Als chaos het woord is dat de politiek in Groot-Brittannië en de VS typeert, dan lijden beide landen aan hetzelfde ernstig verval. Daar hebben zij niet alleen zelf, maar ook andere landen last van. De effecten van brexit en Trump zijn de vertolking van die last. Politicologen spreken van ‘failed states’. Maar er is een verschil. Voor de wereld, en Europa in het bijzonder, is het verval van Amerika erger dan het verval van het Verenigd Koninkrijk.
Daar was deze week in ons land weinig van te merken: tegenover het brexit-geweld moesten zelfs de opiniemakers en de druktemakers hun analyses over de ruzie tussen Gordon en Angela de Jong en het overlopen van Linda de Mol van RTL naar Talpa een beetje inkorten. In dat opzicht krijgt brexit de aandacht die het verdient. Maar afgaand op de zendtijd is de stelling dat een brexit uit de EU minder belangrijk is dan een vertrek van de VS uit de Navo, onverkoopbaar. Toch denk ik dat. Voor de wereld, en zeker ook voor Europa.
De Verenigde Staten zijn nog verder afgezakt, van 21 naar 25, en vallen nu in de categorie ‘flawed democracies’.
In de jaarlijkse Global Democracy Index van de Economic Intelligence Unit (EIU), halen de Verenigde Staten al een paar jaar niet meer de top-20. Ze zijn vergeleken bij vorig jaar zelfs nog verder afgezakt, van 21 naar 25, en vallen nu in de categorie ‘flawed democracies’. De index is een soort rapportcijfer dat op liefst zestig criteria is gebaseerd en wordt gegroepeerd rond thema’s als politieke cultuur, vrijheid, verkiezingen, politiek participatie en het functioneren van de regering. Bovenaan steevast altijd de fijne Scandinavische landen. Nederland staat op 11, en ver onderaan bengelen landen als Syrië en Noord-Korea.
Flawed democracy
Over de VS zegt het rapport dat het Congres nauwelijks inspraak heeft gehad bij belangrijke besluiten als het escaleren van handelsoorlogen, de flirt met Noord-Korea, en het dereguleren (lees: makkelijker maken) van sectoren als mijnbouw, energie en autoindustrie. Voeg daar gerust nog honderd voorbeelden aan toe als de eenzijdige terugtrekking uit het nucleaire akkoord met Iran, de terugtrekking uit het INF-wapenbeheersingsakkoord, of het wegkijken bij politieke moorden door Arabische bondgenoten omdat aan hen verder goed geld te verdienen valt.
Verder bekritiseert het rapport de schimpscheuten van Trump aan het adres van zijn rechters en de FBI-directeur Robert Mueller, die nog altijd uitzoekt of Trump banden met Rusland had (en heeft). Zijn twitteraanvallen op het ministerskoppel Sessions en Rosenstein, van wie de eerste al weggepest is en de tweede zijn koffers al gepakt heeft om te vertrekken, getuigen van een instinctieve obstruction of justice. Rosenstein heeft steeds geweigerd om afstand van Mueller te nemen. Trump heeft steeds gewild dat hij dat wel zou doen, een schoolvoorbeeld van democratisch onfatsoen. Rosenstein – van wie Trump in november een tweet verspreidde waarop hij achter tralies was afgebeeld – zal in de rol als toezichthouder op Mueller worden vervangen door William Barr, een fan van de president.
Barr heeft bij zijn confirmation hearings de Senaat beloofd dat Mueller zijn gang mag gaan, maar heeft diens onderzoek in het verleden ook bekritiseerd, dus we moeten nog zien wat zijn senaatsoptreden waard is. Het zou geen issue moeten zijn. Leve de scheiding der machten! De EIU ziet weliswaar de checks and balances in 2019 niet volledig omvallen, maar vreest toch dat dit kwalijke gedrag van Trump c.s. het publieke vertrouwen in de overheid ondermijnt.
Tot nu toe heeft Trump al 91 keer gebruik gemaakt van executive orders, even vaak als Bush Jr. en Obama bij elkaar.
Tot zover is er misschien nog niets bijzonders aan de hand. De 21ste plaats van 2017 was al opvallend en bedenkelijk en ook de Freedom Index van bijna een jaar geleden had al een terugval van de VS gesignaleerd. Op deze veel geciteerde ranglijst van de NGO Freedom House was de VS ook al afgewaardeerd tot een ‘country to watch.’
Nu is Amerika sowieso al een land waar regeren per decreet – ook zonder noodtoestand – veel verder kan gaan dan wij in ons parlementaire wereldje gewend zijn. Trump vindt het wel zo gemakkelijk om buiten het Congres om te regeren. Tot nu toe heeft Trump al 91 keer gebruikgemaakt van executive orders, even vaak als Bush Jr. en Obama in hun hele regeerperiode bij elkaar. En dan gaat het niet om kleinigheden. Terugtrekking uit het Trans-Pacifisch Partnerschap, de opzegging van het klimaatakkoord van Parijs en de nucleaire deal met Iran zijn drie van de meest ingrijpende voorbeelden.
Shutdown
Maar het dreigen met (en mogelijk uitroepen van) de noodtoestand zal Trump nog meer bevoegdheden geven om het Congres te passeren. Simpele uitleg: de president kan het niet hebben dat hij het Huis na de midterms in november verloren heeft aan de Democraten. Democratische spelregel nummer één: er is oppositie, aanvaard dat. Alle voorgaande diskwalificaties waren nog van vóór de shutdown en de onthullingen dat Trump de Navo niet meer ziet zitten en vorig jaar diverse keren van plan was om de stekker eruit te trekken, tegen ieders advies in. Intussen maakt hij er binnenlands dus ook een puinhoop van. De 25ste plaats zal dus komend jaar nog maar een tussenstation naar beneden zijn.
Met de shutdown chanteert Trump de democratie. 800.000 overheidsmensen krijgen geen loon. 350.000 van hen zijn tijdelijk ontslagen. Miljoenen mensen zijn al gedupeerd door de shutdown. Een kwart van de overheid ligt plat. De luchtvaart, rechtbanken, musea, milieudiensten, voedselhulp, keuring van medicijnen, kinderopvang, de kustwacht en de weerdiensten: een greep uit de vele voorbeelden van diensten die niet meer, of op halve kracht, werken. Ironie: ook immigratiediensten hebben er last van. Primitieve gedachte dat, zodra de Democraten de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden wonnen, hij er iets tegenover moest stellen. Desnoods de noodtoestand, om het Congres rechts in te halen. Desnoods het leger voor het maken van Zijn Muur. Niet begrijpen wat shutdown betekent, zichzelf erop beroepen ’trots’ te zijn dat hij zoiets aanricht.
De enige die dit gevaar van falende staat Amerika lijkt te ontgaan is onze minister-president.
Zendtijd opeisen voor iets dat hij tot ‘crisis’ uitroept wat geen crisis was en is: bemodderde asielzoekers met baby’s op hun arm die hun landen ontvluchten. Geen terroristen of criminelen, zoals hij voor de gelegenheid zei. Door op de televisie te spreken van een veiligheids- en humanitaire crisis, heeft Trump nu zelf de voorwaarden geschapen die hij nodig heeft om te dreigen met het uitroepen van een noodtoestand. Elk ander argument dat Trump gebruikt is een drogreden. Humanitaire crisis: in de VS sterven jaarlijks 3000 mensen aan het eten van slecht voedsel (Hoeveel worden er dat dit jaar, nu de instanties die met de voedselkeuring zijn belast niet werken door de shutdown?) Terroristen: Trumps claim dat er in 2018 wel 4000 bij de Mexicaanse grens zijn tegengehouden is een leugen. In werkelijkheid waren het er zes, de overgrote meerderheid van die 4000 werd op vliegvelden uit de rij geplukt. Drugscriminelen: de meeste drugstransporten worden niet aan de zuidgrens, maar op vliegvelden onderschept.
De enige die dit gevaar van falende staat Amerika lijkt te ontgaan is onze minister-president. Ook daags na de onthulling dat Trump de Navo eigenlijk wil dumpen, bleef Rutte in Buitenhof de Amerikaanse president een fijne danspartner vinden, ook al had hij hem dan niet zelf uitgezocht. Superleuk.
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.