8217; antwoordde ze op een toon die elke tegenspraak ondenkbaar maakte.
&#8216;De cd-kast kan weg. Ik kan alle cd&#8217;s op een harde schijf zetten. Het schijnt dat er apparaten zijn waarmee je de digitale bestanden gewoon via je stereoinstallatie kunt afspelen. De cd&#8217;s kunnen daarna weg,&#8217; zei ik.
Een wereld vol mogelijkheden openbaarde zich. De afgelopen jaren waren alle grote aankopen vooral functioneel geweest, variërend van eettafels tot commodes. Maar nu kon ik &#8211; eindelijk &#8211; iets moois en duurs voor mijzelf kopen. En het goede nieuws was: het mocht wat kosten. Ik had een bewogen jaar achter de rug. Mijn jaarcontract bij een dagblad werd door de kredietcrisis niet verlengd en na drie maanden doelloos ronddolen met een WW-uitkering had ik mijn freelancepraktijk met hard werken weer florerend weten te maken. Ingeteerde spaartegoeden waren aangevuld. Dit was mijn kans: ik mocht mezelf verwennen.
2. Het bos in
Op een zaterdagmiddag &#8211; kinderen bij opa en oma, geliefde in café met vrienden &#8211; trek ik eropuit. Ik begin bij Raf, een van de mooiste en duurste elektronicazaken van Amsterdam. In de toonzalen staan peperdure apparaten van merken waar ik nog nooit van heb gehoord. Er zijn luisterkamers waar je in een fauteuil versterkers en luidsprekers kunt testen, sommige alleen onder begeleiding van personeel. Alles glimt, alles glimlacht, alles fluistert: &#8216;koop mij, koop mij&#8230;&#8217;
Ik voel me weer helemaal het ventje van tien jaar oud dat gehypnotiseerd de Firato in de Amsterdamse RAI afstruinde en zich bij elke stand vergaapte aan de opgepoetste audio- en videoapparaten. Mijn handen verkrampten van de zware plastic tassen vol folders die ik mee naar huis zeulde. Wekenlang zou ik ze lezen en herlezen. Van honderden versterkers, tuners, cassettedecks en platenspelers kon ik het merk en typenummer noemen door alleen maar de achterkant te zien. Ik zou goed zijn geweest voor een onvergetelijk optreden in Jos Brinks Wedden Dat&#8230;?
&#8216;Ik wil graag mijn cd&#8217;s digitaliseren,&#8217; zeg ik tegen een verkoper van Raf, &#8216;zodat ze daarna het huis uit kunnen.&#8217;
&#8216;Ah, heel verstandig. Loopt u maar even mee.&#8217;
We staan voor een vitrine met zwart glimmende doosjes, afstandbedieningen met kleine lcd-schermpjes en kastjes met knipperende lampjes waar harde schijven in zitten. De verkoper steekt van wal: &#8216;Het begint natuurlijk met een stabiel netwerk en een goede wifirouter, liefst met N-standaard, minimaal G. Dan heb je opslagcapaciteit nodig. Je kunt een gewone harde schrijf kopen, maar eigenlijk ontkom je niet aan een goede NAS, en als je dan toch bezig bent, laat hem dan minimaal RAID 1 zijn.&#8217;
Ik knik alsof ik de verkoper begrijp.
&#8216;Dan staan hier wat Wireless Home Audio-systems. Linksys heeft een mooi setje, maar de meeste mensen kiezen toch voor de Logitech Duet, eventueel met een Boom in de keuken of zo. Prima interface en het klinkt niet onaardig. Ik ken uw budget niet, maar de Transporter van tweeduizend euro is natuurlijk helemaal top. Heb je minder geld te besteden, dan kun je natuurlijk ook nog altijd een DAC kopen om het geluid helemaal strak te trekken. Zou ik doen, als je van muziek houdt tenminste.&#8217;
Ik knik weer.
&#8216;Kijk gerust even rond, ik hoor het wel als u vragen heeft. Neem anders wat foldertjes mee.&#8217;
Ontgoocheld sta ik buiten. Ik heb nog niet eens de helft begrepen van wat deze man vertelde. &#8216;s Avonds lees ik de brochures.
3. Verdwaald
Na een uurtje zoeken op internet is me alle plezier vergaan. Ik ben een bos zonder wegwijzers ingetrokken. Zeventien jaar geleden, toen ik voor het laatst een versterker en luidsprekers kocht, ging ik naar datzelfde audiopaleis Raf en zei ik: &#8216;Ik wil de beste stereo-installatie voor dit bedrag.&#8217; Ik luisterde naar twee of drie hifisets en de keuze was in een uurtje gemaakt. Maar wie zijn cd-speler wil inruilen voor een harde schijf, komt voor een schier oneindige hoeveelheid keuzes te staan &#8211; als hij al in staat is te overzien welke mogelijkheden er überhaupt zijn.
Vroeger zou dit geen probleem zijn geweest. Ik zou de hiaten in mijn kennis met gretigheid hebben opgevuld door uren te surfen en verschillende winkels langs te gaan. Maar die tijd is voorbij. Met twee kleine kinderen en een eenmanszaak ontbeer ik de tijd en de energie. Ik ben een hardwerkende ondernemer die zichzelf een mooie, nieuwe geluidsinstallatie gunt en daarop niet hoeft te beknibbelen. Ik ben geen jongetje van tien meer.
Daarom bel ik Stef Koerselman van meterkastmedia.nl. Stef adviseert mensen die hun muziek, films, foto&#8217;s en wat al niet meer op een harde schijf in hun meterkast willen zetten om ze vervolgens waar dan ook in huis te bekijken of te beluisteren. Hij kan ook de apparatuur leveren, installeren en onderhouden. In een vorig leven bouwde Stef websites, maar na een gesprek met een loopbaanadviseur maakte hij van zijn hobby zijn werk. &#8216;Ik was altijd al bezig om al mijn apparatuur via een draadloos netwerk aan elkaar te knopen,&#8217; zegt Stef. &#8216;Ik hielp steeds meer vrienden en kennissen om hetzelfde te doen. Nu verdien ik er mijn geld mee.&#8217;
Stef weet alles. Hij kent alle apparaten, weet van elk model welke chips erin zitten (&#8216;en daarom kan de Cambridge DacMagic niet veel beter zijn dan de Sonos ZP90 of de Logitech Duet, want ze hebben exact dezelfde Burr-Brown-chip voor de digitaal-analoog conversie!&#8217;) en welke netwerkrouters ruziemaken met de decoders van KPN digitale tv. Al na tien minuten moet ik denken aan Wedden Dat&#8230;?
&#8216;Ik merk dat je geen nitwit bent,&#8217; zegt Stef als hij bij mij thuis is, &#8216;maar laat ik toch maar even bij het begin beginnen. Stap 1: je zet je muziek op een harde schijf met bijvoorbeeld iTunes van Apple of beter nog, een gespecialiseerd programma. De bestanden kun je op je computer of laptop opslaan, maar dan moet die wel naast je stereo-installatie staan om ze aan elkaar te verbinden.&#8217; Dat is in mijn situatie lastig, want mijn geliefde en ik hebben geen computer maar ieder een laptop waar we ook op werken. Niet handig als een van ons muziek wil draaien. Bovendien zijn de harde schijven van laptops te klein om alle cd&#8217;s op te zetten. Stef weet raad: &#8216;De oplossing is om je muziek op een netwerkschijf te parkeren. Dat noemen we network-attached storage, oftewel NAS. Dan heb je een apparaat nodig dat de muziekbestanden omzet in geluid en naar je versterker stuurt. Deze kastjes verbind je dus met enerzijds het netwerk en anderzijds je versterker. Met een draadloze afstandsbediening blader je door je muziekcollectie en selecteer je het nummer dat je wilt horen.&#8217;
Stef stelt nog enkele eenvoudige vragen (Wat wil je precies? Wat is je budget? Wat vind je belangrijker: geluidskwaliteit of bedieningsgemak?) die ingewikkelde antwoorden opleveren, en adviseert te kiezen tussen twee apparaten: de Logitech Squeezebox Duet en het systeem van Sonos. Mijn redacteur bij Vrij Nederland is geïnteresseerd in een verhaal over mijn zoektocht, en dus vraag ik de persvoorlichters van Logitech en Sonos hun apparaten op te sturen voor een uitgebreide test. De winnaar zal ik aanschaffen.
4. De eerste ontmoeting
Het is pakjesavond: de Logitech en de Sonos zijn gearriveerd. Ik begin met de Logitech. Lichte teleurstelling maakt zich van mij meester. De afstandsbediening glimt mooi, maar de knopjes en het draaiwieltje zijn gammel. Dit apparaat lijkt eerder op een derderangs mp3-speler dan dat het een toonbeeld is van hoogwaardige techniek die mijn gezin jarenlang trouwe diensten gaat leveren. Als de installatiesoftware tot twee keer toe vastloopt, laat ik dit apparaat met een hoog &#8216;Made in China&#8217;-gehalte voor wat het is. De Consumentenbond mag de Sqeezebox Duet hebben uitgeroepen tot &#8216;Beste koop&#8217;, en Stef mag de geluidskwaliteit &#8216;heel behoorlijk&#8217; vinden &#8211; dit wordt niet mijn nieuwe vriend.
Dan de Sonos. Dit is liefde op het eerste gezicht. De kastjes en afstandsbediening lijken ontworpen onder de persoonlijke begeleiding van Apple-baas Steve Jobs en zijn meesterontwerper Jonathan Ive. De software werkt feilloos en na een paar muisklikken klinkt door het hele huis muziek. De geluidskwaliteit is prima, hoewel ik de versterker met ingebouwde ontvanger een tikje dof en mat vind klinken. De fraaie afstandsbediening werkt perfect: net zo makkelijk en intuïtief als Apple&#8217;s iTunes. Ook fijn zijn de 25.000 radiostations, inclusief Jamaicaanse reggae-zenders en Weense stations die de nieuwste uitvoeringen van klassieke muziek draaien. En de grootste, bijna onmisbare luxe is dat je nooit meer een cd hoeft op te zetten. Je pakt gewoon je mobiele telefoon of afstandsbediening en tikt de naam van muzikant, componist, album of nummer in.
Dit is wat ik zocht. Maar na een paar dagen bijna kinderlijke blijdschap slaan de twijfels toe. Ruim duizend euro betalen om je cd&#8217;s uit de woonkamer te krijgen, is toch ietwat bizar. Heb ik deze luxe echt nodig? Mijn vriend Caspar loste het probleem van kleine-kinderen-die-langzaam-maar-gestaag-de-huiskamer-overnemen op met een paar tientjes: hij kocht mappen waar je de cd&#8217;s zonder doosje in stopt. Honderden cd&#8217;s passen zo gemakkelijk in een dressoir.
Maar ja, Caspar houdt niet van techniek, ik wel. Ik geniet van gadgets. Tenminste: als ze die wonderlijke combinatie bezitten van kraakhelder design, fascinerend vernuft en verbluffend eenvoudige bediening. Zoals je kunt genieten van de afdronk van heerlijke wijn, geniet ik bijvoorbeeld dagelijks &#8211; heel even &#8211; van het bedienen van mijn iPhone. Apple maakt übergadgets, en de bijna perfecte interface van Sonos, verpakt in lelieblank plastic en zacht glimmend, geborsteld aluminium, komt verdomd dicht in de buurt. Waarom zou ik mezelf dat genot ontzeggen? Vrij naar een van de beste marketingslogans ooit: &#8216;Sonos, omdat ik het waard ben.&#8217;
En ja, het is heerlijk om nooit meer minutenlang naar een kast te turen, op zoek naar een cd-doosje dat op de verkeerde plek is teruggezet en eenmaal gevonden leeg blijkt te zijn. Was mijn leven zo slecht toen ik een cd moest opzetten? Nee, maar zoals Alexis de Tocqueville zei: &#8216;De kwellingen die geduldig worden ondergaan zo lang ze onvermijdelijk zijn, worden ondraaglijk wanneer de hoop op verlossing in zicht is.&#8217;
5. Alles moet anders
Lunch met Geert. Geert weet alles van gadgets en computers, met name die van Apple. In onze studententijd, toen internet en consumentencomputers opgang maakten, hebben we nachtenlang de mogelijkheden van onze Apples tot in details verkend. We struinden het prille internet af naar tips en trucs en verloren ons in het perfectioneren van onze grote liefde. De uitdaging was om zo veel mogelijk te begrijpen van hoe de computer werkte maar ook om zelfstandig problemen op te lossen. We wilden ons niet overleveren aan kant-en-klare software, maar het heft in handen nemen. We wilden net zo vernuftig zijn als de geestelijk vaders van ons favoriete speelgoed.
Ik heb die fascinatie voor het tweaken (het maximale uit een computer halen) verloren, maar Geert niet. Hij kan je midden in de nacht sms&#8217;en over een vondst in de iPhone app-store of een nieuw programmaatje dat met een eenvoudige toetscombinatie je scherm in tweeën deelt (&#8216;lijkt me ideaal voor een journalist!&#8217;).
Geert zal smullen van Sonos, denk ik. Maar Geert moet erom lachen. &#8216;Hoe durven ze zo veel geld te vragen voor iets wat een Apple ook kan?&#8217;
&#8216;Hoezo? Welke Apple dan?&#8217; vraag ik.
&#8216;Elke Apple! Je moet gewoon de juiste software bij elkaar zoeken en een beetje klooien.&#8217; Geert noemt wat programma&#8217;s, een wifizender van Apple die draadloos muziek kan verzenden en stelt de Mac mini voor, een beminnelijk klein computertje zo groot als twee pakken koffie dat je boven je versterker zet. &#8216;Met je iPhone kun je net als bij Sonos de muziek aanzetten. Maar je bent veel goedkoper uit en je kunt ook nog eens al je dvd&#8217;s vanaf een harde schijf op tv afspelen. Of surfen op de bank. Die Sonos kan alleen maar muziek draaien. Gewoon een beetje zoeken op internet en wat rondvragen op tweakersfora, en dan kom je er wel uit.&#8217;
6. Net als vroeger
De Mac mini dus. Ik zie de voordelen die Geert bedoelt. Maar de Mac mini is niet gebouwd als stereo-installatie. Het is een kleinbehuisde computer die je met extra kabels, software en, tja, een beetje vernuft, kunt ombouwen tot home media center, zoals dat heet. Ik zie ertegen op om op zoek te gaan naar al die kabels en programma&#8217;s en urenlang te zoeken op internetfora naar de oplossingen die echte tweakers in hun computernerdlingo aandragen. En dan die verkopers die zeggen &#8216;dat het zo in principe moet werken&#8217;, waarbij dat &#8216;in principe&#8217; een zeer rekkelijk begrip blijkt te zijn. Want je zult altijd zien: het kabeltje dat je gekocht hebt, werkt net niet bij jouw tv en als je software x gebruikt kun je natuurlijk niet meer dit of dat, en externe harddisk van merk y werkt weer niet goed op de standby-stand van Apple &#8211; en voor je het weet ben je uren kwijt om oude problemen op te lossen en nieuwe te creëren. Ik herinner me die nachten tweaken met Geert maar al te goed. Als ik die set van Sonos koop, ben ik in één keer klaar.
Maar ik herinner me ook de voldoening als alle palletjes eindelijk goed staan. Het gevoel dat je het ook allemaal zelf kan doen, als je maar een beetje slim en handig bent. Na een avondje zoeken op internet naar ervaringen, problemen en oplossingen van andere gebruikers, kon ik die Mac mini niet meer uit mijn gedachten krijgen. Ik heb hem gekocht en na een paar avonden &#8211; en een halve nacht &#8211; pielen en klooien, draait alles perfect. Zelf gedaan. Ik ben als een kind zo blij.
Welke apparaten?
Er zijn vele mogelijkheden om uw cd-collectie te digitaliseren en vanaf een harde schijf af te spelen. Audiomerken als Marantz, Bose en Bang &#038; Olufsen hebben elk een eigen systeem. Ook bedrijven die oorspronkelijk computertoebehoren verkopen, leveren audioapparatuur, zoals Linksys of Popcorn Hour. Als u geen zin hebt om alles zelf uit te zoeken, bieden adviseurs als www.meterkastmedia.nl of winkels als www.wifimedia.eu uitkomst. Zij kunnen ook uw cd-collectie digitaliseren, wat u veel tijd scheelt.
Dock
Zo eenvoudig kan het zijn: u zet uw iPod in een dock die is aangesloten op uw stereo-installatie. Voor 45 euro (of minder, afhankelijk van het merk) bent u klaar. U krijgt er zelfs een afstandsbediening bij. De geluidskwaliteit en het bedieningsgemak zijn echter matig.
Logitech Squeezebox Duet
Voor relatief weinig geld (€ 350,-) haalt u een apparaat in huis dat doet wat u wilt: uw cd&#8217;s afspelen vanaf een harde schijf. Helaas is de afstandsbediening krakkemikkig en het bedieningsmenu ontbeert glasheldere logica. Er is ook een iPhone-applicatie verkrijgbaar, zodat uw telefoon als afstandsbediening fungeert.
Sonos
De koningin onder de netwerkaudiosystemen. De Sonos Bundle 250 kost € 999,-, waarmee u twee ruimtes van verschillende of dezelfde muziek kunt voorzien. U hebt dan een afstandsbediening en twee ontvangers, waarvan een met versterker. De speakers en netwerkschijf moet u los kopen. Het bedieningsgemak is onovertroffen en het geluid zal alleen voor audiofielen tekortschieten. Het systeem is fool proof, maar heeft als nadeel dat u alleen maar (dure) apparaten van Sonos kunt toevoegen. Helaas is het hoge energieverbruik in standby niet meer van deze tijd.
Apple&#8217;s Mac mini
De keuze van uw verslaggever. Uw iPhone of iPod touch (vanaf € 179,-) dient als afstandsbediening en iTunes speelt de muziek af. U kunt ook films op uw tv afspelen of surfen vanaf de bank. De geluidskwaliteit van de Mac mini (€ 549,-) is redelijk en aanzienlijk te verbeteren door een digitaal-analoge converter aan te sluiten (€ 225,- voor de V-DAC van Musical Fidelity, een onooglijk maar verder uitstekend apparaat). Ook prettig: het energieverbruik is zeer laag, in standby zelfs een verwaarloosbare 1,6 watt. U hoeft het apparaat dus niet uit te zetten.
Houdt u meer van pc&#8217;s dan van Macs? Dan is er bijvoorbeeld de Dell Zino HD (vanaf € 299,-) of de Eee-box van Asus (circa € 350,-).

De cd’s de deur uit

Foute edelstenen
U koopt natuurlijk geen bloeddiamanten. U bent geschrokken van die film met Leonardo di Caprio waarin u zag hoe uw liefdescadeau bloedige oorlogen financierde. Daarom vraagt u uw juwelier bedeesd &#8211; u wilt het feestelijke moment van de aankoop niet bederven &#8211; of de briljanten wel van zuivere afkomst zijn. Het antwoord &#8216;maakt u zich geen zorgen&#8217; stelt u weer gerust.
Hoe zit dat met andere edelstenen, zoals saffier, robijn en smaragd? Volgens een rapport van onderzoeksclub SOMO (www.somo.nl) worden ze regelmatig onder erbarmelijke omstandigheden gedolven en geslepen. Veel te lage lonen, grote gezondheidsrisico&#8217;s en kinderarbeid zijn schering en inslag. Marktleiders Siebel en de juwelier van De Bijenkorf laten desgevraagd weten &#8216;strenge gedragscodes&#8217; voor hun leveranciers te hebben. Maar uiteindelijk kunnen ze niet uitsluiten dat er bloed, zweet en tranen aan uw sieraden kleven. Het Geweten verzoekt u beleefd &#8211; maar niet bedeesd &#8211; om hen bij uw volgende aankoop streng toe te spreken. En hun vervolgens de rug toe te keren.

Groene golfers
Golfers houden niet van natuur. Dat wil zeggen: ze houden van mooie landschappen en &#8216;lekker buiten zijn&#8217;, maar ondertussen belasten ze de aarde alsof ze die niet met zes miljard anderen moeten delen. Volgens Robert en Brenda Vale, auteurs van het doortimmerde Time to Eat the Dog? The Real Guide to Sustainable Living, is het totale energiegebruik van een golfer &#8211; inclusief clubs, ballen, landgebruik, et cetera &#8211; 5.621 megajoule per jaar. Voor een tennisser is dat 160, een skiër gebruikt er 223.
Iedereen heeft het recht om het milieu een beetje te belasten, en misschien overdrijven de Vales, maar blijf naar uw geweten luisteren. Volgens het Amerikaanse Golf Magazine verdwijnen er jaarlijks 2,56 miljard golfballen in het water of hoge gras. De meeste zijn gemaakt van milieubelastend, synthetisch rubber. Er is een alternatief: de buitenkant van Ecobioball (www.albusgolf.com) is volledig biologisch afbreekbaar en de binnenkant bestaat uit &#8211; hoe attent &#8211; visvoer.

Groen surfen
Zelfs in de virtuele wereld vervuilt u de planeet. Een zoekopdracht via Google zou evenveel CO2 kosten als een uur lang een peertje laten branden. Zoekmachines verbruiken namelijk zeeën van stroom voor het koelen van hun datacenters. Enter www.ecosia.org. Met elke zoekopdracht spaart u 1,95 vierkante meter regenwoud. De opbrengsten van de gesponsorde links naast uw zoekresultaten gaan namelijk naar het Wereld Natuur Fonds dat zich vervolgens ontfermt over bedreigd regenwoud. Daarnaast draaien de servers van Ecosia op groene stroom. Het groene wonder is gebruiksvriendelijker dan Google (echt waar), maar de zoekresultaten stellen vaak teleur. Het is kennelijk te veel gevraagd van zoekmachines Bing en Yahoo! &#8211; mede-eigenaren van Ecosia &#8211; om een groene concurrent te maken die op zijn minst net zo goed is. Toch is Ecosia verslavend: onder aan je scherm worden de opbrengsten van je virtuele zoektochten bijgehouden. Zo mocht ik vandaag 119,7 m2 regenwoud redden. Na een dag hard werken kun je niet gelukkiger in je auto stappen.

Stand-by killer gekilled
&#8216;Kijk, ik heb een stand-by killer gekocht,&#8217; zei Het Geweten vorige week tegen De Geliefde. &#8216;Dan staat de tv niet meer eindeloos op stand-by. Scheelt veel stroom.&#8217;
&#8216;Maar je kunt toch ook gewoon het aan-uitknopje op de tv indrukken?&#8217; antwoordde De Geliefde.
&#8216;Dat vergeten we altijd. Of we vergeten de tv weer aan te zetten als we willen kijken. En dat is zó irritant: lig je eindelijk op de bank, wil je de tv met de afstandsbediening aanzetten en dan moet je toch weer helemaal naar de tv lopen om de aan-uitknop in te drukken. De stand-by killer reageert gewoon op de a-b.&#8217;
&#8216;Dus er moet speciaal voor jou een nieuw apparaat gemaakt worden en helemaal vanuit China hiernaartoe worden verscheept, zodat jij met een schoon CO2-geweten op je luie gat kunt blijven liggen? Lekker duurzaam, schat.&#8217;
Een goed Geweten weet wanneer het fout zit. De stand-by killer is terug naar de winkel.

Groene credit card
De belofte lijkt te mooi om waar te zijn: wij compenseren de CO2-uitstoot van al uw aankopen, zolang u ze maar met onze creditcard betaalt. Hoe weten ze bij Visa Greencard (www.visagreencard.nl) of ik, bijvoorbeeld, vlees, vis of een vegetarische maaltijd afreken? Een vegetarisch gerecht kost circa zeven keer minder CO2 dan een flinke entrecote. Bij de klantenservice van Visa weten ze het niet.
Het voelt verdacht: de creditcard, symbool van ons hyperconsumentisme, wast al onze CO2-zonden schoon door bomen te planten, led-lampen uit te delen of waterkrachtcentrales in China te financieren. Halleluja! We hoeven helemaal niet minder te consumeren om de aarde redden!
Visa zweert te goeder trouw te zijn en verwijst naar rapporten van TNO en een grote accountantsfirma. Vooruit, toch maar het aanvraagformulier ingevuld. Een creditcard heb je nu eenmaal nodig, en laat &#8216;m dan maar groen zijn. Helaas lukt het nog niet om met een gerust hart die entrecote te bestellen.

De heer Sloet gooit nog wat houtblokken in zijn kachel. We staan in de kelder van zijn omvangrijke landhuis, dat hij verwarmt met eiken, Amerikaanse vogelkers en andere bomen. Per dag verdwijnt er een flinke kruiwagen in de kachel, twee of drie tijdens de winterse kou van de afgelopen weken. &#8216;Deze stronken komen van mijn landgoed,&#8217; zegt Sloet (70), nazaat van een oud adellijk geslacht. &#8216;Allemaal bijgroei, het bos blijft intact. Dit hout komen uit de jaarlijkse dunningskap, die je uitvoert om het bos gezond te houden. Ik stook dus eigenlijk afval.&#8217;
De kachel &#8211; een gevaarte zo groot als twee flinke koelkasten &#8211; is hypermodern: elektronische displays geven informatie over de temperatuur en de hoeveelheid roetdeeltjes die door de schoorsteen gaat. &#8216;Alles werkt volautomatisch. Ik gooi er hooguit drie keer per dag hout in en vervolgens blijft het hele huis warm.&#8217; De Fröling 3000 Turbo is aangesloten op twee vaten met vierduizend liter water die als een soort warmteaccu dienen. Van hieruit stroomt de warmte door de radiatoren en de vloerverwarming, tot de zolder aan toe.
Stijgende energiekosten waren niet de enige reden voor Sloet om over te stappen op hout. Zorgen over klimaatverandering speelden mee (hout stoken is CO2-neutraal, zie vraag 3), maar ook het streven naar &#8216;onafhankelijkheid van energiemaatschappijen en bijna monopolistische gasleveranciers als Rusland&#8217;, zegt hij. &#8216;En in tegenstelling tot hout, zullen olie en gas ooit op zijn. Ik zie het nog wel zo ver komen dat ik mijn houtvoorraad moet laten bewaken omdat mensen ermee vandoor willen gaan.&#8217;
Voorlopig levert landgoed Eikenlust &#8211; what&#8217;s in a name &#8211; meer dan genoeg hout op voor zijn bewoners. &#8216;Een gedeelte van de bijgroei geef ik aan vrijwilligers die helpen met het onderhoud van het bos. Die stoken het weer in hun kachel.&#8217; Daar gaat de vlam in de stapel brandhout. &#8216;En ach, ik heb er ook schik in. In het huis van mijn ouders stonden elf houtgestookte kachels en haarden. Als klein ventje werd ik het bos in gestuurd om hout te sprokkelen. Nu pak ik het wat moderner en efficiënter aan.&#8217;
Is Sloet heraut van de modernste warmtevoorziening? Een rondgang langs verkopers en importeurs leert dat de vraag naar houtkachels de afgelopen jaren sterk is toegenomen. Klanten kiezen voor hout om dezelfde redenen als Sloet: sfeer, kostenbesparing en onafhankelijkheid van energiemaatschappijen. De recessie heeft nauwelijks roet in het eten gegooid. De Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche beschikt niet over harde cijfers, maar secretaris Gerard Benen zegt &#8216;dit beeld zeer wel te herkennen&#8217;. Daarom: alles wat u altijd al wilde weten over houtkachels &#8211; en meer &#8211; in acht vragen.
1. Wat hebt ik nodig?
U hoeft geen landgoed of een computergestuurde kachel te hebben om aanzienlijk op uw gasnota te besparen of klimaatneutraal te stoken. Ook met een eenvoudige houtkachel in een doodgewoon rijtjeshuis kunt u er warmpjes bij zitten. Veel kachels hebben een hoog Wim Bosboom-gehalte, maar er zijn ook strakke ontwerpen van getalenteerde designers. Goedkoop is duurkoop: van een kachel die minder dan vijfhonderd euro kost, krijgt u vroeg of laat spijt.
Essentieel is een goed rookkanaal dat u laat aanleggen door een gecertificeerd bedrijf. Minimaal een keer per jaar moet de schoorsteen geveegd worden, al was het maar omdat uw brandverzekering dat waarschijnlijk eist. Surf naar www.sfeerverwarming.nl van de Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche voor een lijst van erkende verkopers en installateurs. Op www.aspb.nl vindt u betrouwbare bedrijven die lid zijn van Algemene Schoorsteenvegers Patroons Bond.
2. Wat zijn er voor kachels te koop?
Alles wat duur is en met houtkachels te maken heeft, heet al snel &#8216;Scandinavisch&#8217;. Maar het moet gezegd: daar in het noorden weten ze hoe je een kachel moet maken. Uw verslaggever is zeer tevreden over zijn Deense Svendsen Pejse. Efficiënt, gebruiksvriendelijk en mooi. Ook het Noorse Morsø maakt sinds 1853 eersteklas kachels. Beneden het Kattegat bevinden zich natuurlijk ook vaklui, zoals de Nederlander Harrie Leenders (www.harrieleenders.nl). Ontwerper Dick van Hoff beschrijft zijn Stone Stove als &#8216;een groot huisdier, dat nooit op de achtergrond is&#8217;. Deze massief betonnen kachel is inderdaad alom aanwezig, maar zonder opdringerig te zijn dankzij de ronde, zachte lijnen. Prachtig.
Een mooi eigenwijs kacheltje is de Duitse Firetube (www.firetube.nl). Futuristisch (en peperduur) is de Ray van het Zwitserse Sikken.
Voor de nostalgisch ingestelde stoker restaureert de Amsterdammer Harrie van Gennip oude en antieke kachels. Er zitten schitterende exemplaren tussen, maar verwacht geen hoog rendement. Zie www.harrievangennip.nl.
Zeer efficiënt zijn kachels bedekt met speksteen of leem. Na een paar uur stoken, heb je een etmaal lang warmte omdat speksteen en leem de warmte opslaan en langzaam weer afgeven. Een variant zijn ouderwetse tegelkachels die menig alpenhut warm houden. Controleer eerst even of de fundering van uw huis het enorme gevaarte kan dragen; een speksteenkachel kan tussen de vijfhonderd en vierduizend kilo wegen. Zie bijvoorbeeld www.vuurmeesters.nl, www.energiekproduct.nl of www.tegelkachel.nl.
De heer Sloet heeft een joekel van een houtgestookte cv-kachel in de kelder staan, maar u kunt ook een bescheidener exemplaar in de woonkamer plaatsen. Ze lijken op normale houtkachels, maar zijn voorzien van een warmtewisselaar die wordt aangesloten op een reguliere cv-installatie. Heeft u zin in een fikkie? Dan worden alle radiatoren in het huis verwarmd met het water dat door uw houtkachel loopt. Zonder vuur neemt de gewone, gasgestookte cv-ketel het werk over. Het Britse Hunter Stoves is op dit gebied een gerenommeerd merk, maar het uiterlijk van deze kachels doet een beetje denken aan, tja, Wim Bosboom.
3. Hoe groen is hout stoken?
Moderne houtkachels hebben net zo&#8217;n hoog rendement als gaskachels. Dat komt door stuw- en keerschotten bovenin de kachel die onverbrande gassen alsnog laten ontvlammen. Daarnaast wordt de warmte via verschillende luchtkamers aan de omgeving afgegeven voordat deze door de schoorsteen kan verdwijnen. Leem- en speksteenkachels zijn zelfs efficiënter dan een gewone cv-ketel omdat ze de warmte goed opnemen en lang vasthouden. Slechts tien procent van de energie gaat bij deze kachels door de schoorsteen de lucht in. Bij een gewone, vrijstaande houtkachel is dat circa vijfentwintig procent. Een open haard is sfeervol, maar heeft een erbarmelijk rendement: tachtig tot negentig procent van de warmte gaat door de schoorsteen direct naar buiten. En omdat &#8216;meer doen aan duurzaamheid&#8217; een van uw goede voornemens is, kunnen we de open haard als serieuze optie afschrijven.
Het grote voordeel van hout stoken is dat het CO2-neutraal is. Bomen nemen CO2 uit de lucht op, en deze komt weer vrij als u de boom verbrandt. Er komen dus geen broeikasgassen in de lucht die al miljoenen jaren onder de grond zaten &#8211; zoals bij fossiele brandstoffen &#8211; en zo een precair evenwicht verstoren. Bovendien was de CO2 die u door uw schoorsteen jaagt ook vrijgekomen als u het hout liet wegrotten, dus waarom deze niet eerst uw huis laten verwarmen? Voorwaarde is dat er voor elke boom die de lucht in gaat, een nieuwe wordt geplant. Volgens een nota van het ministerie van VROM &#8216;worden er in Nederland voldoende bomen herplant&#8217; waardoor hout stoken &#8216;broeikasneutraal&#8217; is.
Maar hout is niet brandschoon. Naast CO2 komen er bij verbranding ook stikstofdioxiden, zwaveldioxide en fijnstof vrij. Wie slecht stookt (als het vuur niet heet genoeg is, het hout nat is of te weinig zuurstof wordt toegediend &#8211; zie vraag 8), kan verhoogde hoeveelheden giftige of kankerverwekkende stoffen produceren, zoals koolmonoxide, teer en koolwaterstoffen. Moderne kachels moeten aan strenge EU-eisen voldoen waardoor de kans hierop aanzienlijk verkleind wordt. Maar ook al heeft u een moderne kachel en stookt u voorbeeldige vuurtjes, dan nog kunnen buren, met name cara- of astmapatiënten, last hebben van de rook. Doe hun een lol: laat de kachel uit bij windstilte, zeker in een dichtbebouwd gebied.
4. Is hout goedkoper dan gas?
Twee kilo droog hout levert ongeveer evenveel warmte als een kuub gas. Wie hout koopt (wat niet nodig is, zie vraag 5), betaalt circa vijftig euro per kuub, wat gelijk is aan vierhonderd kilo. Dit is goed voor ongeveer evenveel warmte als tweehonderd kuub gas, waarvoor een huishouden ruim honderd euro betaalt. Met andere woorden: hout is de helft goedkoper dan gas. Een gemiddeld huishouden verbruikt per jaar 1600 kuub gas, waarvan circa 1200 kuub opgaat aan verwarming (goed voor ongeveer zeshonderd euro). Hoeveel u hiervan bespaart, hangt natuurlijk af van hoe vaak u de houtkachel laat branden.
Gas en hout met elkaar vergelijken, is niet helemaal eerlijk. Het comfort van gasgestookte cv-ketels is groter omdat deze zich veel beter laten reguleren. Daar staat tegenover dat gas een stuk duurder wordt als je de CO2 wilt compenseren, wat bij hout niet nodig is.
5. Hoe kom ik aan hout?
Gratis hout is er in overvloed. Wie in de buurt van een bos of natuurgebied woont, vindt tijdens een fietstocht moeiteloos een verloren stammetje dat achterop de bagagedrager mee naar huis kan. Ook in de stad valt heel wat hout te sprokkelen: afvalcontainers op bouwterreinen puilen vaak uit met prima stookhout. Met name afgezaagde steunbalken branden lekker lang.
Vergeet ook niet aan uw vrienden, familie en collega&#8217;s te vertellen over uw stookpret. Na enige tijd komt het hout letterlijk uw kant op: er is altijd wel iemand die een boom heeft moeten omzagen of van grote takken af wil na een storm of flinke snoeibeurt. Zo nu en dan deelt Staatsbosbeheer hout uit, bijvoorbeeld van bomen die ongeschikt zijn om als planken te worden verkocht. Informeer bij een boswachterij bij u in de buurt of bezoek www.staatsbosbeheer.nl.
Bent u lui of heeft u al genoeg hobby&#8217;s, dan kunt u terecht bij bedrijven die droog en gekloofd hout gestapeld en al bij u aan huis leveren. De zoekterm &#8216;openhaardhout&#8217; levert op www.marktplaats.nl vele aanbieders op. Sommige timmerfabrieken verkopen voor een prikkie hun houtrestjes via de achterdeur. Dit is vaak eersteklas hardhout waar bijvoorbeeld raamkozijnen van gemaakt worden. Ook boeren en fruittelers (kersen- en perenhout brandt prachtig) willen in het najaar van hun kaphout af, al dan niet tegen betaling. Er zijn ook briketten geperst hout op de markt. Ze gloeien urenlang en zijn zeer duurzaam, omdat ze van afval uit de houtindustrie worden gemaakt. Wat u nooit en te nimmer moet doen, is briketten bruinkool door uw schoorsteen jagen &#8211; zelfs in Oost-Europa schamen ze zich tegenwoordig voor dergelijke milieuvervuiling.
6. Hoe kloof ik het hout?
Houthakken is heerlijk werk. Niets mooier dan een grote berg stammen door uw noeste arbeid te zien veranderen in een keurige stapel stronkjes die later uren gemoedelijke warmte geven. Met name pennenlikkers, papierschuivers en andere bureauslaven knappen zichtbaar op van een uurtje houthakken. U klooft hout het makkelijkst als het nat is, dus vlak nadat de boom is geveld. Als het flink vriest, is hakken helemaal een feest: met een lome klap van uw bijl springt het hout gewillig uit elkaar.
Wat heeft u nodig? Ten eerste een zaagbok om de stammen of takken op maat te zagen. Bouwmarkten verkopen voor een paar tientjes stalen zaagbokken met een gekartelde bek. Ziet er degelijk uit, maar ze blijken broddelwerk van pisbakkenstaal. Een goede bok is van stevig hout, bijvoorbeeld te koop via www.zaagbok.nl (helaas niet inklapbaar). Overigens is het een koud kunstje om zelf een zaagbok te maken die een leven lang meegaat. Daarnaast heeft u een trekzaag nodig en &#8211; geen overbodige luxe &#8211; een degelijke kettingzaag.
Goed, de stammen zijn op maat en moeten worden gekloofd. Als u grote partijen moet splijten, last van uw rug heeft of gewoon niet van zwaar werk houdt, biedt een kloofmachine uitkomst (vanaf 230 euro, te huur voor 30 euro per dag). U legt de stam in het apparaat, drukt op een knop en hop! de stam valt in de stronken uiteen. Voordeel: het werkt snel en makkelijk. Nadeel: u ontneemt uzelf het genot van houthakken.
Om met de hand te kloven, heeft u een hakblok en kloofbijl nodig. Het hakblok moet ongeveer de hoogte van uw onderbeen hebben zodat de bijl het hout goed kan raken. Een kloofbijl heeft een zware, brede kop, in tegenstelling tot een hakbijl die juist slank en scherp is. Mijd goedkope troep van de Praxis of Gamma en investeer in een degelijke kloofbijl als uw ledematen u dierbaar zijn.
Met een bijl hout kloven, vergt enige oefening, maar u zult zien dat u na een halve boom de slag te pakken heeft. Zet uw voeten uit elkaar zodat een schampende bijl niet in uw scheenbeen belandt. Leg de bijl op de plek waar die neer moet komen, hef hem langzaam boven uw hoofd en met beheerste kracht slaat u de bijl op de te splijten stam. Dikke stammen, met name als ze van de onderkant van de boom komen, geven zich niet zomaar gewonnen. Een oude houthakkerstruc is om eerst een paar slagen dwars op de buitenste ring van het hout te geven, zodat inwaartse scheuren ontstaan. Vervolgens mikt u op deze scheuren, en valt het blok na een paar klappen alsnog in stronken uiteen. Met moed, beleid en beheerste kracht wint u altijd, zelfs van het meest weerbarstige hout.
7. Hoe sla ik mijn hout op?
Elk goed vuurtje begint met droog hout &#8211; echt droog hout. Vers gekapt hout bestaat voor circa vijftig procent uit vocht, en het kost veel energie om dit al brandend te laten verdampen. Droog hout levert dan ook twee keer meer warmte op dan nat hout. Bovendien leidt de verbranding van nat hout tot de uitstoot van meer giftige stoffen en wordt u knap chagrijnig van stronken die maar geen vlam willen vatten.
Na de kap hebben de meeste houtsoorten minimaal anderhalf à twee jaar nodig om gortdroog te worden. Het intercellulaire vocht verdampt vanzelf als u het hout buiten bewaart. Liefst onder een afdakje in de zon, maar in elk geval op de wind. Nat hout binnen bewaren, geeft schimmel en kans op houtwormen die ook de rest van uw huis lekker vinden.
8. Hoe stook ik een goed fikkie?
Een goede vuurmeester streeft naar heldere, witte vlammen die rustig aan het hout likken. Dat betekent door en door droog hout stoken en voldoende zuurstof geven. Wordt het te warm in de woonkamer? Dan legt u voortaan minder hout in de kachel. Het vuur temperen door zuurstof af te knijpen, leidt tot onnodige milieuvervuiling, verhoogt de kans op giftige stoffen en een schoorsteenbrand.
Zo bouwt u een mooi vuur: grote stronken onderop, kleinere blokken of takken daarop en helemaal bovenop houtsnippers en eventueel een aanmaakblokje. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, steekt u het vuur dus bovenop aan, en niet onderop. Hiermee voorkomt u dat het hout te snel brandt en kostbare energie verloren gaat. Het vuur trekt dus van boven naar beneden, en nieuwe blokken legt u naast het vuur zodat het er langzaam in kan trekken. Onstuimige, wilde vlammen ogen mooi, maar duiden op verspilling. Bovendien is het vuurfeest snel voorbij omdat uw woonkamer in een mum van tijd net zo warm wordt als het reptielenhuis in Artis. Uw gezelschap gaat morren en u moet het vuur doven.

Het geweten

Het geweten

Hoe leeft ons vlees?

Het geweten

Het geweten

Het geweten

Het geweten

Hoe digitaliseer ik mijn muziekcollectie?

Het geweten

De cd’s de deur uit

Het geweten

Het geweten

Het geweten

Het geweten

Het geweten

Leve het brandhout!