Deze zomer hoorde ik een stadsgids aan een groep toeristen de schoonheid van het poldermodel uitleggen. Hij begon bij het begin. Een polder is een voormalig meer of zee waar we het water uit hebben gepompt. Om het water vervolgens weg te houden, bouwden onze voorouders dijken en windmolens om droge voeten te houden.
Het is de traditie van het polderen die Nederland uniek maakt in de wereld, aldus de gids. Of zoals hij het formuleerde: ‘God created the Earth and the Dutch created Holland’.

Het besturen van een polder vereiste al in de Middeleeuwen een wezenlijk ander soort politiek model dan elders gebruikelijk was. Water stopte tenslotte niet bij het einde van je perceel. Als de dijken braken, waren niet alleen je katholieke of joodse buren de pineut. Edellieden, arbeiders, boeren en stedelingen, ze waren allemaal afhankelijk van dezelfde dijken.

Het was dan ook vanuit een welbegrepen eigenbelang dat juist hier in Nederland een politiek bestuursmodel ontstond waarin vertegenwoordigers van verschillende groeperingen bereid waren om net zo lang met elkaar te vergaderen totdat er een werkbaar compromis was gesloten waarmee iedereen vooruit kon.
Let wel, om tot die compromissen te komen, was het onvermijdelijk dat iedereen bereid was een beetje in te schikken. Het collectief ging vóór de individuele belangen van de eigen achterban. Deze cultuur van polderen heeft Nederland gemaakt tot wat het nu is: een van de rijkste en meest welvarende landen ter wereld.
Die oer-Hollandse bestuurscultuur van weleer is in rap tempo aan het verdwijnen. Terwijl de Verenigde Naties deze week in een alarmerende studie concludeerden dat de doelstelling om de opwarming van de aarde te beperken tot de nog enigszins veilig geachte 1,5 graad inmiddels onhaalbaar is, struikelde het kabinet bijna over de vraag of we rijke mensen weinig of héél weinig belasting moeten laten betalen.

Voor het recordaantal hittedoden deze zomer had het kabinet geen aandacht. Laat staan dat er een persconferentie werd belegd over de vraag hoe we het water in de nabije toekomst buiten ons polderland houden, nu met de oplopende temperaturen de zeespiegel ook veel sneller zal stijgen dan eerder gedacht.
Het is de stand van het land in een notendop: we dreigen collectief te verzuipen omdat onze politici de kunst van het polderen zijn verleerd.