MENS #35: Esther Hovers

Via deze link kun je de aflevering met een andere podcast-app beluisteren.

Esther Hovers wint prijzen, stipendia en haar eerste grote fotoproject stond meteen op vele bladzijden afgedrukt in Le Monde, de New York Times en elders. Ze doet iets wat ik niet begrijp én me erg trof.

Als beeldend kunstenaar (fotografie, video, installatie) onderzoekt Hovers hoe ‘macht, politiek en controle’ zich manifesteren in de publieke ruimte. Hoe manipuleren technische systemen en ruimtelijke planning de bewoners? Dus: wat doen camera’s in de openbare ruimte? Hoe word je van A naar B geleid? Welke sporen laat je voor altijd achter en wie beschikt er over ze? En nu wat ik niet begrijp: de beelden en installaties die ze dan maakt, zijn ook nog eens heel mooi.

Ik wil toch proberen er iets over te zeggen. In 2015 begon Hovers het project ‘False Positives’. Ze ondervroeg de makers van surveillance-technieken naar de gebruikte algoritmen. Zo kwam ze achter het repertoire aan menselijke bewegingen dat volgens een computer ‘verdacht’ is – denk aan: in een grote groep ergens snel naartoe lopen of als enige lang verblijven op een plek waar iedereen doorloopt. Die situaties bootste ze na en legde ze vast.

Het rare is dat je dan het soort beeldentaal verwacht dat doet denken aan 1984: beton, hoge gebouwen, mensen als mieren in het straatbeeld, kil en koud, geen tierelantijnen en versieringen. Nou, dat klopt ook. Maar toch – en nu heb ik het ook over haar anders projecten als ‘Structures of Power’, ‘On Walking’ ‘The Traveling Salesman’ – ach, kijk zelf maar.

Ik heb er lang naar gekeken en uiteindelijk, na het gesprek in MENS, vermoed ik dat het te maken heeft met het terugbrengen van menselijkheid. De mensen in het straatbeeld worden weliswaar poppetjes voor de AI die op ze loert, maar de blik van Hovers brengt toch het zonlicht mee en de lucht. Haar kunst wordt humanistisch onderzoek tegenover de algoritmen.

Dat zal dan wel iets te maken hebben met waarom ik het ook gewoon zo mooi vind.