3 oktober jongstleden hield Mark Rutte een redevoering voor de Atlantische Commissie, het forum voor debat over trans-Atlantische veiligheidsvraagstukken, over het Nederlandse buitenlands beleid. Het viel al eerder op dat Rutte behoorlijk ‘lief’ is tegen Donald Trump, en dat bleek nu weer. Ons landje heeft het dan ook niet voor het kiezen, je moet in de wereldpolitiek nu eenmaal dansen met degene die je pad kruist, en om die rare man in het Witte Huis kunnen we niet heen.
Trump heeft volgens Rutte af en toe zelfs nog een punt ook, dus het is volgens hem beter om ‘samen’ vooruit te kijken naar de verbeterpuntjes in plaats van achterom naar de meningsverschillen.
Als je die meningsverschillen tot belangenverschillen reduceert, ben je het bovendien snel met elkaar eens. Die zijn er namelijk eigenlijk niet, vindt Rutte. ‘De trans-Atlantische samenwerking is en blijft een hoeksteen van ons buitenlands beleid’, we hebben ‘gedeelde kernwaarden’ en elkaar ‘keihard nodig’, want (oud-secretaris-generaal van de Navo, partijgenoot en voormalig minister van Buitenlandse Zaken Dirk Stikker citerend): ‘ik behoor tot hen die geloven dat de Atlantische Oceaan een hoofdweg is die ons verbindt, niet een slagboom die ons scheidt.’
Het standpunt van Rutte lijkt intussen iets opgeschoven. Een jaar geleden zei hij nog dat de Amerikaanse president in feite wel gelijk had door te klagen dat Europa een free rider in de Navo was en de VS veel te veel betaalden. ‘Duizend procent’ gelijk had Trump met die klacht, ook al klopte die bewering aantoonbaar niet.
Ditmaal herhaalde Rutte het gelijk van Trump maar hij voegde eraan toe: ‘eerlijk is eerlijk, daarmee komen we in 2024 nog niet aan de twee procent’ (van het nationaal product bestemd voor het defensiebudget van de Navo) die binnen de Navo in 2014 afgesproken is. Die bekentenis kon Rutte een jaar geleden nog niet over de lippen krijgen, hoewel ze onder insiders al lang bekend was.
De muis en de olifant
Het doet toch allemaal een beetje denken aan de muis en olifant die samen over die brug lopen (‘Wat stampen we samen lekker’). De realistische muis die de olifant een lesje in multilateralisme geeft en hem voorhoudt om geen ‘lidmaatschappen en verdragen op te zeggen, [geen] oude schoenen weg te gooien voor we nieuwe hebben, maar ons samen hard te maken voor modernisering en verbetering van het systeem’. En dat tegen de man die de Navo schoffeert en het liefst een bom zou gooien op het Strafhof in Den Haag, om de hoek bij de muis.
In de handelsoorlog over de Airbus vangen de grotere landen de hardste klappen op, maar zijn ook de Nederlandse kaasboeren niet schadevrij.
Ongelukkig en bijna huiveringwekkend was Ruttes uitspaak over trans-Atlantische waarden: ‘Wat betekent het dat er na 75 jaar bevrijding en 70 jaar Navo nog altijd reden is om die gedeelde kernwaarden, die dikke ijslaag onder onze manier van leven, te verdedigen.’ Dikke ijslaag? Warm dekbed, zal hij wel bedoeld hebben.
Intussen is het misschien nuttig om even te inventariseren wat Trump tijdens Ruttes schurkpogingen aan het doen was: hij verklaarde Europa de handelsoorlog toen de Wereldhandelsorganisatie hem gelijk gaf in het geschil over tussen Airbus en Boeing. Hij gaf even later een vrijbrief aan de Turkse president Erdogan om de Syrische Koerden aan te vallen (en daarmee wellicht de poort voor IS-terugkeerders naar West-Europa openzette), prees in datzelfde belletje met Erdogan de Turkse rol in de bouw van de Amerikaanse (en ook Nederlandse!) F-35-gevechtsvliegtuigen. Hij betichtte de New York Times en de Washington Post voor de zoveelste keer van het verspreiden van ‘fake news’, en beschuldigde hij de leden van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi en Adam Schiff van ‘criminal acts’.
Misschien moeten we die dikke ijslaag van Rutte toch als een briljante steek onder water zien.
Slotvraag is natuurlijk of het schurken van Mark Rutte geniaal of naïef is. Het consequent ‘vooruit’ willen dansen zou in beide interpretaties passen. The Netherlands first: het nationaal belang van Nederland zou niet gediend zijn met ruzie, de muis kan de olifant maar beter niet boos maken. Maar krijgt Nederland, dat gezien wil worden als een grootmacht in zakformaat, er wel iets voor terug?
In de handelsoorlog over de Airbus vangen de grotere landen (Frankrijk, Duitsland en Spanje) de hardste klappen op, maar zijn ook de Nederlandse kaasboeren niet schadevrij. In beslissingen over Syrië wordt over het Nederlandse belang heen gewalst, wie te weinig aan defensie uitgeeft krijgt een dreigend ‘those countries will be dealt with’ te horen.
De vruchten van de genialiteitsthese zijn maar mager. Over de deal Trump-Erdogan over de rug van de Koerden hebben we al helemaal niets te zeggen. Het valt te vrezen dat Mark Rutte werkelijk gelooft dat hij Donald Trump in zijn zak heeft. Toch naïef dus.
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.