Politiek is persoonlijk, en het persoonlijke is politiek. Dat bleek maar weer toen Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, begin januari bekendmaakte dat het hoog tijd was om de beschermde status van de wolf in de Europese Unie te evalueren.

Gewoonlijk horen we de ongenaakbare Duitse politica alleen over wapens voor Oekraïne, maatregelen voor het klimaat en steunpakketten voor de Europese economie, maar nu begon ze dus opeens over het gevaar van de wolf, en dat was geen toeval: in december was na grondig onderzoek gebleken dat Von der Leyens prijswinnende pony Dolly op het terrein van haar landhuis in Nedersaksen door een wolf was doodgebeten – een tragisch voorval dat in Nederland aan de aandacht van de meeste media was ontsnapt.

In het Brusselse circuit was de plotselinge aanval van Von der Leyen op de beschermde status van de wolf reden voor grinnikend speculeren: zou de machtige Commissievoorzitter, die met haar blonde kinderschaar wel met de Von Trappjes uit The Sound of Music wordt vergeleken, door haar kinderen zijn aangespoord de geliefde Dolly te wreken?

Schieten, schoffelen, zwijgen

In Duitsland werd de oproep van Von der Leyen in ieder geval bloedserieus genomen: niet lang daarna verleende de deelstaat Hannover een vergunning om de ‘probleemwolf’ op te sporen en af te schieten, met als argument dat dezelfde wolf al eerder had toegeslagen en dat zonder twijfel nog vaker zou doen.

Terwijl de wolf in heel Europa met een snelle opmars bezig is – volgens de laatste tellingen zijn inmiddels al meer dan 15.000 wolven binnen de Europese grenzen waargenomen – en er steeds vaker schapen en zelfs dus ook ponies worden doodgebeten, laait het debat over de wolf in alle Europese landen op: hoe blij moeten we zijn met de opmars van het wilde roofdier? Is de terugkeer van de wolf een zegen voor het natuurherstel, of juist een gevaar voor de levende have in het dichtbevolkte Europa?

Nederland, sprak baron Van Voorst tot Voorst, is veel te klein en te vol voor de wolf. ‘We zitten hier niet in de Serengeti.’

Al sinds 2019 pleit Seger baron van Voorst tot Voorst, directeur van Nationaal Park De Hoge Veluwe, tevens landheer te Laag Zuthem, voor het verwijderen van de wolf van de lijst van beschermde diersoorten, en dat niet zonder reden: in het Nationaal Park worden de moeflons de laatste jaren systematisch door wolven afgeslacht. De wolf is er een ongenode gast: dierenactivisten knippen regelmatig gaten in de hekken zodat wolven er ongehinderd hun gang kunnen gaan. De moeflons, uitgezet om de heide te begrazen, kunnen geen kant op: in hun natuurlijke habitat kunnen ze rotshellingen opvluchten, maar die zijn er niet op de Veluwe. Nederland, sprak de baron, is veel te klein en te vol voor de wolf. ‘We zitten hier niet in de Serengeti.’

Waarop ik meteen weer moest denken aan een grote drijfjacht niet ver van het Duitse Wolfsburg (sic) waar ik enkele jaren geleden voor werd uitgenodigd, als drijver zonder geweer. Voor aanvang van de jacht verklaarde de adellijke gastheer: “Wenn Sie einen Wolf sehen: schiessen, schuffeln, schweigen!’ – schieten, schoffelen, zwijgen. De jagers stonden erbij te grinniken, maar of de oproep werkelijk als een grapje was bedoeld, was niet met zekerheid te zeggen.

Net als in Nederland zijn de meningen over de wolf ook in andere Europese landen diep verdeeld. In het Europees Parlement werd laatst al opgeroepen tot een debat over het inperken van de beschermde status van de wolf, mede onder druk van de veehouderslobby en de European Landowners Association, waar natuurorganisaties en verschillende Europese ministers zich vervolgens weer krachtig tegen verzetten.

nog steeds op vrije voeten

In Nederland, waar in 2015 voor het eerst weer een wolf de Duitse grens over kwam kuieren sinds de laatste inheemse wolf in 1881 was afgeknald, worden inmiddels om de haverklap schapen door wolven te grazen genomen. Van de week werd op de Veluwe zelfs een roedel van negen wolven waargenomen. Ook Jan Terlouw, de inmiddels 91-jarige kinderboekenschrijver en D66-coryfee, die ’s lands favoriete knuffelgrootvader werd toen hij enige jaren geleden een hartverwarmend verhaal vertelde over het touwtje uit de brievenbus, begint zich ook zorgen te maken om de schapen die rondlopen op zijn landgoed bij Twello, aan de oostflank van de Veluwe. ‘Ik verwacht iedere ochtend dat ik dode schapen in de wei vind,’ verklaarde hij bij Omroep Gelderland. ‘Dat is geen prettige gedachte.’ Waarna er op de sociale media prompt grappen rondgingen: dat Terlouw het touwtje maar snel naar binnen moest halen voor de Grote Boze Wolf langs zou komen.

Maar de overheden zitten klem tussen de strenge Europese regels, de geestdrift van de natuurorganisaties en de boze lobby van schapenboeren, jagers en landeigenaren. Toen er vorig jaar op Twitter een filmpje rondging van een wolf die op de Veluwe onbekommerd tot op een paar meter langs een jong gezin kwam wandelen, waarop de vader voor de zekerheid toch maar even zijn dochtertje in de armen nam, zette de rechter een streep door de vergunning van de provincie Gelderland om het wel heel tamme beest met een paintballgeweer te verjagen.

Terwijl het damhert als een Groot Gevaar wordt gezien, mag de wolf niet eens met een balletje verf worden verjaagd.

Zo gaat dat in een van de ruige natuur vervreemd land waar in het parlement zelfs in volle ernst wordt bepleit hertenkampen te sluiten omdat damherten zo gevaarlijk zijn dat ze niet meer mogen worden gefokt. ‘Gezien de grootte, morfologie en het gedrag van damherten,’ verklaarde een woordvoerder van het ministerie van Landbouw, ‘kunnen ze zeer ernstig letsel bij de mens veroorzaken’. Terwijl het damhert als een Groot Gevaar wordt gezien, mag de wolf niet eens met een balletje verf worden verjaagd.

Jan Terlouw heeft voor zichzelf al een oplossing voor de wolf bedacht: hij wil te Twello een burgerraad met deskundigen beleggen om te praten over het nut van de wolf voor de biodiversiteit. ‘Waarom is het zo belangrijk dat we een wolf in Nederland hebben? Leg mij dat uit. En als je me overtuigt dan zal ik een hogere omheining bouwen om mijn schapen.’

En de wolf van Ursula von der Leyen? De termijn waarbinnen de moordenaar van Dolly volgens de vergunning afgeschoten moest worden, is inmiddels verstreken. De wolf is nog steeds op vrije voeten.