VVD versus de rechtse kerk

De rechtse kerk

Verhaal van de Week

Onder de motorkap van het IDF

Documentaire

600 dagen de straat op

Verzet

Tijd voor scholierenprotest?

Jongerenpanel

Doe iets niet

Dolf Jansen

Dienstplicht

Chard van den Berg

Laat de boer rouwen

Hans Against the Machine

Veiligheidsraad

Verenigde Naties

Iedereen aan de marathon

Zeitgeist

Jacht op vreemdgangers

Digital Families

<div class="wpg-element lead-bold">
Het enige dat hem nog afremt, zijn de gasten. Daarom is men in het geheim bezig met een format waarin Matthijs van Nieuwkerk interviewer én gast is. Een voorproefje.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
MATTHIJS: Hij begon als sportverslaggever op de redactie van dagblad Het Parool alwaar hij zich als jonge hond in korte tijd omhoog werkte tot hoofdredacteur van deze eminente verzetskrantkrant waardoor hij als benjamin toetrad tot het zeer selecte gezelschap van hoofdredacteuren een positie die hij met flair vervulde waarna hij via een korte liefdesaffaire met de hoofdstedelijke televisiezender AT5 als netcoördinator terecht kwam in de slangenkuil van de landelijke televisie een put waaruit hij zich majestueus bevrijdde door voor de camera plaats te nemen als presentator van menig bekroond en uitermate goed bekeken televisieprogramma maar wij kennen hem vooral als het gezicht van De Wereld Draait Door, de soms iets ijdele maar altijd duidelijk goed geïnformeerde Matthijs van Nieuwkerk. 
MATTHIJS: Matthijs, allereerst ongelofelijk fijn dat je hier bent, het is mag ik wel zeggen, een grote eer om iemand van jouw statuur hier aan tafel te hebben, want zoals we allemaal weten ben jij een zeer druk bezet man. En dan toch even tijd vrijmaken om nog vaker op tv te komen?
Matthijs: Ik moest dit programma toch presenteren dus ik dacht laat ik eens brutaal zijn.
MATTHIJS: Dat is opmerkelijk dat je dat zegt, want je bent, en dat weten heel weinig mensen, ook een beetje een kwa­jongen of niet?
Matthijs: Absoluut, Matthijs, die kwajongen zit nog steeds een beetje in mij hoor. 
MATTHIJS: Nu kennen de kijkers je natuurlijk vooral als tv-presentator maar je houdt bijvoorbeeld zo verschrikkelijk veel van voetbal, dat je een lijstje met je favoriete internationals hebt gemaakt waarop een aantal gedenkwaardige namen zoals de stilist Marco van Basten, de meester Johan Cruijff, de Braziliaanse legende Pele, het fenomenale talent van Maradona maar ook heel OPMERKELIJK het enfant terrible uit Engeland de veel te vroeg aan drank overleden Manchester United-virtuoos George Best. Dat mogen we toch op zijn minst opzienbarend vinden. Leg even heel kort voor onze kijkers uit wat er zo fenomenaal was aan deze rebelse balvirtuoos.
Matthijs: Best was een natuurlijk een onmogelijk heerschap maar ook een begenadigd dribbelaar met bovendien een fluwelen passing.
MATTHIJS: We hebben een fragment waarin we George Best even zien ademhalen tussen twee woorden uit een zin die iets te lang is om in zijn geheel uit te zenden.
FILMPJE VAN BEST DIE ADEMHAALT
MATTHIJS: Schitterende beelden om naar te kijken. Historisch ook maar vooral toch ook een tikje ontroerend of niet? 
Matthijs: Absoluut, die man was een fenomeen maar ook een rebel die, en dat mogen we hier gerust stellen, een beetje een popster was. 
MATTHIJS: Intrigerend dat je dat zegt want nu weet ik toevallig dat jij ook ongelofelijk veel van popmuziek houdt, zoveel dat je ook daar een lijstje van hebt samengesteld. En nou maak je ons natuurlijk ongelofelijk nieuwsgierig naar wie er dan weer op dat lijstje staan. 
Matthijs: De Beatles, de Rolling Stones.
MATTHIJS: Wacht even! Want dit is zeer ongebruikelijk. Wat je hier zegt is hoogst opmerkelijk. Deze helden uit Liverpool mogen eigenlijk niet in één adem genoemd worden, en jij doet dat toch. Daar willen we meer over weten maar laten we eerst even kijken naar een kort fragment van een fragment&#8230;
</div>

Micha Wertheim

Matthijs draait door

<div class="wpg-element lead-bold">
MICHA Zo dadelijk lichtsignalen geven, uitwijken en de verkeerspolitie bellen, maar eerst even de Twitter community inlichten! 1 minuut ago from web
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
MICHA WOW er komt een spook­rijder op mij af! 2 minuten ago from web
MICHA Gek eigenlijk dat deze informatie pas over twee dagen in druk zal verschijnen. Het is duidelijk: de oude media verliezen het van Twitter. 3 minuten ago from web
MICHA Sta al voor het stoplicht! 6 minuten ago from mobile web
MICHA Auto gestart en op naar de snelweg! 8 minuten ago from mobile web
MICHA Zal ook vraag zijn naar een app waarmee je kunt delen wat je doet in de momenten tussen het Twitteren en de momenten tussen het Twitteren. 9 minuten ago from mobile web 
MICHA @Ashton Lees dat er onrust is ontstaan in de Twitter community. Natuurlijk heb ik mijn handen eerst gewassen. Was vergeten dat te Twitteren. 15 minuten ago from mobile web in reply to Ashton
MICHA Autosleutels gepakt zo computer afsluiten en in de auto! 16 minuten ago from web 
MICHA Eigenlijk jammer dat je niet kunt Twitteren over wat je tussen het Twitteren door doet. Hoop dat daar snel een applicatie voor komt. 18 minuten ago from web 
MICHA Kopje koffie naar het aanrecht brengen. (In afwasmachine gezet. Lekker makkelijk toch?) 20 minuten ago from web 
MICHA De billen met nat toiletpapier afgenomen. 24 minuten ago from mobile web
MICHA @2525 Zie net dat jij ook koffie hebt gedronken. ’t Moet verdorie niet gekker worden man! 26 minuten ago from web in reply to 2525
MICHA Effe kijken wat @2525 zoal getwitterd heeft. 27 minuten ago from mobile web
MICHA Zit nu te poepen. Heb ik vaak na een kop koffie, dat ik naar de wc moet. 28 minuten ago from mobile web
MICHA Laatste slokje koffie opgedronken. (D’r zit nog een bodempje droesem in maar dat laat ik zo.) 29 minuten ago from web
MICHA @Maxime Arend Jan twittert dat hij thee heeft gezet. Maar wat voor thee, blijft onduidelijk. Jammer want hij is wel door het volk gekozen toch! 30 minuten ago from web in reply to Maxime
MICHA Zit weer lekker te twitteren. 37 minuten ago from web
MICHA Even een kopje koffie zetten. 41 minuten ago from mobile web
MICHA Telefoontje van de redactie waar toch mijn column blijft. Typisch iets voor ‘de oude media’. 43 minuten ago from web 
MICHA Gisteren een Twitterparty gehad. Ging tot laat door. Was wat ongezellig, maar er werd veel getwitterd. 1 uur ago from web 
</div>

Getwitter

<div class="wpg-element lead-bold">
Nieuwe Columnist (1) Gefeliciteerd met uw nieuwe columnist. Ik volg Micha Wertheim al een paar jaar en ben erg benieuwd wat hij aan uw blad toe zal voegen. Ik ben in ieder geval per omgaande lid geworden, al was het maar om al zijn columns uit te knippen en te verzamelen in mijn speciaal aan hem gewijde plakboek. Micha Wertheim, Amsterdam
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Israël Micha Wertheim is nog niet eens begonnen met een column in Vrij Nederland of hij besluit de positie van Israël in de wereld volledig dood te zwijgen. Afgezien natuurlijk van die namaak ingezonden brief waarin hij de gevoeligheid van de situatie aldaar tracht te ironiseren. Schaamt Wertheim zich soms voor zijn afkomst? Of denkt de cabaretier dat Mahmoud Ahmadinejad ook ironisch is als hij dreigt Israël van de kaart te vegen? De voorzitter van Zomaar Een Joods Geluid, Amstelveen
Nieuwe Columnist (2) Met verbijstering neem ik kennis van de zelfgenoegzame wijze waarop Micha Wertheim zijn eerste column in VN vult met door hem zelf verzonnen ingezonden brieven. Natuurlijk heeft iedere columnist soms een week waarin hij of zij wat minder op dreef is. Maar om meteen al bij de eerste column te verzanden in navelstaren en indekken, lijkt mij een gevaarlijk voorteken. Als u werkelijk denkt dat Wertheim de reddingsboei is waarmee het zinkende VN van de ondergang behoed zal worden, moet ik u teleurstellen. M. Wertheim, Amsterdam
Palestina In zijn eerste column voor Vrij Nederland stapt Micha Wertheim wel heel gemakkelijk over de Palestijnse kwestie heen. Natuurlijk staat het hem vrij over Israël te schrijven en het is een feit dat we respect dienen te hebben voor slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Maar een beetje begrip voor het Palestijnse vraagstuk zou uw nieuwe columnist niet hebben misstaan. Of vindt hij dat ook grappig? Het Bestuur van Weer Een Ander Joods Geluid
Meta Erg amusant die eerste meta-column van Mischa Wertheim. Ik ben namelijk dol op meta-grapjes. Ga zo door! Meta Visser, Arnhem
Tra la la boem Brrrrrrrrrrrrrr. Tra la la la la lie-u, Pieuw pieuw pieuw, Bong beng bang boem, Pffffffffffffffff. Het Secretariaat van Een Totaal Ander En Niet Eens Zo Heel Joods Maar Wel Opmerkelijk Geluid
Nieuwe columnist (3) Met plezier las ik de fictieve ingezonden brieven die op speelse wijze samen de eerste column van Micha Wertheim in uw blad vormen. Ik ben namelijk zelf ook columnist. Ik zou graag in een polemiek met Wertheim terechtkomen. Kunt u hem vragen aandacht aan mij te besteden? Het hoeft niet positief te zijn. Dan beloof ik in de polemiek de titel van uw periodiek vermelden. Met vriendelijke groet, Joost Zwagerman, Amsterdam
Brieven Al jaren krijgt mijn tijdschrift brieven uit heel Nederland. Die lees ik trouw, soms plaats ik ze, en iedereen krijgt antwoord. Zelf heb ik gek genoeg nog nooit een brief naar een weekblad gestuurd. Maar voor de eerste column van Micha Wertheim maak ik graag een uitzondering. Donald Duck, Duckstad
Bezoek Fijn dat je een column in de Vrij Nederland hebt, Micha. Maar wanneer kom je weer eens een keer langs? Je ouders 
</div>

post@vn.nl

Strip
Superman is een jood. In die zin dat de eerste held met bovennatuurlijke krachten ooit werd geboren in de hoofden van twee kinderen van Joodse immigranten, Jerry Siegel en Joe Shuster. Zoals veel kinderen in de jaren dertig waren zij fan van zogenaamde pulps: smoezelige boekjes die gedistribueerd werden langs dezelfde kanalen als de illegale alcohol in het door depressie geteisterde Amerika. Pulps waren bedoeld om snel geld te verdienen. Ze werden gevuld met strips en verhalen over alles waar jong Amerika afleiding in kon vinden: geweld, sport, humor, misdaad, erotiek en science fiction.
Siegel en Shuster waren met name fan van verhalen waarin gefantaseerd werd over wetenschappelijke innovaties die een betere wereld zouden brengen. Door die sciencefiction te kruisen met bestaande helden als Zorro en Dick Tracy, creëerden zij in 1938 Superman, de superheld die geboren werd op de verre planeet Krypton. Superman was een doorslaand succes. Binnen de kortste keren verschenen allerlei comics over soortgelijke superhelden. Stuk voor stuk getekend door Joodse tekenaars. Wie wil weten hoe dat komt, krijgt bij de tentoonstelling Superhelden en sjlemielen in het Joods Historisch Museum wat mij betreft geen bevredigend antwoord.
In het boek Men Of Tomorrow: Geeks, Gangsters, and the Birth of the Comic Book (2004) beschrijft Gerard Jones al hoe de beperkte carrièremogelijkheden voor joden, in combinatie met een bruisende drukkersindustrie, van de New Yorkse Lower East Side het epicentrum van de comics-productie maakte. Er is niet veel verbeeldingskracht voor nodig om op te tentoonstelling te zien hoe de bedenkers van Superman hun persoonlijke preoccupaties kwijt konden bij hun gemaskerde helden. Superman vecht voor een wereld waarin iedereen gelijk en veilig is, ongeacht zijn achtergrond. Precies dat waar kinderen van Joodse immigranten, die voordurend moesten vechten tegen armoede, rechteloosheid, antisemitisme en straatbenden, naar snakten. Voor hen bestond er een groot verschil tussen de wereld thuis en de wereld daarbuiten. Thuis werd met een accent gesproken dat herinnerde aan een verre oude wereld, noem het Krypton. Buiten bestond een nieuwe wereld. Daar werden zij geacht de grenzeloze dromen en verlangens van hun ouders waar te maken. De superheld was het spiegelbeeld van de Joodse immigrant. De immigrant was verzwakt en op de vlucht, de superheld onoverwinnelijk en in de aanval. Superman als de ultieme assimilatiefantasie.
In Superhelden en sjlemielen wordt ook aandacht besteed aan de naoorlogse superhelden. Bij hun tekenaars sloeg de twijfel toe. De meesten waren inmiddels vertrokken uit hun achterbuurten. Voor het eerst in tijden zag hun toekomst er rooskleurig uit. Integratie en welvaart kwamen binnen handbereik. Maar het innerlijke geluk waarop gehoopt was, bleef uit.
Stan Lee en Jack Kirby (geboren Stanley Lieber en Jacob Kurtzberg) schiepen tussen 1952 en 1960 superhelden die minder goed in hun vel zaten dan hun voorgangers. Zij leefden niet in fantasiesteden als Gotham of Metropolis, maar in Amerika. Spiderman woont in New York en kan spinnenwebben uit zijn hand schieten. Maar zijn alter ego, Peter Benjamin Parker, twijfelt voordurend aan zichzelf en heeft moeite meisjes te versieren. Ook Dr. Robert Bruce Banner kan maar moeilijk zijn draai vinden. Hij lijdt aan woedeaanvallen die hem ongewild in de Hulk veranderen.
Psychedelische trip
Het is een gemiste kans dat Superhelden en sjlemielen geen aandacht besteedt aan de weerstand waarmee comics in die tijd te maken kregen. Die kwam voornamelijk van een zekere dr. Fredric Wertham, een Duits-Amerikaanse psychiater die in zijn boek Seduction of the Innocent uit 1954 waarschuwde voor de schadelijke effecten van comics op de ontwikkeling van de Amerikaanse jeugd. Hij zette het Amerikaanse Congres onder druk, met als gevolg een gedragscode tegen geweld in comics. Het is niet moeilijk om te verdedigen dat Wertham zich verzette tegen comics om zo acceptatie te winnen bij niet-Joden in een door antisemitisme vergiftigd Amerika.
Terwijl het establishment riep om fatsoen, braken ook in de Amerikaanse comics de jaren zestig aan. Bij een nieuwe generatie, opgegroeid in naoorlogse welvaart, drong het besef door dat het grote gevaar waartegen gestreden moest worden wel eens de Amerikaanse droom zélf kon zijn. Het Joods Historisch Museum toont in dit verband terecht Mad Magazine, een satirisch tijdschrift uit New York waarin &#8211; opnieuw &#8211; voornamelijk joodse tekenaars de Amerikaanse populaire cultuur in twijfel trokken. Maar het hart van de tegencultuur klopte in San Francisco, waar Robert Crumb het boegbeeld was van de zogeheten Underground Comix. Crumb toverde de Amerikaanse droom om in een psychedelische trip vol angst en antihelden. Crumb is de enige niet-Jood die in de tentoonstelling te zien is, al wordt de nadruk wel erg gelegd op zijn Joodse vrouw, striptekenaar Aline Kominsky, en niet op zijn obsessie met seks, drugs en muziek.
Dit is ook het punt waarop de tentoonstelling het verhaal niet verder vertelt, maar verzandt in een optelsom van Joden en strips. Dat is jammer, want het is duidelijk dat een nieuwe generatie joodse Amerikanen hun voordeel deed met het door Crumb geëffende pad.
Striptekenaar Art Spiegelman veroorzaakte nationale onrust toen door hem getekende plaatjes van rokende en vechtende baby&#8217;s een hit werden bij de schoolgaande jeugd. Spiegelmans garbage pail kids werden als subversief beschouwd en verbannen uit het klaslokaal. In de tentoonstelling ontbreken ze. Wel is er aandacht voor de strip die Spiegelman wereldberoemd maakte: Maus. Daarin gebruikte Spiegelman niet de superheldentaal, maar de dierenwereld van Walt Disney om de holocaustgeschiedenis van zijn ouders en de invloed daarvan op hemzelf te vertellen.
Spiegelman opende met het serieuze Maus eind jaren tachtig, begin jaren negentig de poorten van de hoge cultuur voor de strip. Maar het was een andere Joodse tekenaar, Will Eisner, die als eerste een strip voor volwassenen, een graphic novel, tekende. Eisner, aan wie in de tentoonstelling ruim aandacht wordt besteed, begon als tekenaar van comics in de Lower East Side. Daar maakte hij de opkomst van het genre van dichtbij mee. Bovendien ontwierp hij na de oorlog The Spirit: een superheld die afgezien van een klein masker nauwelijks nog verschilde van een gewone sterveling. De Spirit viel bovendien op door de innovatieve manier waarop Eisner de pagina&#8217;s vulde en het verhaal vertelde.
Minder gecharmeerd ben ik van zijn autobiografische werk. In 1978 tekent Eisner A Contract with God, and Other Tenement Stories. Het is het eerste boek met het etiket &#8216;Graphic Novel&#8217; op de kaft. Eisner haalt er herinneringen in op aan de achterbuurt waarin hij opgroeide. Maar die zijn zijn overwegend nostalgisch en sentimenteel.
Een hoogtepunt in de graphic novels is Jimmy Corrigan, the Smartest Kid on Earth, het meesterwerk van Chris Ware uit 2000 dat tot mijn verbijstering in de tentoonstelling ontbreekt. Aan het begin van Wares getekende epos komt ook een op Superman gelijkende figuur om de hoek kijken. &#8216;Super-man&#8217;, legt het eerst aan met de moeder van Jimmy om vervolgens fier met zijn cape van een wolkenkrabber te springen. Een plaatje later slaat hij te pletter op de stoep. Ware grijpt terug op de geschiedenis van de Amerikaanse comic maar doet dat zonder ook maar een moment nostalgisch of pathetisch te worden. Dat hij ontbreekt in de tentoonstelling kan alleen zijn omdat hij niet Joods is. Jammer, want The New York Jewish Museum was een jaar geleden een stuk minder kleinzerig toen het hem wel opnam in de tentoonstelling Masters of American Comics.
Nostalgie
Wat opvalt voor iemand die zoals ik graag in stripwinkeltjes komt, is hoeveel nieuwe graphic novels zich tegenwoordig in de New Yorkse achterbuurten van de vorige eeuw afspelen. Ook in het Joods Historisch Museum zijn ze te zien. De tentoongestelde pagina&#8217;s van James Strum bijvoorbeeld spelen in de jaren twintig en hebben voornamelijk Joodse thema&#8217;s. Ook Ben Katchor situeert zijn The Jew of New York precies op de plek waaraan de grondleggers van het genre zo wanhopig wilden ontsnappen.
Dit is waar de tentoonstelling had kunnen gaan over hoe in het Amerikaanse jodendom een verlangen naar een betere toekomst heeft plaatsgemaakt voor nostalgie naar de periode van Jerry Siegel en Joe Shuster. Maar in plaats van commentaar te leveren op die ontwikkeling is het museum zelf in de val van de nostalgie gelopen. De tentoonstelling doet wat dat betreft denken aan een boek als UP, UP, AND, OY VEY &#8211; how jewish history, culture, and values shaped the comic book superhero waarin rabbijn Simcha Weinstein probeert aan te tonen dat alle door joden gemaakte comics eigenlijk alleen maar over joodse onderwerpen gaan. Die simplificatie verklaart ook waarom er in deze (van een Frans museum gekochte) expositie wel ruimte is voor Joods-Franse en Israëlische strips, en niet de Nederlander Joost Swarte, die betrokken was bij het door Spiegelman opgerichte comix tijdschrift RAW.
Jammer, want door te blijven hangen in wat het museum &#8216;de Joodse ervaring in de strip&#8217; noemt, mist het een kans om het verhaal te vertellen over de veranderende identiteit binnen een immigrantengemeenschap. Beginnend bij nieuwe emigranten die dromen van een welvarende toekomst als volwaardige burgers, een proces van zelfreflectie bij de tweede meer geïntegreerde generatie, en als voorlopig laatste stap het nostalgisch verlangen naar een door de buitenwereld opgelegde identiteit.
Het beste voorbeeld van die sentimentele sprong naar het verleden vinden we in Spiegelmans In the Shadow of no Towers. Het boek, dat in 2004 verscheen, begint met een razende tirade tegen het Amerika van na 11 september. Spiegelman verdrijft zijn woede en onmacht met de troost die hij vindt in oude comics. Hij vlucht terug in de tijd door een aflevering na te tekenen van Little Nemo in Slumberland, een strip die verscheen ver voordat Superman werd geboren.
‘Superhelden en sjlemielen. Joodse herinnering in de stripkunst’ is t/m 8 juni te zien in het Joods Historisch Museum, Amsterdam. Zie www.jhm.nl

Heimwee naar Superman

Biesheuvel aftuigen?
Met de bekroning van zijn oeuvre met de P.C. Hooftprijs stijgt Maarten Biesheuvel tot de hoogste rangorde in de vaderlandse letteren, maar komt hem die eer toe? Tenminste een van zijn gelauwerde voorgangers zou daar zijn bedenkingen tegen hebben gehad, zo blijkt uit een nagelaten document. De hevig door Biesheuvel bewonderde Gerard Reve ontving de staatsprijs in 1969. Hij zorgde voor nationale opschudding door minister Marga Klompé, die de prijs uitreikte, met drie klapzoenen te bedanken. Met de broer van de volksschrijver, de slavist en ­publicist Karel van het Reve, verkeerde Biesheuvel op voet van vriendschap. Dat verklaarde wellicht waarom het intermenselijk contact met zijn inspirerende voorbeeld altijd wat stroef verliep, opperde Biesheuvel in 1988 in een interview met Vrij Nederland: ‘Ik ben nog steeds een enorme Gerard Reve-fan. Als ik hem af en toe zie, zegt hij alleen: “Dag collega,” tegen me, verder wil hij niets met me te maken hebben. Misschien komt dat omdat hij vindt dat ik te veel met Karel omga.’
Dat de bewondering bepaald niet wederzijds was, bleek uit een ongepubliceerde brief die Gerard Reve naar aanleiding van het interview aan de interviewer schreef. Citaat: ‘Hij zegt dat ik zulke mooie ­gepolijste zinnen schrijf. Dat is alleen maar bedoeld om mij te schaden, want het publiek wil geen krullentrekkerij of sierschrijver, maar een ontroerend verhaal. Goed, ik weet uit mijn woorden te komen, maar het zijn het thema en de bouw die mijn werk zijn waarde geven. De taal is hoogstens voertuig en nooit meer dan middel.’
Voor de psychische ongemakken waar Biesheuvel langdurig mee worstelde, wist Reve wel een oplossing: ‘Ik heb ook mijn depressies en mijn – de laatste jaren zeer zeldzaam geworden – afdalingen in de wijnkelder, maar ik bel, als het echt scheef gaat, des namiddags de dokter op om hem te vragen mij voor zijn eerstvolgende dagronde van de volgende dag te noteren. Als ze die B. gewoon eens grondig aftuigden, zoude dan die ­piasserij niet subiet ophouden?’ Over de letterkundige waarde van de romans en verhalen van Biesheuvel toonde Reve zich minder geestdriftig dan de jury van de P.C. Hooftprijs 2007. ‘Het is soms briljant, maar het blijft op een studentikoos niveau en het houdt niets in. Het zijn bedenksels, want hij heeft nooit iets gezien of gevoeld. Hoe minder talent, hoe meer vertoon en gejammer en de omgeving terroriseren.’
Rudie Kagie
Ventiel van de hele wereld
Een enorme plastic globe staat midden op het grasveld. De wereld met ventiel wordt vastgehouden door twee vrouwelijke bewakers. Tegen het leed van de wereld en haar inwoners wordt vanmiddag geprotesteerd op het Museumplein. We zien een oudere man in witte legerbroek zwaaien met een Palestijnse vlag. We lezen folders over politieke gevangenen. We praten met jonge mensen in rode T-shirts met een tomaat erop. We horen de stem van Def P uit de boxen knallen: ‘Wie de haat met haat bestrijdt, bestrijdt de haat geheid.’
Cindy Sheehan, de moeder die na de dood van haar zoon in Irak activiste werd, leert de betogers de leus ‘De-esca-late, In-ves-ti-gate, Troops home now!’
Iedereen schreeuwt mee. Het gaat niet alleen over oorlogen in Irak, Afghanistan en het Midden-Oosten, ook klimaat­verandering, energie, mondiale armoede, neoliberale globalisering, burgerrechten en racisme staan centraal op de ‘Top van onderop’, een protestmanifestatie tegen de rijkste landen. Er wordt gedroomd en gezongen over een betere wereld.
‘Hallo, ik ben van Vrij Nederland. Zou ik je mogen vragen waarom je hier bent?’ vraag ik aan een jongen met zonnebril. ‘Ah, je gaat hier vast zo’n cynisch stukje over schrijven?’ zegt de jongen met een grijns. ‘Niet per se,’ zeg ik snel. ‘De Kleine Wereld, toch?’ antwoordt hij meesmuilend. ‘Eh, misschien.’ ‘Leuke rubriek hoor, maar het gaat vandaag over belangrijke zaken. De Gróte Wereld, zeg maar.’ Hij lacht om zijn eigen grapje. Dan, ineens volstrekt serieus: ‘Jullie media belichten steeds maar één kant, en dan ook nog vanuit het beursdenken.’ ‘Wat bedoel je daar precies mee?’ vraag ik. We worden allebei gered doordat de groep zich gereed maakt om te vertrekken. Er worden nog protestballonnen opgelaten in de hoop dat de wind ze naar Washington zal waaien. De meeste vliegen in de richting van de Apollolaan en de Beethovenstraat. Sommige blijven warempel hangen tegen het grote gebouw op de hoek van het Museumplein: het Amerikaanse consulaat. Dan wordt de grote, plastic wereld opgepakt, op de schouders genomen en meegevoerd naar de volgende plaats op de route.
Maurits Martijn
1-0 voor Kamp Vught
Op zoek naar de allerlaatste ­asperges besluit ik in Vught van de snelweg te gaan en plotseling rijd ik langs een bord: Kamp Vught. Ik neem de afslag naar het kamp: daar heeft mijn opa per slot van rekening nog een poosje gewoond en gewerkt. Het kamp is vijf jaar geleden verbouwd tot een herinnerings­centrum. ‘De toegang is gratis hoor,’ zegt een stralende vrijwilligster als ik mijn museumjaarkaart zoek. 1-0 voor kamp Vught, denk ik bij mezelf (want voor Westerbork moet je tegenwoordig betalen). Een plattegrond van het Nationaal Monument Kamp Vught kost 1,30 euro. Ik volg de stippellijntjes op het kaartje en kom terecht in een expositieruimte.
Even zoek ik tussen de foto’s en briefjes naar iets van mijn opa, maar dan realiseer ik me dat hier duizenden mensen zijn langsgekomen. Zo bijzonder was mijn opa dus ook weer niet.
Op de binnenplaats straalt de zon. Er is een maquette van het kamp gebouwd. Daarachter staat een nagebouwde barak. Hij ziet er van binnen schoon en opgeruimd uit. De stapelbedden zijn vooral klein. Met plexiglazen bordjes wordt de bezoeker er op attent gemaakt dat het niet de bedoeling is om op de bedden te klimmen. Wie dat wel doet, wordt door de directie aansprakelijk gesteld voor ‘de eventuele schade’.
Even verderop, naast het kindermonument, staat het crematorium. Ook schoon en opgeruimd. Het ijzerwerk van de oven doet me denken aan het Openluchtmuseum.
Ik stap weer naar buiten en zie aan de andere kant van het terrein een grote blinde muur met daarboven prikkeldraad. Daarachter zitten de gevaarlijkste gevangenen van Nederland, in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) Vught. Bij de maquette heeft zich inmiddels een groepje kinderen verzameld rond een gepensioneerde gids. De man vertelt over de SS. ‘Die waren corrupt zeker?’ wil een jongetje met dreadlocks weten. Hij probeert zich duidelijk voor te stellen hoe het allemaal geweest moet zijn. De gids knikt. ‘Er zullen er ongetwijfeld tussen hebben gezeten die corrupt waren.’
Even aarzel ik of ik in zal breken in de les: ‘Corrupt bij de SS, dat zouden we tegenwoordig het verzet noemen.’ Maar ik loop door naar de ‘actualiteitsgang’. Daar kun je een video-installatie zien waarop een aantal mensen in een café toekijkt hoe een mevrouw die haar lenzen is verloren, wordt gepest door de mannelijke cafégangers. Ik vermoed dat deze video bij de kinderen straks een discussie over onverschilligheid moet opleveren. Als ik naar mijn auto loop zie ik een Surinaamse familie. Moeder, dochter en kleinkind wachten voor de grote blauwe poort van de EBI. Ik hoop dat ze na hun bezoek ook wat asperges gaan halen.
Micha Wertheim
Pamela en de zweefteef
Debby Verheij, alias de zweefteef, is een paar dagen vrij. In Planet Hollywood Resort &#038; Casino worden opnamen gemaakt voor NBC’s talentenjacht America’s Got Talent, dat wordt gepresenteerd door Jerry Springer en gejureerd door David Hasselhoff, Sharon Osborne en Piers Morgan. Debby is nu twee maanden in Las Vegas en de lijst met beroemdheden aan wie ze al is voorgesteld, wordt met de dag langer. Bruce Willis, Pete Sampras, talloze mensen van wie ze nog nooit gehoord heeft. Voormalig Knight Rider en Baywatch-bedenker Hasselhoff vertelt haar dat hij jaren in Bussum heeft gewoond en goed bevriend is met autocoureur Jan Lammers.
Debby hoeft het komende jaar nergens in de rij te staan en drinkt her en der op The Strip champagne met de sterren. Hoe anders was het een paar jaar geleden toen de Haarlemse vijf maal per dag moest optreden in de Efteling voor negentig euro. Er zijn betere tijden aangebroken voor illusionist Hans Klok en zijn drie assistentes. Debby heeft van haar collega’s de bijnaam ‘de zweefteef’ gekregen, omdat Hans haar altijd op magische wijze hoog boven alles uittilt. Het enthousiasme en de miljoenen van Joop van den Ende hebben de illusionist naar Las Vegas gebracht waar hij de concurrentie aan moet gaan met David Copperfield.
Omdat niemand in de Verenigde Staten ooit van Hans Klok gehoord heeft, moet er een beroemde assistente bij. In de eerste weken repeteert Debby met playmate en Baywatch-actrice Carmen Electra. De bloedmooie Carmen was ooit heel even getrouwd met basketballer Dennis Rodman en tekende eens een platencontract bij Prince. Maar alles was ze doet, loopt uit op een fiasco. Ook haar carrière als goochelaarsassistente. Ze durft geen truc van Debby over te nemen en heeft zelfs geen aanleg voor het lopen van het ene kruisje naar het andere. ‘Eigenlijk,’ zegt Debby, ‘kan ze alleen een beetje geil kijken.’ De crew is de wanhoop nabij als Carmen voor vijfduizend euro een kapper laat invliegen. Door de hele stad hangen al posters met Hans en Carmen, maar het wordt echt niets.
De redding komt in de weelde­rige vorm van Pamela Anderson, ook ooit beroemd geworden door Baywatch. Met de platina blondine, die wordt ingevlogen vanuit Malibu, klikt het stukken beter. Debby vindt Pamela ‘een gestoord leuk wijf’, hartelijk en open en charmant en sexy als Marilyn Monroe. Het enige dat zij geëist heeft, zijn roze muren en roze lampen in haar kleedkamer. Pamela zit te joelen van plezier als Hans en zijn meiden de show voor de eerste keer voor haar alleen opvoeren. Voor Debby is het wel even slikken dat Pamela een stuk moediger en professioneler is dan Carmen. Haar glansrol in het spectaculaire en romantische slotnummer waarin Hans haar neerlegt, een roos geeft en hoog boven de grond laat zweven, zal door Pamela worden overgenomen. Sta je na jaren sappelen in de modder van Brabant en de woestijn van Dubai eindelijk op The Strip…
Maar ze begrijpt het wel. De mensen komen voor Pamela, niet voor haar of voor Hans.
Marie-José Kleef

Rudie Kagie

Maurits Martijn

Marie Jose Kleef

De kleine wereld

Matthijs draait door

Getwitter

[email protected]

Heimwee naar Superman

De kleine wereld