Verkapte discriminatie

De stemmen van Vrij Nederland

Columns van Hannah Prins, Amber Wiznitzer en Hans Stegeman

Jeroen Vullings

Marijn van der Jagt

Kim Bos

Pieter Groet

Erik de Vries

Ed van Eeden

Arno Ruitenbeek

D&T update

Padu Boerstra

Sander Pleij

Minder plot, meer ziel

Interview Kathy Reichs
&#8216;Hoe ik in de forensische wetenschappen terecht ben gekomen?&#8217; De strak gekapte, wat verlegen ogende vrouw glimlacht beleefd, al moet ze deze vraag al honderden keren beantwoord hebben. &#8216;Na mijn studie begon ik in de archeologie, het onderzoek van oude menselijke resten. Maar na een tijdje gaf de politie me wat skeletresten voor forensisch onderzoek. Uit dat werk haalde ik veel meer bevrediging, het was alsof ik veel relevanter bezig was. Niet alleen op het gebied van de misdaadbestrijding, wat ik fascinerend vind, maar ook doordat ik nabestaanden de mogelijkheid kan bieden een persoonlijke tragedie af te sluiten, door hun zekerheid te bieden.&#8217;
Thuis huilen
Het cv van Reichs is indrukwekkend. Als wetenschapper werkt ze in zowel de VS als Canada, ze heeft een forse publicatielijst en tal van bestuurs- en erefuncties. Daarnaast treedt ze vaak als getuige-deskundige op in rechtszaken. Voor de Verenigde Naties onderzocht ze menselijke resten in Rwanda en Guatemala, ze werkte mee aan de identificatie van slachtoffers op Ground Zero en ze heeft zelfs een poging gedaan de fysieke overblijfselen van de Onbekende Soldaat te identificeren. Ook geeft ze regelmatig FBI-agenten les in het opgraven van lijken.
In haar Amsterdamse hotelkamer knikt Reichs vermoeid bij het zien van de lijst met haar prestaties. &#8216;Ik ben steeds meer tijd kwijt aan mijn werk als schrijver. Let wel: niet door het schrijfwerk zelf, maar door de promotietournees bij de verschijning van een nieuw boek. Gelukkig sta ik nog wel regelmatig aan de snijtafel of in het lab, want ik moet op de hoogte blijven van de meest recente ontwikkelingen, die ik ook vaak gebruik in mijn boeken. En ik houd ook van het echte handwerk.&#8217;
De hoofdpersoon in haar boeken, en ook in de daarvan afgeleide televisieserie Bones, is Temperance &#8216;Tempe&#8217; Brennan. &#8216;Je kunt gerust stellen dat zij mijn alter ego is,&#8217; geeft ze toe. &#8216;In het midden van de jaren negentig werkte ik aan een zaak rond een seriemoordenaar. Toen heb ik besloten over mijn werk te gaan schrijven. Vrijwel meteen heb ik toen Tempe bedacht, een sterke vrouw die precies weet wat ze doet. Of dat een vorm van afreageren is? Zo heb ik het nog niet bekeken, maar misschien is dat wel zo. Forensisch werk is iets dat je jezelf als onderzoeker sterk kunt aantrekken, als je denkt aan de slachtoffers en wat hun is overkomen. Maar een van mijn collega&#8217;s zegt altijd: &#8220;Als je moet huilen, doe dat dan &#8216;s avonds thuis.&#8221; En daar heeft hij gelijk in. De gevallen die me het meest bezig blijven houden, zijn trouwens altijd de zaken die we niet hebben kunnen oplossen.&#8217;
&#8216;Of mijn eetgewoonten te lijden hebben onder mijn werk met lijken?&#8217; Ze lacht. &#8216;Ik ben geen vegetariër geworden. Maar je zult mij niet snel orgaanvlees zien eten. Niet omdat ik regelmatig levers in staat van ontbinding zie, maar omdat ik het gewoon geen smakelijke gedachte vind om een afvalproducerend orgaan te eten.&#8217;

‘Orgaanvlees zul je mij niet zien eten’; SPECIAL DETECTIVE & THRILLERGIDS 2008

Martje Breedt Bruyn

Carolina Lo Galbo

Tomas Vanheste

Marian Husken

Henk van Renssen

Sarah Meuleman

Maurits Martijn

A TOT Z; D&TGIDS 2008

Interview Esther Verhoef
‘Voordat ik aan een boek begin, ben ik er meestal al een jaar of langer mee bezig. Ik zoek de plaatsen op waar het verhaal zich afspeelt en maak er foto’s, lees erover, kijk naar films en documentaires die iets met het boek in wording te maken hebben. Praat er ook over, vooral met mijn man Berry.
De eerste fase van het schrijven gaat onbewust, intuïtief. Ik schrijf scènes, dialogen, van alles. Zo lang het gevoel dat ik erbij heb hetzelfde is, komt de samenhang vanzelf. Het komt neer op van me af schrijven wat er blijkbaar uit moet, een soort hardop dromen vanuit een diepere laag. Met verhaallijnen ben ik dan (nog) niet bezig. In deze fase schrijf ik ’s nachts, dan kom ik makkelijker in die schrijftrance. In Close-up had ik een volle nacht zitten schrijven om de volgende ochtend tot de conclusie te komen dat het niet in Close-up thuishoorde. Zo heb ik tientallen fragmenten bewaard, die mogelijk eens uitgroeien tot een boek. Ik schrijf veel op muziek. Hardrock sluit goed aan op actie, bij Close-up heb ik naar rustiger nummers geluisterd (live versie van ‘Outside’, van Stain’d), anders wordt het hijgerig, te staccato.
Als alles eruit is wat er blijkbaar uit moest, merk ik dat vanzelf, het is dan opgedroogd. Dan gaat de denkpet op: fase twee. Op een of andere manier waren de stukken die ik geschreven had sleutelscènes, dus zijn die het uitgangspunt om een verhaallijn te bedenken waarin ze een logische plaats hebben. Ook dit gedeelte schrijf ik deels op muziek. Elke scène heeft zijn eigen sfeer, zijn eigen nummer. Ga ik terug in een scène en zet ik die muziek op dan kan ik de draad zo oppakken. Ik ben alleen nog maar bezig met mijn boek, vierentwintig uur per dag; ik praat, denk, droom alleen maar over de personages en ben als moeder, echtgenote en vriendin volledig incapabel.
De derde en laatste fase voltrekt zich in absolute stilte. Ik print het manuscript uit en lees het alsof ik het niet ken, en als de meest zure, chagrijnige recensent die je je kunt voorstellen. Rode pen erbij en schrappen. Ongenadig. Hele hoofdstukken sneuvelen. Alles wat er niet toe doet, moet weg. Wél vlees op de botten, géén uitweidingen, stopwoordjes of stokpaardjes. En er moet cadans in zitten, een ritme. Ik word onrustig als de tekst “stropt”. Blijkbaar moet die dan vloeiender, en grijp ik in. Een boek als Chaos, dat ik schreef met Berry (onder pseudoniem Escober, hij springt bij in fase twee), heeft uiteindelijk een hardrockritme gekregen.
Alles wat er nu nog in staat, heeft een functie. Er zit een ziel in en er is over nagedacht. Dan kan het naar de uitgever.’

‘Hardrock sluit goed aan op actie’; SPECIAL DETECTIVE & THRILLERGIDS 2007

Interview Simone van der Vlugt
‘Ik had nooit gedacht dat ik nog eens thrillers zou gaan schrijven. Terwijl ik ze wel altijd graag las. Daarom hebben mijn historische jeugdboeken allemaal onder meer ook thriller-elementen. Er hoeft niet per se een moord in plaats te vinden, maar ik was gewend te schrijven met een spanningsboog. Dus was voor mij de overstap naar de thrillers niet zo groot.
Toen ik eenmaal met thrillers bezig was, dacht ik dat ik alleen nog maar voor volwassenen wilde schrijven. Tot ik een goed idee kreeg voor een nieuw jeugdboek: dat is Schuld geworden, het gaat over een paranormaal begaafd meisje en komt dit najaar uit. Tegelijkertijd komen er ook twee van mijn historische jeugdtitels, Schijndood en De bastaard van Brussel, op de volwassenenmarkt uit, omdat bleek dat ze ook veel door volwassenen werden gelezen.
Ik ben gewend om veel research te doen voor mijn historische werk. Voor mijn thrillers is dat wat minder, maar natuurlijk verricht ik daar ook onderzoek voor. Bovendien ben ik erg specifiek over waar mijn boeken zich afspelen, dus moet ik daar zelf geweest zijn om de beschrijvingen geloofwaardig op papier te krijgen. Voor Het laatste offer heb ik ontzettend veel research moeten doen en ben ik ook naar Egypte en Frankrijk gegaan.
Het basisidee voor Het laatste offer kreeg ik toen ik naar een Teleac-uitzending over verdwenen beschavingen zat te kijken, waarin de theorie werd verdedigd dat de mensheid zo’n 10.000 jaar voor Christus al een hoge ontwikkeling moet hebben gekend. Tijdens mijn onderzoek stuitte ik ook op de Ark des Verbonds. Eigenlijk was ik niet van plan om de kerk bij mijn boek te betrekken, maar als je de geschiedenis in duikt, kun je daar nauwelijks omheen. Toch gaat het boek niet over de heilige graal of over Jezus en Maria Magdalena, daar zijn nu wel genoeg boeken over verschenen.
Het laatste offer is veel avontuurlijker dan De reünie en Schaduwzuster, mijn twee eerdere thrillers. In die boeken was sprake van een onderhuidse, dreigende spanning, terwijl het gevaar in Het laatste offer tastbaarder is. Er komen achtervolgingen in voor, de hoofdpersonen moeten rennen voor hun leven en trucs bedenken om uit handen van de moordenaar te blijven. Met dit boek ben ik bovendien teruggekeerd naar mijn oude stokpaardje: geschiedenis. Het verhaal speelt zich wel in deze tijd af, maar het gaat over een archeologische ontdekking en dus ik heb mijn kennis over het verleden flink moeten inzetten. Ik heb gemerkt dat dit boek een weg vindt naar nieuwe lezers. Maar om mijn oude lezers gerust te stellen: mijn volgende boek wordt weer een “gewone” thriller!’

‘Mijn volgende wordt weer een gewone thriller’; SPECIAL DETECTIVE & THRILLERGIDS 2007

Interview Luc Deflo
‘De scheiding tussen literatuur en spannende boeken is volgens mij kunstmatig. Een thriller biedt wel een extraatje: het element spanning, als dat er al inzit. Ha! Voor mij zijn er alleen goede en slechte boeken. Een goed boek moet de lezer boeien, emoties oproepen. Als lezer geef ik een schrijver vijftig bladzijden respijt, daarna is mijn geduld op. Literaire of andere navelstaarderij gaat bij mij subiet de prullenmand in. Maakt niet uit welke naam er op de cover prijkt.
In Nederland zijn thrillers een randverschijnsel. Ik heb me laten influisteren dat het gros van de Nederlandse thrillerauteurs amper aan 3000 verkochte exemplaren komt en een topper als René Appel tot net 10.000. Dat is peanuts vergeleken bij de Vlaamse markt, waar toppers 20 à 40.000 exemplaren slijten, terwijl Vlaanderen slechts zes miljoen potentiële kopers biedt. Dat komt, denk ik, doordat Nederlanders de thriller niet au sérieux nemen. In België is het net omgekeerd; ander land, andere taal, andere gewoonten zeker?
Research is voor mij nooit technisch, dat vind ik muggenzifterij. Mijn research situeert zich op het menselijke vlak. Voor de ‘Cel 5’-reeks heb ik de lokalen mogen bezoeken waar verwaarloosde kinderen worden ondervraagd. Zo’n cel is een gezellig kamertje met knuffelbeesten, maar tegelijk ook een leger verborgen camera’s en microfoons die alles registreren en bediend worden vanuit een gesofisticeerde technische ruimte. Ik heb met de psychologe gepraat die instaat voor de eerste opvang. Als ik een boek schrijf over racisme, ga ik uren praten met allochtone gezinnen. Omdat ik een impressie wil hebben hoe zo’n gezin werkt. Vaak is de vader heel kwetsbaar en afhankelijk van de goodwill van bijvoorbeeld zijn oudste zoon, die de taal machtig is en weet hoe het systeem functioneert. Als het dan fout gaat met zo’n jongen, gaat vaak het hele gezin eraan kapot.
Dan wil ik het er ook nog even over hebben dat ik van een recensent het etiket “horrorschrijver” opgekleefd heb gekregen. Daar ga ik helemaal van steigeren! Ik heb ooit van een bevriende flik zijn oude dossiers mogen inkijken. Als je dan leest dat zo’n man geconfronteerd wordt met een vader die zijn gezin uitmoordt en dan probeert zelfmoord te plegen, gaan al je haren rechtop staan. De realiteit overtreft de fictie veruit. En dat is nu precies wat ik in mijn boeken wil evoceren: het psychologische effect dat zo’n gruwelijke moord heeft op de speurder die dat onder ogen krijgt. Dat neemt die man mee naar huis. Zoiets veeg je niet zomaar weg. Daarom is het ook dat ik een moord vaak in detail beschrijf, gewoon omdat een moord gruwelijk is. Daar is toch geen weg omheen?’

‘Daar ga ik helemaal van steigeren!’; SPECIAL DETECTIVE & THRILLERGIDS 2007

‘Wacht, ik zal ook nog even een kind van drie pakken’; SPECIAL DETECTIVE & THRILLERGIDS 2007