De uitreiking van de PEN American Literary Awards in New York begin maart was natuurlijk een uitgelezen gelegenheid om de aanwezige schrijvers de vraag voor te leggen of de volgende grote schrijver waar we van zullen horen een robot zal zijn: ‘Could the next great author be a robot?’ ChatGPT, het programma dat op verzoek teksten, verhalen, artikelen en essays over elk denkbaar onderwerp produceert, is immers aan een opmars begonnen onder het motto ‘Dé Google killer van de toekomst.’ Humorist David Sedaris vergaat het lachen bij het idee. Hij hoopt het niet meer mee te maken. Hij voelt zich als schrijver niet meer veilig. Hij raakt zijn baan kwijt, aan de kant geschoven door een elektronische versie. De robotschrijver komt verwarring stichten.

Die robot brengt nieuw vocabulaire met zich mee. De schrijver van vlees en bloed moet ter onderscheiding vanaf nu de ‘menselijke schrijver’ heten. In het genre sciencefiction worden ‘human writers’ al door ‘robot writers’ vervangen. Dan gaat het om standaardzinnen, clichés, bij het genre horende woordkeus, formules en jargon. Sciencefictiontijdschriften worden overspoeld door met Artificial Intelligence gegenereerde manuscripten. Maar AI is niet intelligent.

Het is dus tijd om ons eraan te herinneren wat ook alweer een echte schrijver is. Het is een mens – man, vrouw of anderszins. Dat betekent dat we te maken hebben met iemand die met enig verstand met taal weet om te gaan. Het kan een somber iemand zijn, maar met een vrolijk randje als je hem, haar of anderszins in de ochtend treft. En somberheid heb je in verschillende uitvoeringen, zoals depressiviteit en melancholie. Als daar ook nog wat mensenhaat bij komt kijken, wordt het wat men noemt ‘complex’, helemaal wanneer de schrijver mild cynische neigingen heeft – het is de vraag of ChatGPT daarmee overweg kan.

Een schrijver heeft vaak een obsessie, een onderwerp waarvan hij zich niet los kan rukken. En hij heeft zijn voorkeuren als het gaat om muziek, kunst en literatuur. En die voorkeuren zijn niet zo voorspelbaar omdat ze met zijn niet-eenduidige wereldbeeld te maken hebben. Soms noemt hij het een wreed universum. Het is hoe dan ook een wereldbeeld van geheel eigen makelij. Nergens te krijgen.

Vandaar dat de menselijke schrijver hecht aan zijn even bondige als precieuze stijl. Een schrijver schrijft niet in het luchtledige, dus verwerkt hij persoonlijke ervaringen in zijn romans, verhalen of gedichten. Hij laat zich natuurlijk beïnvloeden door andere schrijvers. Hij wil dat in zijn werk enerzijds wel (uit respect) én niet (om geen navolger te zijn) laten merken. Zoals hij ook worstelt met de filosoof die hem achtervolgt met de eis dat hij moet kiezen tussen goed en kwaad, tussen hard en zacht, hoog en laag, terwijl hij vaak noch het een noch het ander wil. Moraal en zingeving moeten we niet aan een robot overlaten. Het Digital Ethics Centre komt er niet in.

Uit dit taalgevoel en deze eigenschappen, verlangens, inhibities, technische vaardigheden, opinies en mentaliteit ontstaat een originele, aansprekende, onderzoekende menselijke schrijver, iemand die niet is te verwisselen met andere schrijvers. Als het deze schrijver is die het moet opnemen tegen de robotschrijver van GhatGPT, dan kan David Sedaris rustig gaan slapen en hoeft hij niet bang te zijn voor zijn superieure baantje.

P.S. Is het voorgaande een door ChatGPT gegenereerde tekst of is hij afkomstig van een menselijke schrijver? De aan ChatGPT gestelde vraag was: Wat is een schrijver?