Bij de architect H.P. Berlage ziet iedereen meteen de rood-bruine bakstenen waarmee de Beurs in Amsterdam is gebouwd, of de Burcht, het vakbondsgebouw aan de Henri Polaklaan. Denken aan de roomkleurige bakstenen waarmee het Haags Gemeentemuseum (nu Kunstmuseum) is gebouwd mag ook. Het gaat om de betekenis die Berlage aan de baksteen hechtte. Al het materiaal waarmee hij werkte verleende hij betekenis (glas stond voor licht en transparantie, beton voor soliditeit, ijzer voor fantasierijke constructie), maar aan baksteen hechtte hij in het bijzonder. Dat had met zijn idealisme te maken.

Met de baksteen zou worden gebouwd volgens het democratisch ideaal: de nietige enkeling, de baksteen, wordt tot massa, tot macht verheven door het cement van de geestelijke solidariteit. Zo dacht Berlage volgens Van Rooy: niets was zomaar iets, het kreeg van hem altijd een idealistische en maatschappelijke betekenis.

als de architect verliefd is

Achter alle gebouwen, huizen en villa’s die Berlage...