Zij was een mythe in het verzet, slechts bekend als ‘juffrouw 2000’ of ‘de bonnenkoningin’. Jacoba van Tongeren zweeg over haar rol. Maar nu is er een biografie. Portret van een vergeten heldin die ook aan de wieg stond van Vrij Nederland.

Zij was in de woorden van verzetsman Frits van Meer ‘een persoon van weinig woorden maar met een blik die meer was dan taal of gebaar’, iemand wier ogen konden ‘goedkeuren en veroordelen, strelen en striemen, liefhebben en verachten’. Die blik van mejuffrouw Jacoba van Tongeren was een bevel waarvoor ‘zware jongens’ in de groep zwichtten. Jacoba wist ‘zonder in dictatuur te ontaarden, in principiële zaken niet van toegeven’.

Jacoba van Tongeren in 1945, door Max Nauta
Jacoba van Tongeren in 1945, door Max Nauta

Als vrouwelijke commandant van een zelf opgerichte groep was Van Tongeren een grote uitzondering in de door mannen gedomineerde wereld van het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog. Zij leidde haar groep, Groep 2000, met straffe hand en...