Aat Ceelen. King, een komedie. Nieuw Amsterdam, 192 p., € 16,50
**
door Aart van Zoest
Bundel
Aat Ceelen moest maar eens wat bekender worden, zal zijn uitgeverij hebben gedacht. Vandaar dat van zijn nieuwste boek King, een komedie een soort Aat-Ceelen-kennismakingspakketje is gemaakt, met behalve &#8216;King&#8217; de bonusverhalen &#8216;Strovuur&#8217;, &#8216;Big en muis&#8217;, &#8216;De bril&#8217;, &#8216;Het slagersmeisje&#8217; en &#8216;Pjotrs sigaar&#8217;, die alle eerder verschenen in de jaren negentig. Ceelen moet het vooral hebben van zijn licht cynische humor en schrijfstijl. Hij heeft een indrukwekkend repertoire aan volkse uitdrukkingen tot zijn beschikking en King is dankzij zijn taalgebruik een tamelijk geslaagd personage. Wie moet lachen om uitroepen als &#8216;krijg nou de blafschurft&#8217; zal aan dit boek een plezierige middag beleven. Maar veel meer dan dat heeft King, een komedie niet om het lijf.
Louis Paul Boon. Verzameld werk deel 13: De paradijsvogel/Het boek Jezebel/De meisjes van Jesses. De Arbeiderspers, 552 p., € 29,95
***
door Marjolijn Pouw
Romans
Deel 13 van Boons Verzameld werk bevat drie romans over de plaag van onze tijd: de sensatie-industrie, die elke uitspatting van mediasterren volgt. Boons parabels spelen zich af in de poel van verderf Babylon, waar wordt gevoosd, geslagen, gemoord en verkracht, en waar buiten drugs en drank niets telt. Hoe dat afloopt zien we in De meisjes van Jesses. Als doe-het-zelf antichrist Jesses voor de rechter de sadistische moorden moet verantwoorden waartoe hij zijn vrouwen heeft aangezet, zegt hij smalend: niet ik, maar jullie maken jullie kinderen tot wat ze zijn. De bundel is van een enthousiasmerend nawoord voorzien, maar doet mij naar Boons andere werk verlangen, waar zijn belangstelling voor kleine meisjes minder obsessief is en paradijsvogels nog een kans hadden.
Jan Vantoortelboom. De verzonken jongen. Contact, 208 p., € 21,95
***
door Marjolijn Pouw
Roman
Wie van onbekommerde, goed geschreven en geconstrueerde plattelandsromans houdt, zal plezier beleven aan Jan Vantoortelbooms debuut. Alle elementen van het genre zijn erin te vinden: ruimte, beesten, boerenkinderen, een goedmoedige pastoor en geheimen van volwassenen. Hier gaat een jongen op zoek naar de geschiedenis van zijn ouders. Bij hen wordt op een dag door een deftige stedeling een bruine envelop bezorgd, die maakt dat hun (schoon)vader zich verhangt. Wat zit erachter? Niemand van de direct betrokkenen wil praten, maar Stoffel Vanheule, tweedegraads &#8216;incestfabricaat&#8217;, achterhaalt de troebele waarheid.
Perihan Magden. Twee meisjes. Een liefdesgeschiedenis. Athenaeum, vertaling Hamide Dogan, 302 p., € 19,95
****
door Kristien Hemmerechts
Roman
Twee meisjes. Een liefdesgeschiedenis van Perihan Magden verscheen al in 2002. Drie jaar later werd de succesvolle roman verfilmd. Orhan Pamuk betuigde openlijk zijn steun aan het werk van zijn controversiële landgenote. &#8216;Lees haar boeken!&#8217; Nu is er een uitstekende Nederlandse vertaling. Magdens roman is raadselachtig en ongrijpbaar. De sterkste scènes zijn die waarin in Istanbul de lijken van jonge mannen worden ontdekt. Wie is verantwoordelijk voor de moorden? Kan het dat de meisjes zich hebben willen wreken? Het Turkije dat Magden neerzet is een paternalistische maatschappij. Vrouwen overleven door mannen op te vrijen om geld van hen los te troggelen. Dag en nacht proberen ze mannen te behagen, terwijl die hen eigenlijk onderdrukken. Zijn de mannen daarom vermoord? En hebben de meisjes dat dan gedaan? Een antwoord krijgt de lezer niet. Magden verkiest suggestie boven eenduidigheid. Het resultaat is een intrigerende roman die de lezer na lectuur niet gauw loslaat.
Miquel Bulnes. Het bloed in onze aderen. Prometheus, 624 p., € 24,95
****
door Anne Versloot
Historische roman
Na zijn kolderieke ziekenhuiskomedies gooit Miquel Bulnes het over een heel andere boeg. Een schitterende historische roman levert hij af die pal voor de Spaanse burgeroorlog speelt, in de jaren twintig van de vorige eeuw. De periode van de vliegende tering en boodschappen die via spiegels en de zon geheliografeerd worden. Niet dat de Spaanse kapitein Augusto Santamaría daar iets aan heeft. Zijn compagnie wordt volledig in de pan gehakt door Abd El-Krim en zijn berberse rebellenclub. Hierna wordt Santamaría commissaris bij de veiligheidsdienst in Madrid, maar daar is het ook al niet pluis (gruwelijke moorden op collega&#8217;s). Dan ontrolt zich een ongemeen spannend en ijzersterk verhaal waar Bulnes de memoires en mijmeringen van zijn personages mooi doorheen weeft. Heerlijk kloek boek om gestrekt op de bank een weekend lang helemaal in op te gaan.
Georges Perec. Tips en wenken voor wie zijn afdelingschef om opslag wil vragen. Arbeiderspers, vert. Rokus Hofstede, 95 p., €12,50
***
door Aart van Zoest
Experimenteel
als mr x niet in zijn kantoor is wanneer u hem om audiëntie komt vragen altijd op hem kunt wachten door wat door de gang te ijsberen ofwel als hij op zich laat wachten door een praatje te maken met juffr yolande voor zover deze tenminste in haar kantoor is en voor zover ze in een goed humeur is ofwel door een rondgang te maken langs de verschillende afdelingen die samen het geheel of een deel vormen van de trust waar u voor een hongerloon de mooiste jaren van uw leven verdoet dit is een fragment uit tips en wenken voor wie zijn afdelingschef om opslag wil vragen het tiende boek van georges perec dat de arbeiderspers domweg dapper in nederlandse vertaling op de markt brengt met steun van serieuze sponsoren want deze ongein dit oulipo vormspel is eliterair mag er wezen moet misschien
Joann Sfar. Oude tijden. Deel 1: Geen kus van de koning. Oog &#038; Blik/De Bezige Bij, 144 p. in kleur, € 24,90
*
door Peter Breedveld
Strip
Ik dacht dat ik nooit genoeg kon krijgen van de Franse striptekenaar Joann Sfar, maar uitgeverij Oog &#038; Blik heeft het toch voor elkaar: een Sfar-boek dat mij mijn gezicht deed openkrabben van pure wanhoop.
Oude tijden, dat een &#8216;sprookje voor volwassenen&#8217; heet te zijn, is een aaneenrijging van bekende fantasyclichés, door Sfar overgoten met de door hem gepatenteerde saus van naïef cynisme. De goeden hebben hun onsympathieke trekjes en de slechten zijn best sympathiek, maar ik ken Sfars werk zo goed dat dit trucje me inmiddels behoorlijk verveelt.
Daarbij kabbelt dit verhaal, over tovenaarsleerling Cassian die de dochter van zijn meester achterna reist om haar te helpen bij haar queeste, maar een beetje doelloos voort. Na honderdveertig pagina&#8217;s ellende houdt het verhaal zomaar opeens op, zonder ontknoping. Blijkt het om het eerste deel van een serie te gaan!
Lane Smith. Het is een boek. Lemniscaat, 32 p., € 11,95, 4+
***1/2
door Joukje Akveld
Prentenboek
Hoe is het om geboren te worden in het tijdperk van e-books, iPads en prentenboekenapps? Weten de baby&#8217;s van nu straks nog wat een boek is? De Amerikaanse bestsellerillustrator Lane Smith drijft op milde wijze de spot met de doorgeslagen obsessie voor nieuwe media. Ezel snapt maar niet waarin aap zo lang zit te turen. &#8216;Wat heb je daar?&#8217; &#8216;Het is een boek.&#8217; Het zegt ezel niets. Waar is de muis? Hoe scroll je naar beneden? De staccato dialogen hebben een humoristisch effect. Op de hoekige, computerachtige illustraties is ezel een opdringerige kleine betweter en kan aaps reuzenhoofd prachtig fronsen. Twee stipjes en een vloeiend streepje, meer heeft Lane niet nodig. Natuurlijk raakt ezel in de ban van het verhaal zodra hij zijn lange neus in het boek steekt. Geestig en charmant, dit prentenboekenpleidooi voor papieren leesplezier.
Annabel Pitcher. Mijn zus woont op de schoorsteenmantel. Pimento, 239 p., € 16,95, 12+
****
door Joukje Akveld
Jeugdroman
Een zus in een urn op de schoorsteenmantel, dat is voor niemand leuk. Moeder zoekt troost bij haar praatgroepheld, vader zet het op een zuipen en zus Jas stopt met eten. Alleen tienjarige Jamie (immer gepest, dat wel) ademt gewoon door &#8211; misschien omdat hij pas vijf was toen zijn zus explodeerde bij een terroristische aanslag. In Pitchers debuutjeugdroman gaan alledaagse kinderbeslommeringen schuil onder een grauwsluier van verdriet. De schrijfster schuwt heftige thema&#8217;s niet maar weet er raad mee; haar luchtige zinnen meanderen tussen tragiek en goeie grap. Moslimmeisje Sunya brengt licht in Jamies kleurloze dagen, maar moet geheim blijven voor zijn islamvervloekende vader. Gedoseerd wordt de ellende opgevoerd &#8211; en dan moet het grote huilmoment nog komen. Dat is niet (!) zoals je zou verwachten, dode-zus-gerelateerd, maar klaart wel de lucht. Hoogwaardige en geloofwaardige treurliteratuur met veel glimlachmomenten.
Albertina Soepboer. de trektocht. Contact, 144 p., € 21,95
**1/2
door Rob Schouten
Poëzie
Albertina Soepboers gedichten waren altijd op een stugge manier geheimzinnig. Die stugheid is er in de trektocht ook maar heel geheimzinnig zijn ze eigenlijk niet meer, wel aards en mythisch tegelijk. Soepboer neemt de tijd om haar onderwerp, een vogelvlucht over eigen verleden, de Friese natuur en de zee, flink uit te smeren. Ondanks de vorm, sonnetten, is het allemaal weinig gladjes. Het is &#8216;klei waar ik tegen de wind meezing&#8217;, en over &#8216;de vogelvrouw&#8217; schrijft ze: &#8216;ze hipte erover heen alsof ik moet schrijven dat ze klauterde&#8217;, geen knieval voor lezer en mode. de trektocht is een uitgestrekte bundel, tegen de honderdvijftig pagina&#8217;s Nederlands en Fries, wat veel is voor Soepboers betrekkelijke monotone poëzie; alleen wie zich erin vastbijt blijft overeind. &#8216;De zware tijd stroomt de oceaan in, stroomt zwarter / alle diepte als ik duik naar mijn dingen onder water / in stofregels geslagen, in brokkelig beeld neergezet / in vierkant&#8217;. Soepboer lijkt haar eigen zompigheid ook wel in te zien, ze maakt het tot haar handelsmerk.

Kristien Hemmerechts

Aart van Zoest

Peter Breedveld

Rob Schouten