Met verbazingwekkend gemak zette de VVD van Mark Rutte de afgelopen jaren de ene na de andere verkiezingsbelofte overboord. Van geen geld meer naar de Grieken en duizend euro voor iedere Nederlander in Rutte II tot de belastingen omlaag en lekker 130 rijden op de snelweg in Rutte III: stuk voor stuk sneuvelden de speerpunten van de vroemvroem-partij in de politieke praktijk. In Rutte IV is de VVD – vanouds de hoeder van de vrije markt en een kleine, zuinige overheid – inmiddels hoofdverantwoordelijk voor het grootste nivelleringspakket uit de Nederlandse geschiedenis, om de energiecrisis het hoofd te bieden. Zo zacht zijn de liberale beloften als het erop aankomt. En misschien is dat maar goed ook.

Alleen wat het asielbeleid betreft blijft de VVD nog altijd steken in de oude groef. Dat bleek deze week weer, toen de VVD-fractie zich onder druk van lokale partij-afdelingen opeens schrap zette tegen de nieuwe asielwet van VVD-staatssecretaris Eric van der Burg, die onwillige gemeenten desnoods wil kunnen dwingen mee te werken aan de asielopvang. Hoewel de VVD eerder met de andere coalitiepartijen een asielakkoord van die strekking sloot, kreeg de fractie opeens koudwatervrees. Dat alles onder druk van de achterban en – als altijd – opgepookt door De Telegraaf, die sprak van ‘oproer’ in de partij.

En als klap op de vuurpijl was er deze week de ophef over ‘tientallen’ statushouders in Utrecht die volgens Het Financieele Dagblad hun baan zouden hebben opgezegd zodra ze een huurhuis toegewezen hadden gekregen. Prompt lanceerde de VVD via de sociale media een filmpje met Kamerlid Thierry Aartsen – carnavalsvriend van voormalig fractieleider Klaas Dijkhoff – in de hoofdrol, die foeterde: ‘Het kan niet zo zijn dat statushouders hun baan opzeggen wanneer ze een huis krijgen en dan maar in de uitkering gaan zitten.’ En: ‘Nederlands leer je het beste in de bedrijfskantine in plaats van in een klaslokaal,’ want ‘doe je mee in Nederland, dan moet je werken.’

Bij de VVD denken ze nog steeds dat af en toe een nummertje maken over de rug van migranten de partij in het zadel houdt.

Ongeveer op hetzelfde moment bleek het te gaan om niet meer dan zes (6) mensen in heel Utrecht die hun slecht betaalde flexbaantje bij een fastfoodketen hadden opgezegd, en niet aantoonbaar omdat ze een nieuw huis hadden gekregen. En als dat wel zo zou zijn, legde Vluchtelingenwerk uit, is het goed om te bedenken dat statushouders met nul middelen hun huis moeten inrichten, een toets moeten doen om hun taalniveau te bepalen, taalles moeten krijgen, zich moeten inschrijven bij de gemeente en met gebrekkige kennis van het Nederlands van alles en nog wat moeten regelen in het woud van de Nederlandse bureaucratie voor ze überhaupt weer aan werken toekomen.

Maar toen had de VVD het punt allang weer gemaakt.

Interessant detail: toen er laatst een motie werd ingediend om asielzoekers al eerder aan het werk te helpen, stemde dezelfde VVD tegen.

‘PVV-corvee’, noemen ze dat al jaren binnen de fractie: even stevige rechtse dingen roepen in de media om rechtse concurrenten als de PVV, Ja21, BVNL en Forum voor Democratie de loef af te steken. Helpen doet die tactiek niet echt: de rechts-populistische partijen zijn samen de afgelopen jaren gestaag gegroeid van twintig naar zo’n dertig zetels. Maar bij de VVD denken ze nog steeds dat af en toe een nummertje maken over de rug van migranten de partij in het zadel houdt.

leeg

Verstandig commentaar kwam van oud-VVD-Kamerlid en oud-Kamerlid Frans Weisglas, die via Twitter meldde: ‘Aan mijn partijgenoot Thierry Aartsen: zoek zelf eens een klaslokaal op waar ze fatsoenlijke politiek bedrijven onderwijzen.’

Het treurigste van de hele geschiedenis is misschien nog dat door het falende terugkeerbeleid van achtereenvolgende VVD-staatssecretarissen – Ankie Broekers-Knol slaagde er niet eens in belet te krijgen bij haar ambtgenoot in Rabat om het terugkeerbeleid voor kansloze Marokkaanse asielzoekers te bespreken – een onderklasse van illegalen is ontstaan die geen kant op kan, omdat het land van herkomst ze niet terug wil terwijl de VVD ze blijft opjagen met stoere taal. Zelfs Eric van der Burg, de pragmatische oud-wethouder uit Amsterdam en de enige kordate VVD-staatssecretaris van Asielzaken in jaren, wordt door zijn eigen partij hoofdzakelijk tegengewerkt.

Het is een cynische conclusie: het heeft er alle schijn van dat de VVD het asielprobleem bewust laat voortwoekeren om puntjes te scoren in de publiciteit. Zo leeg is de eertijds liberale partij kennelijk geworden, na ruim twaalf jaar in het centrum van de macht.