Willem Jardin. Negen raven. Meulenhoff, 143 p., € 17,95
****
door David Duijnmayer
Verhalen
Na zijn debuutroman Mono-grafie van de mond komt Willem Jardin nu met een verhalenbundel. Een gelukkige keuze, want het genre zit hem als gegoten. Negen raven is een bont gezelschap van vertellingen die variëren in lengte, plaats, tijd, stijl en structuur &#8211; een prestatie op zich. Sommige verhalen zijn traditioneel afgerond, in andere gevallen heeft Jardin er een handje van belangrijke vragen onbeantwoord te laten, wat het prettige effect heeft dat de lezer nu en dan flink aan het werk wordt gezet. In &#8216;Schepper&#8217; speelt Jardin nog een betrekkelijk luchtig existentialistisch spelletje dat aanzet tot rationele contemplatie, maar vaker schrijft hij onbestemde, onheilspellende verhalen die op een meer intuïtief niveau inwerken &#8211; met &#8216;Glorietijd&#8217; als meest geslaagde voorbeeld. Schrijverij die de verbeelding prikkelt en het verstand uitdaagt.
Uwem Akpan. Zeg dat je bij hen hoort. Brandaan, vert. Dorienke de Vries, 363 p., € 22,50
****
door Aart van Zoest
Verhalen
Vijf verhalen van de meesterlijke Nigeriaanse Jezuïet Uwem Akpan zijn in Zeg dat je bij hen hoort vertaald. Wie naar Afrika gaat moet ze lezen om de drijfveren tot handelen daar beter te begrijpen. Wie niet gaat, moet Uwem lezen om zich nog eens te realiseren dat Afrika literatuur te bieden heeft. Akpan geeft kinderen een centrale plaats in zijn verhalen. Een achtjarige jongen is de ik-verteller in de evocatie van wat op een kerstdiner moet lijken in een gezin aan de uiterste ondergrens van de maatschappij. Schaars geld voor eten komt binnen door bedelarij. En vooral ook door wat het zusje van twaalf weet te verdienen, door zich te prostitueren. Ellende en gewelddadigheid. Vooral via de dialogen zeer levensecht. Impliciete aanklacht, gebaseerd op mededogen.
Yiyun Li. Gouden jongen, meisje van smaragd. Atlas, vert. Liedwien Biekmann, 240 p., € 19,95
**1/2
door Marte Kaan
Verhalen
&#8216;Een indringend verslag van een veranderende wereld.&#8217; Zo wordt de nieuwe verhalenbundel Gouden jongen, meisje van smaragd van Yiyun Li (1972, Beijng), in de markt gezet. Daarmee wordt Li, die sinds 1996 in Amerika woont, een soort verslaggever die de onbegrijpelijke Chinese realiteit inzichtelijk maakt. Dit doet Li, die eerder een bekroonde verhalenbundel en een geslaagde roman schreef, als schrijfster te kort. De verhalen spelen grotendeels in het moderne China en draaien om universele thema&#8217;s als eenzaamheid en het onvermogen wezenlijk contact te maken. Thema&#8217;s die uiteraard goed tot hun recht komen in hedendaags China, maar die tegelijkertijd raken aan het universele menselijke tekort. In het titelverhaal, waarin een bijzondere oplossing wordt gevonden voor een stel homoseksuele personages, is Li op haar sterkst. Dit originele verhaal verenigt zowel de universele behoefte aan contact als het Chinese taboe op afwijkende seksualiteit. Storend zijn de soms wat uitleggerige wijsheden, zoals &#8216;de liefde voor je eigen kind maakt alle andere mensen tot mogelijke vijanden&#8217;.
Marlen Haushofer. Wij doden Stella. Van Gennep, vert. Ria van Hengel, 71 p., € 9,90
*****
door Aart van Zoest
Klassieker
Een volmaakte novelle uit 1958. Je leest alsof je luistert naar een vrouw die zich zonder enige terughoudendheid uitspreekt. Geen pathos of zelfbeklag. Over haar relatie met man en kinderen. En over de dood van Stella, een meisje van negentien dat bij het gezin was ondergebracht. De man, een versierder, kon ook van haar niet afblijven en wendde zich vervolgens, na zijn plezier, van haar af. Hij is, zoals zijn vrouw het uitdrukt, een &#8216;lokvogel&#8217;. Alles wat hij wil lukt hem. Probleemloos. Maar Stella voelde vernielde liefde en ging er aan ten onder. De kracht van deze tekst zit hem in de opbouw van de vertelling, de psychologische verfijning en de zeer adequate stijl. De tegenwoordige tijd in de titel maakt dubbele interpretatie mogelijk. Praesens historicum. Of metaforiek met algemene portee: zelfzuchtig handelen kan misdadig zijn.
Sela©. Op weg naar Zoar. Prometheus, 114 p., € 17,95
***
door Peter Breedveld
Roman
In Op weg naar Zoar van Sela© (Liesbeth Labeur) droomt het dertienjarige meisje Sela van een &#8216;refolutie&#8217;, een opstand van de laatste bevindelijk gereformeerden, die er de brui aan geven en uit het ontkerkelijkte Nederland wegtrekken, op weg naar Zoar, de bijbelse stad die werd gespaard toen Sodom en Gomorra werden vernietigd. Het boek twee keer gelezen. De eerste keer vond ik het oppervlakkig, maar het liet me niet los. Bij de tweede lezing kon ik Sela©&#8217;s flarderige manier van vertellen beter op waarde schatten, en haar minimalistische, suggestieve manier van tekenen. De kracht van Sela©&#8217;s werk zit hem in wat zij open laat, wat zij door haar lezers zelf laat invullen. Haar ouders hebben bijvoorbeeld geen gezicht, de wijk waarin zij woont, wordt met slechts een paar lijnen aangegeven. De personages praten in standaardfrasen. Hier kan iedereen zijn eigen ouders, zijn eigen wijk, zijn eigen zondagse rituelen invullen.
Theo Monkhorst. Vuil bloed. De Witte Uitgeverij, 156 p., € 14,90
**
door Anne Versloot
roman Je moet ervan houden, een boek dat bijna helemaal in de jij-vorm geschreven is. Theo Monkhorst, oud-VVD-raadslid in Den Haag, deed het gewoon. Zijn Louis Prins, een romanschrijver, kletst het hele boek door tegen zijn eigen creatie, hoofdpersoon Philip. &#8216;Toen ik aan jouw verhaal begon leefde ik in onschuld. Ik zou jou baren en je moeizame maar fascinerende tocht beschrijven.&#8217; Philip is zo lelijk als de nacht: uitpuilende ogen, knopneusje, een kort breed piemeltje en een mond als een vochtige zuignap. Ja, probeer dit boek dan nog maar eens in één ruk uit te lezen. Als je dan ook nog belandt in heksenprocessen in Salem in 1692 en virtuele schaakpartijen met Bobby Fischer denk je: nu is het genoeg. Toch leg je Vuil bloed niet weg. Monkhorst weet je nieuwsgierig te houden door zijn schrijver de regie over zijn personage te laten verliezen. In dit verder wat malle boek is dat mooi bedacht.

Marte Kaan

Aart van Zoest

Peter Breedveld

David Duijnmayer

Fictie

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips