Niet eerder heeft een uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen tot zoveel beroering geleid in de nationale politiek als de onverwacht grote overwinning van BoerBurgerBeweging. Eén voor één stonden de leiders van de VVD en het CDA voor de camera om uit te leggen dat dit een ‘duidelijk signaal’ van de kiezer was, dat het kabinet beter moet ‘luisteren’ naar wat er leeft in het land, en dat de ministersploeg nu echt ‘vaart’ gaat maken met het compenseren van de aardbevingsschade in Groningen, de compensatie van de Toeslagenaffaire en de uitvoering van het stikstofbeleid. Tot twee keer toe kwam de top van het kabinet in crisisberaad bijeen om te spreken over de vraag hoe het vertrouwen van de burger moet worden herwonnen. Vooral uit de mond van Mark Rutte klonk het allemaal niet heel geloofwaardig: alsof niet allang duidelijk was dat zijn eigen kabinetten die drie brisante kwesties eindeloos hebben laten voortslepen.

Het was ook dezelfde Mark Rutte die twee jaar geleden na de maatschappelijke ophef over de ‘functie elders’ van Pieter Omtzigt beloofde dat hij nu echt zou gaan luisteren en echt werk zou gaan maken van een ‘nieuwe bestuurscultuur’, waartoe hij met ‘radicale ideeën’ zou komen. Dat zou dan onder meer moeten gaan over meer grotere openheid, meer dualisme tussen Kamer en kabinet en minder achterkamertjespolitiek.

Er is niets meer van vernomen. Zoals Renske Leijten van de SP deze week fijntjes op Twitter opmerkte: de nieuwe bestuurscultuur is zo dood als een pier.

vrolijk voort

Mede doordat na de ellenlange formatie niet alleen Sigrid Kaag maar ook Wopke Hoekstra ervoor koos zitting te nemen in het kabinet, komt er van het genoemde dualisme tussen Kamer en kabinet al helemaal niks terecht. Zo kon het gebeuren dat Caroline van der Plas in haar onervarenheid het kabinet opriep het coalitieakkoord open te breken: daar moet ze helemaal niet voor bij het kabinet zijn, maar bij de coalitiepartijen in de Kamer. Genoemde Hoekstra, de geslagen CDA-leider, ging van de week zelfs met de pet in de hand bij Caroline langs, in een kennelijke poging de massaal weggelopen kiezers alsnog te paaien, met een pijnlijk tafereel tot gevolg: eerst stond hij in de gang de halve Haagse pers te woord, om vervolgens de verkeerde kamer binnen te stappen. Op zichzelf is er natuurlijk niks mis mee om een werkbare relatie op te bouwen met een partij die een nieuwe machtsfactor zou kunnen worden, maar dit was zacht gezegd niet de manier.

Het CDA vertoont al jaren de neiging om na de zoveelste verkiezingsnederlaag te buigen voor de winnaar, in plaats van te vertrouwen op eigen kracht. Zo ging het met de PVV – de omstreden samenwerking met de partij van Wilders in het eerste kabinet-Rutte leidde in het CDA bijna tot een scheuring – en zo lijkt het nu weer te gaan met BBB. Zo zinken de stuurloze christendemocraten steeds dieper weg in het moeras.

Rutte ritselt en regelt vrolijk voort, zodat er in de Haagse wandelgangen nu al wordt gespeculeerd over een vijfde kabinet-Rutte over rechts, met BBB als nieuwe partner.

En Mark Rutte? Die ritselt en regelt vrolijk voort, zodat er in de Haagse wandelgangen nu al wordt gespeculeerd over een vijfde kabinet-Rutte over rechts, met BBB als nieuwe partner. Het zou me niks verbazen als dat nog gaat gebeuren ook.

Tenzij Frans Timmermans afdaalt van de Olympus en lijsttrekker wordt van de rood-groene fusiepartij die nu in de maak is. De machtige Eurocommissaris, wiens termijn in 2024 afloopt, was de afgelopen tijd verrassend enthousiast over de fusie. Bij de laatste Europese verkiezingen wist hij tot verbijstering van tout Den Haag de PvdA de grootste partij te maken. Als voorvechter van het klimaat zou hij na het vertrek van Sigrid Kaag ook de gedroste links-liberale D66-stemmers binnen kunnen halen. En binnenkort komt Timmermans langs bij Caroline van der Plas om haar uit te leggen hoe het Europese klimaatbeleid in elkaar steekt. Het zouden zomaar stappen kunnen zijn in de richting van een glorieuze terugkeer in de vaderlandse politiek.