Femicide is voorspelbaar

Dwingende controle

Verhaal van de Week

Je been of je leven

Israëlische gevangenissen

Geld genoeg, aldus experts

Politiek

Wat maakt een tekst authentiek?

Robot Jetten

Waarom die woede?

Teun van de Keuken

Politieke partijen breken de wet

Illegale cookies

Wat maakt gelukkig?

Hans Against the Machine

De VVD-vrije aflevering

Radio Vrij Nederland

Vredesmissies lopen vast

Verenigde Naties

Dit mag je niet missen

Cultuur

'Totem' van Dew de Nijs Bik

Pop-up poëzie

<div class="wpg-element paragraph">
Het volkenrecht | tussen principe en harde realiteit
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
De belegering van de Koerdisch-Syrische plaats Kobani had veel weg van een kroniek van een aangekondigde dood: terwijl de wereldpers, Turkse tanks en vluchtelingen vanaf de overzijde van de grens toekeken, werd de stad langzaam door oprukkende troepen van de Islamitische Staat (IS) omsingeld en deels ingenomen. Het leidde in Nederland en ver daarbuiten tot grote commotie. ‘Zijn onze F-16’s al onderweg naar #Kobani?’ twitterde Pieter Klein, adjunct-hoofdredacteur van RTL-Nieuws, ‘Of mag dat nog steeds niet van meneer volkenrecht?’ 
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Hiermee was de toon gezet: het volkenrecht was als een onbuigzame schoolmeester die stug vasthoudt aan zijn eigen regeltjes. Het debat over het volkenrechtelijk mandaat bij militair ingrijpen in het Midden-Oosten gaat gepaard met een steeds groter wordend onbehagen. Waarom grijpen we wel in Irak in, maar niet in het land waar IS – of anders Assad – zoveel slachtoffers maakt? En waarom deden we dat eigenlijk niet eerder toen dit haatkalifaat nog niet was uitgeroepen en er sprake was van een zogenaamde ‘gematigde oppositie’? Deze vragen, die afgelopen weken Twitter bijna deden ontploffen, tekenen zowel de kracht als de zwakte van het volkenrecht, het juridische vangnet in oorlogstijd. De geschiedenis (Sobibor, Vietnam, Somalië) leert dat dit fijnmazige raamwerk geen absolute zekerheid kan bieden. Het volkenrecht is niet in ijs gestold, maar werkt vaak alleen bij de juiste geopolitieke temperatuur. Dat komt mede doordat het vermengd is met allerlei deelbelangen – economisch, politiek, militair. Zo kan het dus eigenlijk nooit een ‘volkenrechtelijke dwangbuis’ zijn, om VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra te citeren. 
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>verrassend serieus </h3>
Volgens de overlevering is de Noord-Syrische plaats Kobani gesticht door vluchtelingen van de Armeense genocide, op het moment dat West-Europa nog vastzat in de modder van de eigen loopgravenoorlog, een strijd die in ons land vanaf de grens kon worden gadegeslagen – Nederland bleef immers neutraal. In dit jaar waarin we bijna wekelijks terugblikken en herdenken dat het honderd jaar geleden is dat deze Grote Oorlog begon, publiceerde de Amerikaanse historica en germaniste Isabel Hull het boek A Scrap of Paper. Daarin bespreekt ze uitvoerig hoe de drie West-Europese grootmachten Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië destijds invulling gaven aan het volkenrecht. Hull, een progressieve historica, laat knap zien hoe deze drie mogendheden de oorlogsregels verrassend serieus namen, serieuzer dan wij ons een eeuw na dato vaak kunnen herinneren. Zo brengt ze gedetailleerd in beeld hoe dat juridische geraamte een belangrijke, bijwijlen zelfs centrale rol speelde bij zowel het begin als het verloop van dit conflict. 
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>De lichten gaan uit </h3>
Neem het Britse besluit tot ingrijpen, in augustus 1914. ‘De lichten gaan uit in heel Europa,’ waarschuwde Edward Grey, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, aan de vooravond van dit moment, ‘wij zullen ze tijdens ons leven niet meer aan zien gaan.’ Een dag later, op 4 augustus 1914, kwam zijn regering met een oorlogsverklaring als reactie op de Duitse inval in België. De Duitse kanselier deed het Verdrag van Londen (1839), waarin de Belgische neutraliteit was vastgelegd, af als een ‘vodje papier’ (de titel van Hulls boek verwijst ernaar), maar voor Grey en zijn confrères was de schending van dit verdrag onacceptabel. Om die reden besloot Engeland tot militair ingrijpen in plaats van appeasement. Bijna een jaar later sprak de Britse minister met de Nederlandse attaché in Londen, René de Marees van Swinderen, een vlot pratende burgemeesterszoon. Die vroeg de minister in een onbewaakt moment of zijn regering de oorlog inderdaad had verklaard vanwege de schending van de Belgische neutraliteit, waarna Grey ‘de vraag bevestigend beantwoordde’, aldus de overlevering. In Hulls ogen is dit licht prozaïsche onderonsje een voorbeeld uit een langere reeks van bewijzen die aantonen dat het volkenrecht tijdens de Grote Oorlog zwaarder woog dan vaak door sceptici of cynici wordt aangenomen. Het recht was niet het enige dat er toe deed, vertelt de historica er eerlijk bij. Bij de beslissing tot militair ingrijpen in België was Grey zich evengoed bewust van de druk van zijn eigen kiezers, en het gevaar van de Duitse expansie en de Britse belangen in West-Europa, op de Balkan en rond de Noordzee. Toch, schrijft ze in haar boek, speelde de ‘Belgische kwestie’ een hoofdrol bij de beslissing van de Britse regering om Berlijn de oorlog te verklaren. 
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Nog groter kwaad </h3>
Dit beantwoordt ook de vraag die met regelmaat terugkeert in het huidige debat over het volkenrecht: waarom grijpen we de ene keer wel in en de andere keer niet? Waarom werden de Jezidi’s wél van hun berg gered, maar wachten de Tibetanen op hun berg nog altijd op hun verlossing? Bij het rapport van de commissie-Davids, die in 2009 het volkenrechtelijk mandaat van de inval in Irak onderzocht, liet een van de leden, de oud-diplomaat en jurist Peter van Walsum, hierover de relevante voetnoot aanbrengen dat een bekwame regering zich niet alleen door het volkenrecht moet laten leiden. Net als vele (maar zeker niet alle) juristen vond hij dat er ‘situaties’ kunnen ontstaan waarbij het recht een pas op de plaats moet maken. Uiteraard gaat deze juridische blind eye gepaard met allerlei risico’s – zie de rampzalige gevolgen van de NAVO-aanval op Libië in 2011. Libië is sindsdien in de greep van geweld en straffeloosheid; humanitair ingrijpen leidt immers vaak tot nóg meer zwarte bladzijden. Maar de opmerking van Van Walsum heeft sindsdien niets aan waarde ingeboet: het volkenrecht is slechts één van de belangrijke dingen waarmee machthebbers rekening (moeten) houden. Dat weten ze ook in Den Haag. De meeste politici en diplomaten zijn zich bewust van het risico dat bij militair ingrijpen in Syrië het Assad-regime, een misschien nog wel groter kwaad dan IS, zou kunnen profiteren. Een andere, nog veel belangrijkere les van Hulls boek is dat ‘meneer volkenrecht’ veel redelijker is dan de tweet van de plaatsvervangend RTL-hoofdredacteur doet vermoeden. Net als elk ander recht gaat het volkenrecht met zijn tijd mee: iets wat ooit verboden was, is dat soms nu niet meer, en andersom. In 1914 werd bijvoorbeeld de Duitse inval ten koste van de Belgische soevereiniteit nog alom afgekeurd. Dat is honderd jaar later wel anders. Nu stelt het begrip soevereiniteit nog maar weinig voor: die van Libië werd door de NAVO (exclusief Duitsland) afgedaan als een ‘vodje papier’. 
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Een ‘beschaafde’ oorlog </h3>
Mede door deze verschuivende volkenrechtelijke grenzen zijn regeringen het niet altijd eens over de spelregels in oorlogstijd. De westerse Geallieerden die, in tegenstelling tot de Duitsers, het volkenrecht grosso modo in ere wilden houden, verschilden er bijvoorbeeld dikwijls over van mening. Zo kwamen de Britten vanaf 1915 in een lastig parket toen ze een maritieme blokkade van neutrale en vijandige schepen op zee afkondigden. Dit leidde tot grote spanningen met Den Haag, Washington, en ook Parijs, die bepaald niet gecharmeerd waren van dit Britse optreden. De Fransen vonden dat hun belangrijkste bondgenoot zich aan de eigen afspraken, zoals de Declaratie van Londen (1909), moest houden. Ze vreesden dat anders neutralen als Nederland, maar vooral de slapende reus Amerika, zich uit onvrede bij de vijand zouden aansluiten, met alle gevolgen van dien. Ook leefde aan Franse zijde de angst voor represailles en het verlies van de eigen geloofwaardigheid. Zodoende was Londen gedwongen om steeds rekening te houden met de regels die pasten bij het voeren van een ‘beschaafde’ oorlog. Er lijkt weinig te zijn veranderd: ook nu verschillen democratieën, en democraten, van mening over het volkenrecht, mede omdat ze, net als de Geallieerden vroeger, er zoveel belang aan hechten. Sommigen vragen om de strikte naleving ervan (PvdA en D66), anderen bepleiten een meer ontspannen houding (CDA en VVD), maar niemand wil dit juridische kompas bij het grofvuil zetten. Het roept de gevleugelde uitspraak van de Utrechtse historicus Pieter Geyl in herinnering, die ooit zei dat de geschiedenis verloopt als een ‘discussie zonder eind’ tussen relativisme en absolutisme. Die over het volkenrecht gaat precies zo – het is een never ending conversation, nu misschien wel meer dan ooit. 
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Isabel V. Hull, ‘A Scrap of Paper. Breaking and Making International Law during the Great War’, Cornell University Press, 384 p.
</div>

Boyd van Dijk

juridisch kompas in de oorlogsmist

Geschiedenis / Nationalistische wereldverbeteraars
De Amerikaanse president Woodrow Wilson reisde in 1919 af naar het door oorlog verscheurde Europa. In Genua, de geboortestad van Chris­tof­fel Columbus, hield hij een toespraak. ‘Het is een plezier,’ zei de president, ‘om deelgenoot te zijn van het realiseren van de idealen waaraan hij zijn leven heeft gewijd.’ Wilson doelde niet op Columbus, maar op diens stadsgenoot, de architect van Italië en apostel van het nationalisme Giuseppe Mazzini (1805-1872).
De Italiaan speelt een belangrijke rol in Governing The World van historicus Mark Mazower. Fraai beschrijft hij erin opkomst en ondergang en wederopstanding van het streven naar internationale samenwerking.
Daarbij prikt hij een reeks hardnekkige mythes door. Een ervan is de suggestie – vaak gedaan door conservatieven – dat meedoen op het wereldtoneel ten koste gaat van nationale soevereiniteit. Volgens de Brit is het tegendeel waar: vanaf de negentiende eeuw gingen nationalisme en internationalisme hand in hand.
Mazzini was een voorbeeld van zo’n denker die beide idealen met elkaar wist te verenigen. Rond het roerige jaar 1848, toen Europa werd opgeschrikt door het revolutionaire spook, was de schrijver en activist een intellectuele superster. Zijn pleidooi voor een natiestaat met universeel kiesrecht en sociale gelijkheid kreeg veel navolging. Onder emigranten, radicalen en nationalisten was hij een graag geziene gast. Maar hij was eveneens voorstander van internationale samenwerking. Tegenover het ‘reactionaire’ Concert van Europa, een diplomatiek consultatiebureau van Europese grootmachten opgericht na de val van Napo­leon in 1815, stelde hij dat regeringen op gelijke voet hoorden samen te werken en dat het afgelopen moest zijn met duistere deals.
Mondaine Paasheuvel
Vanaf de sixties van de negentiende eeuw ontstond een revolutie in het politieke denken. Het ‘internationalisme’ nam een ware vlucht: evangelische christenen, vrijhandelsutopisten, vredesactivisten, en zo verder. De tewaterlating van het eerste stoomschip symboliseerde het begin van een nieuwe tijd, waarin continenten samensmolten en activisten, zakenlieden en intellectuelen uit alle delen van de wereld met elkaar in contact raakten. De telegraaf sloot Europese hoofdsteden aan op overzeese metropolen: een bericht vanuit Amsterdam was sneller in New York dan in Stadskanaal. De wereld werd kleiner en daarmee maakbaar, in de ogen van wereldverbeteraars als Mazzini.
Het woord ‘internationalist’ gold lange tijd als verwijzing naar het Rode Gevaar, maar Marx en Lenin moesten weinig hebben van Mazzini en bepleitten een communistische tegenhanger. De Internationale kreeg uiteindelijk vorm in 1864 en mondde later uit in een soort mondaine Paasheuvel, de Komintern.
Een van Lenins belangrijke tegenstrevers was Woodrow Wilson. De president was net als Mazzini een groot voorstander van zelfbeschikking. Zijn beroemde ‘veertien punten’-speech uit 1918 zou de fundering leggen voor de latere Volkenbond. Wilsons bijnaam was in die tijd ‘God van de Vrede’. Maar in de jaren dertig viel zijn droom in duigen. Met de opkomst van het nazisme en de falende economische aanpak van de Depressie door de Bond leek zijn geesteskind ten onder te gaan. Zelfbeschikking leidde in broeierige melting pots niet tot vrede, maar tot rampspoed. Toch was dit niet het eindstation voor de Bond. Tijdens de Tweede Wereldoorlog onderging die een metamorfose: de inboedel werd vanuit Genève overgevlogen naar New York en uitgezonden soldaten in ‘conflictgebieden’ (het nieuwe jargon) gingen voortaan blauwhelmen heten. De Verenigde Naties waren geboren.
Het traumatische einde van het Europese imperialisme en de opkomst van Amerika waren niet de nekslag van de VN; die maakte door de dekolonisatie en het begin van de Koude Oorlog juist een doorstart. Het aantal landen groeide vanaf die jaren explosief: elk kalenderjaar moesten er nieuwe stoeltjes worden bijgezet in de hal van de Algemene Vergadering. Vanaf 1961, na de tweede dekolonisatiegolf, zou de Derde Wereld de raad volledig domineren.
De huidige malaise in het Westen valt volgens Mazower te verklaren door de opkomst van het neoliberalisme uit de jaren zeventig. Het unilateralisme van de regering-Bush zorgde dat de VN en de mensenrechten volledig uit de mode raakten. En de droom van een Verenigde Staten van Europa is intussen uitgelopen op een Griekse tragedie en heeft de democratische natiestaat volledig uitgehold. De boosdoeners volgens Mazower: onze laffe politici en de ‘Brusselse elite’. Dat is een pittige stelling. Een uitgebreide onderbouwing ontbreekt helaas: slechts twintig van de meer dan vierhonderd pagina’s gaan specifiek over Europa. Niettemin biedt Governing The World veel stof tot nadenken, vooral in een tijd van Arabische Herfst en falende diplomatie.
*** Mark Mazower, ‘Governing The World. The History of an Idea’, The Penguin Press, 416 p., € 25,99

De droom van Mazzini

‘Artnapping’ loont

<div class="wpg-element paragraph">
Een jonge socialist praat met een jonge PVV-sympathisant: ‘Absurd hoe ver jij in Breiviks gedachtengang meegaat.’
&#8216;Als je zou moeten kiezen tussen het Europa van Breivik en het Europa dat we nu hebben, wat kies je dan?&#8217; Halverwege het gesprek zet Dennis Tak de zaken op scherp. Patrick Jimenez Quinayas aarzelt even, en zegt dan: &#8216;Het zijne.&#8217;
</div>
<div class="image center"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2011/08/b221a125-5209-419a-a774-1cc54b5faaaa_derkzdijk3111.jpg" width="476" height="317"alt="Links: Patrick Jimenez Quinayas, die als het kon meteen lid zou worden van de PVV Rechts: Dennis Tak van de Jonge Socialisten. Foto: Daniël Cohen" border="0" />Links: Patrick Jimenez Quinayas, die als het kon meteen lid zou worden van de PVV Rechts: Dennis Tak van de Jonge Socialisten. Foto: Daniël Cohen</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Dennis is vicevoorzitter van de Jonge Socialisten (JS), de jongerenbeweging van de PvdA. Patrick zou als het kon, zegt hij, meteen lid worden van de PVV &#8211; bij gebrek aan een officiële jongerenbeweging vertolkt hij regelmatig op eigen titel het jonge PVV-geluid in het debatcircuit.
Ze treffen elkaar op onze redactie in Amsterdam &#8211; in het idioom van de PVV het toonbeeld van de linkse grachtengordel, voor de socialist op steenworp afstand van het PvdA-partijkantoor. Hoe kijken deze jonge exponenten van links en rechts naar de aanslag van Anders Breivik op hun generatiegenoten en het debat dat &#8217;22 juli&#8217; in Nederland veroorzaakte? En wat vinden zij: is (nog meer) polarisatie een goede zaak?
Patrick legt uit dat hij &#8216;nauw betrokken&#8217; was bij het initiatief van Kamerlid Hero Brinkman voor een jongerenbeweging. &#8216;Maar ik merkte dat daar binnen de fractie weinig draagvlak voor was. Ik snap dat Wilders het te vroeg vond. De PVV is een relatief jonge partij met controversiële standpunten. Ik denk dat je jongeren eerst moet trainen in: wat vinden we nou echt, en waarom vinden we dit?&#8217;
Dennis: &#8216;Wacht even hoor: trainen in wat je vindt?&#8217;
Patrick: &#8216;Als je het niet goed uit kan leggen, word je snel onder tafel geveegd. Ik heb het vaak genoeg fout zien gaan bij andere PVV-jongeren.&#8217;
Dennis: &#8216;Maar in een jongerenbeweging kun je toch juist ideeën ontwikkelen?&#8217;
Patrick: &#8216;Jawel, maar je moet je er dan echt in verdiepen, en ik weet niet of iedereen dat zou doen.&#8217; Hij heeft weinig contact met Jacky Stevens, de tiener die samen met Brinkman nog steeds zou werken aan een jongerenclub van de PVV (Stevens was onbereikbaar voor commentaar, red.). &#8216;Ik ga vooral om met jonge PVV&#8217;ers die het gedachtengoed van de partij heel serieus nemen: ze hebben allemaal de Koran gelezen en het leven van Mohammed bestudeerd. Je moet snappen op welke judeo-christelijke waarden het Westen gestoeld is, en dat wij daarom beter en vredelievender zijn dan de islamitische wereld.&#8217;
</div>
<div class="wpg-element paragraph-quote">
<blockquote>
&#8211; &#8216;Breivik zegt precies wat de PVV ook vindt: wij willen de islam niet in Europa&#8217;
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Patrick wijst er zelf op: dat wereldbeeld komt ook naar voren uit het manifest van Anders Breivik. Het bloedbad dat Breivik vorige week aanrichtte, naar eigen zeggen om de islamisering van Europa af te wenden, heeft Dennis geschokt: &#8216;Het nieuws kwam in flarden, via Twitter. De jongeren op Utøya zijn lid van onze zusterorganisatie, vele JS&#8217;ers hebben er vrienden. Iedereen was ongerust, maar we hoorden dat het te gevaarlijk was om te bellen; de schutter zou de telefoons kunnen horen. Wij houden ook zomerkampen op de Paasheuvel, je kunt je niet voorstellen dat er zoiets gebeurt.&#8217; Daar is hij ook niet bang voor, zegt Dennis. &#8216;Breivik was een eenling, we moeten dit niet groter maken dan het is.&#8217;
Patrick ziet dat anders. &#8216;Het geweld van Breivik vind ik echt verschrikkelijk, daar mag geen twijfel over bestaan. Maar er is zo veel woede over de multiculturele heilstaat die ons door de linkse partijen is opgedrongen. Eerlijk gezegd zag ik dus wel aankomen dat iemand een keer de daad bij het woord zou voegen.&#8217;
Dennis: &#8216;Sorry, wat versta je daar dan precies onder?&#8217;
Patrick: &#8216;Dat iemand gekke dingen gaat doen.&#8217;
Dennis schuift naar het puntje van zijn stoel en priemt zijn wijsvinger in de richting van zijn tafelgenoot: &#8216;Zeg je nu dat, als je met de multiculturele samenleving doorgaat, het wel eens heel normaal kan worden dat er in Nederland iemand zoals Breivik om zich heen gaat schieten?&#8217;
Patrick lijkt niet onder de indruk en vervolgt rustig: &#8216;Normaal is het niet, maar het ligt in de lijn der verwachtingen. Ik ken ze persoonlijk niet, maar ik denk wel dat er mensen zijn die geweld niet zullen schuwen. Overigens vind ik absoluut niet dat Wilders daarom extra op zijn woorden zou moeten letten. Het zijn de PvdA en andere linkse partijen die dit klimaat hebben gecreëerd: zij hebben de islam jarenlang geromantiseerd, dáár zijn mensen boos over.&#8217;
Dennis, fel: &#8216;Maar vind je dan niet dat Breivik misbruik maakt van jullie ideologie? Want dat doet-ie!
Patrick: &#8216;Nee, Breivik zegt precies wat de PVV ook vindt: wij willen de islam niet in Europa.&#8217;
Dennis: &#8216;Maar Wilders heeft nooit gezegd dat je geweld mag gebruiken om je idealen te verwezenlijken. Sterker nog: ik vind het heel goed dat de PVV in het parlement vertolkt wat er leeft onder haar achterban. Het gaat hier om extremisme, en er is van links tot rechts, van Wilders tot Cohen, bij mijn weten geen partij die dat toejuicht. Daarom vind ik het ook niet opportuun om er een partijpolitieke discussie van te maken.&#8217;
</div>
<div class="wpg-element paragraph-quote">
<blockquote>
&#8211; &#8216;De jongeren op Utøya zijn lid van onze zusterorganisatie, het zijn vrienden&#8217;
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Zien we hier nu een Jonge Socialist die PVV-leider Geert Wilders verdedigt? Dennis: &#8216;Nee, ik vind het onverstandig dat Wilders heeft gezegd dat links hier een slaatje uit wil slaan. Die Nederlandse blame game is oninteressant. Met polarisatie tussen links en rechts schiet je niks op, de discussie zou moeten zijn: hoe zorgen we ervoor dat we de democratie zo organiseren dat iedereen zich gehoord voelt, zodat we extremistisch geweld tot een minimum beperken? Over de toon van Wilders kan ik kort zijn: je mag niet oproepen tot geweld, dat is de scheidslijn. Verder wil ik niet in een grijs gebied treden, dat is me veel te subjectief. Ik ga als sociaal-democraat niet tegen Wilders zeggen dat hij zijn mond moet houden. Hij heeft in zijn verklaring voldoende afstand genomen van wat er is gebeurd. Maar ik vind het wel absurd hoe ver jij, Patrick, in Breiviks gedachtengang meegaat.&#8217;
Patrick: &#8216;Ik zeg alleen dat ik de woede van Breivik begrijp. De multiculturele samenleving is mislukt. Je kunt honden en katten niet in één hok stoppen en verwachten dat ze vanzelf netjes in een rij naast elkaar gaan zitten. Ik vind dat hier geen plaats is voor de islam, maar daarover ga ik het debat met moslims aan. Daar kan ík mijn woede in kwijt. De PvdA heeft lang geprobeerd om mensen te laten integreren door ze maar gewoon alle vrijheid te geven. Je moet durven benoemen dat zoiets misgaat, en niet zoals de PvdA alleen maar gaan zitten theedrinken.&#8217;
Dennis: Je doet een paar aannames over sociaal-democraten die niet kloppen. Wij erkennen dat er ruimte moet zijn voor verschillen tussen mensen, maar je moet natuurlijk niet weglopen voor bepaalde uitwassen. Daarom is de fractie bijvoorbeeld voor een verbod op onverdoofd ritueel slachten. Maar ik geloof niet dat je kunt volhouden dat Nederland mislukt is. We horen tot de rijkste en gelukkigste landen van de wereld.&#8217;
Patrick: &#8216;Waar is die samenleving van jullie dan gelukt? Als ik in Den Haag door de Schilderswijk loop, zie ik alleen maar Turkse bakkers en Marokkaanse slagers. Dan denk ik: waar zijn de Nederlanders?&#8217;
Dennis: &#8216;Maar heb je daar last van?&#8217;
Patrick: &#8216;Ja, ik vind het een vreemd gezicht. Hoe kun je je land nou opdelen en aan iedereen een stukje geven? Ik ben er trots op dat ik in Colombia geboren ben en ik vind ook dat Nederlanders trots zouden moeten zijn op hun eigen land. Ik ben ook trots dat ik door mijn adoptieouders ben grootgebracht in een westerse cultuur die de mensenrechten waarborgt. We zitten in Europa inmiddels met een gewelddadige ideologie die ik het liefst zou zien verdwijnen. Dat is een droom, dat snap ik ook wel. Als je Nederland wilt houden zoals het is, moet je nu zeggen: stop. Grenzen dicht. Maar Geert Wilders zegt tegelijkertijd: wij gaan geen moslims uitzetten. Ze kunnen hier leven maar dan wel volgens de regels van de Nederlandse samenleving a.u.b.&#8217;
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
We staan lijnrecht tegenover elkaar, stelt Patrick aan het eind van het gesprek monter vast. Na een uur debatteren dringt zich ook in stijl de gelijkenis op met de leiders van de partij waarmee ze sympathiseren: Patrick benoemt de zaken bij voorkeur &#8216;rauw op je dak&#8217;, Dennis formuleert lange zinnen die hij begint met &#8216;laten we wel wezen&#8217;. Want ja, binden is ook zíjn credo. Zo blijft het bij een beleefd potje meningsverschillen.
Vorige week hielden de Jonge Socialisten een wake voor de slachtoffers van Breivik. Verschillende jongerenafdelingen van politieke partijen waren aanwezig, maar geen jonge PVV&#8217;ers. Dennis: &#8216;Ze hebben natuurlijk geen jongerenorganisatie, we hebben eigenlijk nooit contact met de PVV. Het is eerlijk gezegd niet eens in me opgekomen om ze uit te nodigen.&#8217; Snel voegt hij eraan toe: &#8216;Al waren ze natuurlijk wel welkom geweest.&#8217;
</div>
<div class="figure--left">
<figure id="post-65307 media-65307" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2011/08/5923fd90-b7fd-4991-8d3c-f709783b6953_derkzdijk313sq1.jpg" alt="" border=" /></figure>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Dennis
Dennis Tak (25) is masterstudent bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit en vicevoorzitter van de Jonge Socialisten. Hij werd in 2006 lid van de PvdA. Vooral het verheffingsideaal sprak hem aan. &#8216;Mijn vader komt uit een arbeidersgezin, maar kon doorstuderen. Dat had nooit gekund zonder sociaal-democratische partij. Ik vind het mooi dat je iedereen de kans geeft om zijn eigen top te bereiken.&#8217;
</div>
<div class="figure--right">
<figure id="post-65307 media-65307" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2011/08/0dbcd1ba-0245-4793-95f7-d8a862112f8a_derkzdijk312sq1.jpg" alt="" border=" /></figure>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Patrick
Patrick Jimenez Quinayas (28) heeft een eigen vormgevingsbedrijf en noemt zich &#8216;PVV-vrijwilliger&#8217;. &#8216;Tot 2001 interesseerde ik me niet voor politiek, maar na 9/11 las ik alles: wie zijn die extremisten, wat willen ze? De eerste keer dat ik Wilders op tv zag, had hij een boek over de islam in zijn hand dat ik een week daarvoor in de bibliotheek had gelezen. Ik wist: die man spreekt de waarheid.&#8217;
</div>

Sophie Derkzen

Jong rechts versus jong links

Politiek
&#8216;Als je zou moeten kiezen tussen het Europa van Breivik en het Europa dat we nu hebben, wat kies je dan?&#8217; Halverwege het gesprek zet Dennis Tak de zaken op scherp. Patrick Jimenez Quinayas aarzelt even, en zegt dan: &#8216;Het zijne.&#8217;
Dennis is vicevoorzitter van de Jonge Socialisten (JS), de jongerenbeweging van de PvdA. Patrick zou als het kon, zegt hij, meteen lid worden van de PVV &#8211; bij gebrek aan een officiële jongerenbeweging vertolkt hij regelmatig op eigen titel het jonge PVV-geluid in het debatcircuit.
Ze treffen elkaar op onze redactie in Amsterdam &#8211; in het idioom van de PVV het toonbeeld van de linkse grachtengordel, voor de socialist op steenworp afstand van het PvdA-partijkantoor. Hoe kijken deze jonge exponenten van links en rechts naar de aanslag van Anders Breivik op hun generatiegenoten en het debat dat &#8217;22 juli&#8217; in Nederland veroorzaakte? En wat vinden zij: is (nog meer) polarisatie een goede zaak?
Patrick legt uit dat hij &#8216;nauw betrokken&#8217; was bij het initiatief van Kamerlid Hero Brinkman voor een jongerenbeweging. &#8216;Maar ik merkte dat daar binnen de fractie weinig draagvlak voor was. Ik snap dat Wilders het te vroeg vond. De PVV is een relatief jonge partij met controversiële standpunten. Ik denk dat je jongeren eerst moet trainen in: wat vinden we nou echt, en waarom vinden we dit?&#8217;
Dennis: &#8216;Wacht even hoor: trainen in wat je vindt?&#8217;
Patrick: &#8216;Als je het niet goed uit kan leggen, word je snel onder tafel geveegd. Ik heb het vaak genoeg fout zien gaan bij andere PVV-jongeren.&#8217;
Dennis: &#8216;Maar in een jongerenbeweging kun je toch juist ideeën ontwikkelen?&#8217;
Patrick: &#8216;Jawel, maar je moet je er dan echt in verdiepen, en ik weet niet of iedereen dat zou doen.&#8217; Hij heeft weinig contact met Jacky Stevens, de tiener die samen met Brinkman nog steeds zou werken aan een jongerenclub van de PVV (Stevens was onbereikbaar voor commentaar, red.). &#8216;Ik ga vooral om met jonge PVV&#8217;ers die het gedachtengoed van de partij heel serieus nemen: ze hebben allemaal de Koran gelezen en het leven van Mohammed bestudeerd. Je moet snappen op welke judeo-christelijke waarden het Westen gestoeld is, en dat wij daarom beter en vredelievender zijn dan de islamitische wereld.&#8217;
Patrick wijst er zelf op: dat wereldbeeld komt ook naar voren uit het manifest van Anders Breivik. Het bloedbad dat Breivik vorige week aanrichtte, naar eigen zeggen om de islamisering van Europa af te wenden, heeft Dennis geschokt: &#8216;Het nieuws kwam in flarden, via Twitter. De jongeren op Utøya zijn lid van onze zusterorganisatie, vele JS&#8217;ers hebben er vrienden. Iedereen was ongerust, maar we hoorden dat het te gevaarlijk was om te bellen; de schutter zou de telefoons kunnen horen. Wij houden ook zomerkampen op de Paasheuvel, je kunt je niet voorstellen dat er zoiets gebeurt.&#8217; Daar is hij ook niet bang voor, zegt Dennis. &#8216;Breivik was een eenling, we moeten dit niet groter maken dan het is.&#8217;
Patrick ziet dat anders. &#8216;Het geweld van Breivik vind ik echt verschrikkelijk, daar mag geen twijfel over bestaan. Maar er is zo veel woede over de multiculturele heilstaat die ons door de linkse partijen is opgedrongen. Eerlijk gezegd zag ik dus wel aankomen dat iemand een keer de daad bij het woord zou voegen.&#8217;
Dennis: &#8216;Sorry, wat versta je daar dan precies onder?&#8217;
Patrick: &#8216;Dat iemand gekke dingen gaat doen.&#8217;
Dennis schuift naar het puntje van zijn stoel en priemt zijn wijsvinger in de richting van zijn tafelgenoot: &#8216;Zeg je nu dat, als je met de multiculturele samenleving doorgaat, het wel eens heel normaal kan worden dat er in Nederland iemand zoals Breivik om zich heen gaat schieten?&#8217;
Patrick lijkt niet onder de indruk en vervolgt rustig: &#8216;Normaal is het niet, maar het ligt in de lijn der verwachtingen. Ik ken ze persoonlijk niet, maar ik denk wel dat er mensen zijn die geweld niet zullen schuwen. Overigens vind ik absoluut niet dat Wilders daarom extra op zijn woorden zou moeten letten. Het zijn de PvdA en andere linkse partijen die dit klimaat hebben gecreëerd: zij hebben de islam jarenlang geromantiseerd, dáár zijn mensen boos over.&#8217;
Dennis, fel: &#8216;Maar vind je dan niet dat Breivik misbruik maakt van jullie ideologie? Want dat doet-ie!
Patrick: &#8216;Nee, Breivik zegt precies wat de PVV ook vindt: wij willen de islam niet in Europa.&#8217;
Dennis: &#8216;Maar Wilders heeft nooit gezegd dat je geweld mag gebruiken om je idealen te verwezenlijken. Sterker nog: ik vind het heel goed dat de PVV in het parlement vertolkt wat er leeft onder haar achterban. Het gaat hier om extremisme, en er is van links tot rechts, van Wilders tot Cohen, bij mijn weten geen partij die dat toejuicht. Daarom vind ik het ook niet opportuun om er een partijpolitieke discussie van te maken.&#8217;
Zien we hier nu een Jonge Socialist die PVV-leider Geert Wilders verdedigt? Dennis: &#8216;Nee, ik vind het onverstandig dat Wilders heeft gezegd dat links hier een slaatje uit wil slaan. Die Nederlandse blame game is oninteressant. Met polarisatie tussen links en rechts schiet je niks op, de discussie zou moeten zijn: hoe zorgen we ervoor dat we de democratie zo organiseren dat iedereen zich gehoord voelt, zodat we extremistisch geweld tot een minimum beperken? Over de toon van Wilders kan ik kort zijn: je mag niet oproepen tot geweld, dat is de scheidslijn. Verder wil ik niet in een grijs gebied treden, dat is me veel te subjectief. Ik ga als sociaal-democraat niet tegen Wilders zeggen dat hij zijn mond moet houden. Hij heeft in zijn verklaring voldoende afstand genomen van wat er is gebeurd. Maar ik vind het wel absurd hoe ver jij, Patrick, in Breiviks gedachtengang meegaat.&#8217;
Patrick: &#8216;Ik zeg alleen dat ik de woede van Breivik begrijp. De multiculturele samenleving is mislukt. Je kunt honden en katten niet in één hok stoppen en verwachten dat ze vanzelf netjes in een rij naast elkaar gaan zitten. Ik vind dat hier geen plaats is voor de islam, maar daarover ga ik het debat met moslims aan. Daar kan ík mijn woede in kwijt. De PvdA heeft lang geprobeerd om mensen te laten integreren door ze maar gewoon alle vrijheid te geven. Je moet durven benoemen dat zoiets misgaat, en niet zoals de PvdA alleen maar gaan zitten theedrinken.&#8217;
Dennis: Je doet een paar aannames over sociaal-democraten die niet kloppen. Wij erkennen dat er ruimte moet zijn voor verschillen tussen mensen, maar je moet natuurlijk niet weglopen voor bepaalde uitwassen. Daarom is de fractie bijvoorbeeld voor een verbod op onverdoofd ritueel slachten. Maar ik geloof niet dat je kunt volhouden dat Nederland mislukt is. We horen tot de rijkste en gelukkigste landen van de wereld.&#8217;
Patrick: &#8216;Waar is die samenleving van jullie dan gelukt? Als ik in Den Haag door de Schilderswijk loop, zie ik alleen maar Turkse bakkers en Marokkaanse slagers. Dan denk ik: waar zijn de Nederlanders?&#8217;
Dennis: &#8216;Maar heb je daar last van?&#8217;
Patrick: &#8216;Ja, ik vind het een vreemd gezicht. Hoe kun je je land nou opdelen en aan iedereen een stukje geven? Ik ben er trots op dat ik in Colombia geboren ben en ik vind ook dat Nederlanders trots zouden moeten zijn op hun eigen land. Ik ben ook trots dat ik door mijn adoptieouders ben grootgebracht in een westerse cultuur die de mensenrechten waarborgt. We zitten in Europa inmiddels met een gewelddadige ideologie die ik het liefst zou zien verdwijnen. Dat is een droom, dat snap ik ook wel. Als je Nederland wilt houden zoals het is, moet je nu zeggen: stop. Grenzen dicht. Maar Geert Wilders zegt tegelijkertijd: wij gaan geen moslims uitzetten. Ze kunnen hier leven maar dan wel volgens de regels van de Nederlandse samenleving a.u.b.&#8217;
We staan lijnrecht tegenover elkaar, stelt Patrick aan het eind van het gesprek monter vast. Na een uur debatteren dringt zich ook in stijl de gelijkenis op met de leiders van de partij waarmee ze sympathiseren: Patrick benoemt de zaken bij voorkeur &#8216;rauw op je dak&#8217;, Dennis formuleert lange zinnen die hij begint met &#8216;laten we wel wezen&#8217;. Want ja, binden is ook zíjn credo. Zo blijft het bij een beleefd potje meningsverschillen.
Vorige week hielden de Jonge Socialisten een wake voor de slachtoffers van Breivik. Verschillende jongerenafdelingen van politieke partijen waren aanwezig, maar geen jonge PVV&#8217;ers. Dennis: &#8216;Ze hebben natuurlijk geen jongerenorganisatie, we hebben eigenlijk nooit contact met de PVV. Het is eerlijk gezegd niet eens in me opgekomen om ze uit te nodigen.&#8217; Snel voegt hij eraan toe: &#8216;Al waren ze natuurlijk wel welkom geweest.&#8217;
Dennis
Dennis Tak (25) is masterstudent bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit en vicevoorzitter van de Jonge Socialisten. Hij werd in 2006 lid van de PvdA. Vooral het verheffingsideaal sprak hem aan. &#8216;Mijn vader komt uit een arbeidersgezin, maar kon doorstuderen. Dat had nooit gekund zonder sociaal-democratische partij. Ik vind het mooi dat je iedereen de kans geeft om zijn eigen top te bereiken.&#8217;
Patrick
Patrick Jimenez Quinayas (28) heeft een eigen vormgevingsbedrijf en noemt zich &#8216;PVV-vrijwilliger&#8217;. &#8216;Tot 2001 interesseerde ik me niet voor politiek, maar na 9/11 las ik alles: wie zijn die extremisten, wat willen ze? De eerste keer dat ik Wilders op tv zag, had hij een boek over de islam in zijn hand dat ik een week daarvoor in de bibliotheek had gelezen. Ik wist: die man spreekt de waarheid.&#8217;

47%
Zaterdag riep Gerd Leers, minister voor Immigratie en Asiel, in de Volkskrant: &#8216;Illegaal is illegaal.&#8217; En dus wil hij de 100.000 in Nederland verblijvende illegalen vastzetten in vreemdelingendetentie. Zijn uiteindelijke doel, &#8216;het uitzetten van desbetreffend persoon&#8217;, blijkt echter nog verdomd lastig. De jaarverantwoording van de Dienst Terugkeer en Vertrek is voor Leers weinig hoopvol. Van de ca. 11.000 vreemdelingen die vorig jaar moesten vertrekken, wist 47 procent daar onderuit te komen. Sommige illegalen verzetten zich bijvoorbeeld tegen uitzetting. Anderen kúnnen niet terug, omdat het land van herkomst ze niet wil opnemen.

Het cijfer

Fotodocument / De kledingkaravaan
De steden Dhaka en Chittagong vormen het hart van de Bengaalse kledingindustrie. Hier begon fotograaf Pieter van den Boogert (1985) aan zijn zoektocht naar de oorsprong van onze chino&#8217;s en sweaters. Tijdens zijn stage bij fotojournalist Kadir van Lohuizen kwam hij in contact met een medestudent uit Bangladesh. Diens oom had een kledingfabriek in Dhaka; hij wist deuren voor de fotograaf te openen die anders gesloten waren gebleven. Van den Boogert kreeg, telkens na plechtig theedrinken met de directeur, in verscheidene fabrieken toestemming om foto&#8217;s maken. &#8216;Van journalisten houden ze niet echt in de Bengaalse textielindustrie,&#8217; merkte Van den Boogert. &#8216;Een Amerikaanse reporter die ook bij een fabriek naar binnen wilde, kreeg meteen de geheime dienst op bezoek. Ik stelde me dus elke keer voor als kunstacademiestudent zonder journalistieke aspiraties.&#8217;
Via een lange trap zette Van den Boogert voet in de eerste fabriekshal, die hoog boven de omliggende huizen uittorende. Gesluierde vrouwen waren druk in de weer achter rijen naaimachines. &#8216;Werknemers zijn in deze fabriekshal radertjes in een machine, ze lijken bijna geen mensen meer.&#8217; Af en toe liep er een floormanager langs. Zijn taak: er scherp op toezien dat de werknemers hun productiequota haalden. Van den Boogert: &#8216;Omdat ik mensen op de werkvloer niet mocht spreken, ging ik thuis bij ze langs. Wat ze aan mij vertelden, ging voornamelijk over geld: ze waren ervan bezeten. Niet heel vreemd, als je bedenkt dat de meesten in bittere armoede leven.&#8217; Zelfs enkele kinderen van een jaar of twaalf moeten in de fabriek hun steentje bijdragen, vertelt de fotograaf. &#8216;Voor de meeste gezinnen is er simpelweg geen andere keus.&#8217;
Na een twaalf uur lange werkdag komen de elektrische naaimachines tot stilstand. Einde shift. Althans, voor de mensen die niet hoeven over te werken; een groot aantal moet door tot in de late uurtjes. De flikkerende tl-buizen, die vanaf de straat te zien zijn, verraden de &#8216;ruime werktijden&#8217;. Collega&#8217;s die wel naar huis mogen, vertrekken naar een van de vele sloppenwijken. Dhaka is een van de dichtstbevolkte steden ter wereld; meer dan de helft van de mensen woont in een slum.
H&#038;M en C&#038;A
In de textielhandel gaan wereldwijd jaarlijks honderden miljarden om. Nederland importeerde in 2008 voor zeven miljard euro aan kleding, volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek. Veel van die kleding werd verkocht via bekende modeketens zoals H&#038;M en C&#038;A. Deze bedrijven laten een groot deel van hun productie uitvoeren in Aziatische lagelonenlanden, zoals Bangladesh, waar op dit moment anderhalf tot twee miljoen mensen in de kledingindustrie werken. &#8216;Om de wereldwijde concurrentie aan te kunnen, houden Bengaalse bedrijven de lonen laag,&#8217; zegt Van den Boogert. De lonen behoren tot de laagste ter wereld. In geval van protest dreigen eigenaren hun werknemers met sluiting of verhuizing van de fabriek. Textielarbeiders moeten vaak onbetaald overwerken. Door gebrekkige naleving van de veiligheidsvoorschriften vinden bovendien regelmatig ernstige incidenten plaats. In december vorig jaar brak er brand uit in een fabriek die levert aan grote afnemers als GAP en Wrangler. Achtentwintig werknemers konden niet op tijd wegkomen.
Afvalberg
Het drieluik What We Wear is onderdeel van Van den Boogerts afstudeerproject aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) in Den Haag. Hij bracht de mondiale kledingketens in beeld: van de naaiateliers in Zuidoost-Azië tot aan de textielmarkten aan de Afrikaanse Goudkust. Eerder maakte hij de serie DDR Zeitgeist, over het commerciële gebruik van het DDR-verleden in de huidige Bondsrepubliek. De rode draad in zijn prille loopbaan vormt de vraag hoe mensen en hun idealen door bedrijven kunnen worden misbruikt. &#8216;Ik ben als fotograaf geboeid door de schaduwkanten van onze welvaart.&#8217;
Op een van de foto&#8217;s is een grote afvalberg met tweedehands kleding te zien die in een vochtige loods ligt te wachten op verscheping naar Afrika en Oost-Europa. Volgens Van den Boogert het resultaat van onze consumptieverslaving: &#8216;Omdat mensen zo goedkoop mogelijke kleding willen hebben, ontstaan grote overschotten.&#8217;
Boosdoeners zijn volgens hem modeketens die met hun reclameslogans Nederlanders verleiden tot het kopen van jaarlijks miljoenen kilo&#8217;s aan spijkerbroeken en T-shirts. Een groot deel ervan belandt uiteindelijk in containers, geplaatst door goede doelen. Na inzameling verkopen zij de kleding aan commerciële sorteerbedrijven in Nederland, Litouwen en andere landen. Die sorteren de kleren en verkopen die vervolgens weer door aan handelaren op bijvoorbeeld de Kantamanto Market in Accra, Ghana. Wat op de bazaar niet wordt verkocht, blijft beschimmeld achter op de vuilnisbelt of komt in handen van daar rondscharrelende koopjesjagers. Dan is de kledingkaravaan eindelijk op de plaats van bestemming: een Afrikaanse stortplaats, ver buiten ons gezichtsveld.

Van uitgebuit tot afgedankt

<div class="wpg-element paragraph">
Gisterochtend is door de ME het kraakcentrum van Schijnheilig in Amsterdam ontruimd. Dat ging niet zonder slag of stoot. De politie ging met rake klappen tekeer tegen de protesterende krakers toen zij met flessen begonnen te gooien. In totaal werden 150 mensen in hun nekvel gegrepen. ‘Tegen wil en dank moesten wij ontruimen’, zegt de gemeente Amsterdam. 
</div>
<figure id="post-66653 media-66653" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2011/07/7951d843-2cae-43ac-b839-104fd98be9d1_dijk2621.jpg" alt="" border=" /></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
Aan de schermutselingen tussen de ME en krakers gingen slepende onderhandelingen vooraf. De krakers zaten meerdere keren samen met burgemeester Eberhard van der Laan en de Rijksgebouwendienst (RGD), de eigenaar van het pand, aan tafel. Daar kwam een gebruikersovereenkomst uit. Voor een jaar zouden de krakers via Urban Resort, een stichting die overal in de stad culturele broedplaatsen beheert, zich in het pand mogen nestelen. Alleen als er een koper zou komen, moest men er binnen vier weken uit. ‘Voor de krakers en voor de dienst een mooie oplossing’, aldus de woordvoerder van de burgemeester, Iris Reshef. De krakers in de persoon van hun advocaat, Rahul Uppal, zeggen geen heil te zien in het voorstel. ‘Na het eerste jaar zou het allemaal anders worden. Dan zou de Rijksgebouwendienst zonder opgave van reden iedereen op straat mogen zetten.’ Schijnheilig weigerde hun handtekening onder het voorstel zetten. Reshef: ‘De krakers wilden inspraak hebben bij het kiezen van een nieuwe eigenaar. Dat gaat te ver. Urban Resort is bovendien een meer dan betrouwbare partij, ook voor de krakers.’ Toch gingen ze niet akkoord: ‘De conceptovereenkomst van de Rijksgebouwendienst bleef echter op tafel liggen, wat voor Schijnheilig onaanvaardbaar was’, aldus hun advocaat. 
Van der Laan deed verwoede pogingen om de krakers op andere gedachten te brengen. Volgens de burgemeester was het voorstel meer dan redelijk, niet alleen voor de Rijksgebouwendienst maar óók voor Schijnheilig. Vorige week maandag gingen beide partijen opnieuw met elkaar aan tafel. ‘Jullie hebben gevochten als leeuwen voor dit akkoord. Pak die kans’, zou hij de krakers hebben opgedragen. Maar ze hielden hun poot stijf. Een dag voor de ontruiming nam de burgemeester nogmaals contact op met de krakers: maar wederom zonder resultaat. Doordat de rechter vrijdag na een eerdere aangifte van de RGD al had aangedrongen op ontruiming, zag Van der Laan geen andere optie meer dan de ME erop af te sturen. Dinsdag viel het doek voor Schijnheilig. 
De advocaat van de krakers beraadt zich nog op juridische stappen: ‘Dat is mogelijk. Maar op dit moment vind ik het echter nog te vroeg om daar duidelijke uitspraken over te doen.’ Zijn cliënt, Schijnheilig, zegt in klare taal op haar website dat ze doorgaan met kraken, ondanks alle ontruimingen en de nieuwe anti-kraakwet: ‘Schijnheilig zal hoe dan ook weer opduiken. De Passeerdersgracht was de zesde locatie van het collectief en de volgende zal niet langer op zich laten wachten.’ De burgemeester is gewaarschuwd. 
</div>

‘Ontruiming tegen wil en dank’

<div class="wpg-element paragraph">
Volgens de Nederlandse Orde van Advocaten zijn er te weinig (niet-westerse) allochtone advocaten. Hoewel de studie rechten al jaren zeer populair is bij Turkse en Marokkaanse Nederlanders, is slechts 1,5 procent van hen advocaat. De Orde vindt dat er nodig iets gedaan moet worden aan het &#8216;witte bastion der advocatuur&#8217;. Er wordt een &#8216;advo-coach&#8217; ingesteld die derdejaars rechtenstudenten moet tonen dat het &#8216;witte en corporale&#8217; imago niet klopt. Wie kan dat beter doen dan een topadvocaat van niet-westerse komaf? Gerard Spong bijvoorbeeld. Maar de Orde stuurt Jan Pas. Wie? Jan Pas. Een blanke veertiger die werkt bij Pels Rijcken &#038; Droogleever Fortuijn.
</div>

Advo-coach

Advo-coach
Volgens de Nederlandse Orde van Advocaten zijn er te weinig (niet-westerse) allochtone advocaten. Hoewel de studie rechten al jaren zeer populair is bij Turkse en Marokkaanse Nederlanders, is slechts 1,5 procent van hen advocaat. De Orde vindt dat er nodig iets gedaan moet worden aan het &#8216;witte bastion der advocatuur&#8217;. Er wordt een &#8216;advo-coach&#8217; ingesteld die derdejaars rechtenstudenten moet tonen dat het &#8216;witte en corporale&#8217; imago niet klopt. Wie kan dat beter doen dan een topadvocaat van niet-westerse komaf? Gerard Spong bijvoorbeeld. Maar de Orde stuurt Jan Pas. Wie? Jan Pas. Een blanke veertiger die werkt bij Pels Rijcken &#038; Droogleever Fortuijn.

Het bastion

1,9 miljoen
Dinsdag was het Wereldvluchtelingendag. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR kwam met een rapport waaruit blijkt dat ontwikkelingslanden jaarlijks veruit het grootste deel van de vluchtelingenstromen opvangen. Geïndustrialiseerde landen nemen veel minder mensen op uit conflictgebieden. Zo vonden in 2010 1,9 miljoen vluchtelingen hun weg naar Pakistan, en vingen Iran en Syrië respectievelijk 1,1 miljoen en 1 miljoen vluchtelingen op. Nederland, Frankrijk en Duitsland hielden het bij respectievelijk 90.000, 200.000 en 594.000 mensen. Een tsunami van asielzoekers richting Europa? Eerder naar de Derde Wereld.

Politiek
‘Denk maar niet dat de mecenassen in Nederland klaar staan om de gaten die dit kabinet laat vallen op te vullen,’ zei Rob Defares deze week tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer, die werd gehouden ter voorbereiding op het grote cultuurdebat aanstaande maandag. Defares, rijk geworden met de optiehandel, steunde de afgelopen jaren de met opheffing bedreigde Rijks­aca­demie, het Stede­lijk Museum, Foto Museum Amster­dam (FOAM) en zo nog een paar instellingen. Tijdens de hoorzitting geselde Defares het kabinet dat hij ‘visieloos’ en ‘beledigend’ noemde. Ook heeft hij geen goed woord over voor gedoogpartner PVV. ‘Ik vind het onfatsoenlijk dat die partij hier niet aanwezig is.’
Acteurs, balletdansers of scenarioschrijvers die zich boos maken over de aanstaande kaalslag van de culturele sector maken weinig indruk op de rechtse regeringspartijen in Den Haag. Maar een rijke weldoener, zo een waar premier Mark Rutte en staatssecretaris Halbe Zijlstra in de onlangs uitgebrachte cultuurnota hun hoop op hebben gevestigd? Dat is andere koek.
Ook regionale afdelingen van het CDA en zelfs van de PVV lieten dissidente geluiden horen. Zo ondertekende ook de PVV (inmiddels toegetreden tot het Limburgse provinciebestuur) de brief waarin álle Limburgse partijen hun zorgen uitten nu het Limburgs Symfonie Orkest én de Jan van Eyck Academie dreigen te sneuvelen.
En ook bij de VVD van staatssecretaris Zijlstra wordt gemord. Allereerst was daar natuurlijk oud-partijleider Frits Bolke­stein die in november 2010 tijdens de protestmanifestatie ‘Nederland schreeuwt om cultuur’ zei dat de kunsten juist meer en niet minder moeten worden gesteund. In ruil daarvoor kon er wat hem betreft gesneden worden in de ontwikkelingssamenwerking.
Ook andere VVD’ers zien de ontwikkelingen in de kunstensector tandenknarsend aan. ‘De regering verwacht dat gemeenten het gat opvangen dat ontstaat door de bezuinigingen. Maar daarvan kan geen sprake zijn,’ zei de Dordtse VVD-burgemeester Arno Brok in de Tweede Kamer. En de liberale wethouders Michiel van Wessem en Antoinette Laan uit respectievelijk Arnhem en Rotter­dam ondertekenden in december van het afgelopen jaar een brandbrief van de negen grote gemeenten. ‘Zelfs wie niet regelmatig een concertzaal of theater bezoekt, kan zien dat het opheffen van de vele culturele instellingen een grote maatschappelijke en economische schade aan de steden, de regio’s en dus aan het land toebrengt,’ stond in de brief te lezen.
En dan zijn er VVD’ers die als bestuurder actief zijn bij kunstinstellingen, zoals oud-wethouder Geert Dales, nu onder meer voorzitter van de raad van toezicht van het Fonds voor de Podium­kunsten, dat met veel minder geld toe moet. ‘In de bezuinigingsplannen klinkt duidelijk het geluid van de PVV door,’ zegt hij. Maar het is niet alleen de PVV die zorgt voor de rabiate bezuinigingsdrift, aldus Dales. ‘Eigenlijk vinden VVD’ers in de Kamer en het kabinet de kunst gewoon niet zo belangrijk.’ Dat was vroeger wel anders. Toen waakten Bolke­stein, oud-minister Hans ‘saxofoon’ Dijkstal en oud-staatssecretaris Atzo Nicolaï over de cultuur. Nu is er een nieuwe generatie die de macht heeft overgenomen.
En de architect van de nieuwe koers? ‘Het is helemaal niet de PVV, het is fractievoorzitter Stef Blok die er voor heeft gezorgd dat deze koers is uitgezet,’ zegt Dijkstalliaan Arno Visser, die jarenlang met Blok én Halbe Zijlstra in de VVD-fractie zat. Hij is nu wethouder in Almere en bestuurder bij het Fonds voor de Cultuur­participatie. Hoewel hij wel vindt dat er structureel mag worden ingegrepen, hadden de bezuinigingen wat Visser betreft ‘wel wat minder’ gemogen.
Ook de Bloemendaalse burgemeester Ruud Neder­veen (voorzitter van het bestuur van toneelgezelschap Dood Paard, lid van de raad van toezicht van Toneel­groep Amsterdam én voorzitter van de raad van toezicht van het Rembrandt­huis) ziet in de fractievoorzitter de kwade genius. ‘Blok vindt al jaren dat er geen subsidie naar de kunsten zou moeten gaan,’ zei Neder­veen onlangs in Trouw. Hij zou volgens de Bloemen­daal­se burgervader binnen de partij tot een minderheid behoren, maar nu de fractie in zijn greep hebben. ‘Deze groep heeft nu de kans haar plannen door te voeren. De rest vindt het zo belangrijk dat de VVD de premier levert, dat ze de cultuur er voor opofferen.’
Voormalig cultuurwoordvoerder Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot is zich ‘doodgeschrokken’ van de plannen van Zijlstra. ‘Ik heb een tijdje geleden een brief gestuurd aan de fractievoorzitter,’ zegt ze. ‘Met hem en ook met Halbe Zijl­stra heb ik een gesprek gehad waarin ik mijn verontrusting uitte. Wat zij daarmee gedaan hebben weet ik niet. Mijn grootste zorg is dat het kind met het badwater wordt weggegooid. Wat je nu wegbezuinigt, krijg je nooit meer terug.’
Zou een deal tussen oppositie en regering nog soelaas kunnen bieden? Waarom het kabinet steunen als het gaat om Griekenland of buitenlandse missies zonder daar iets voor terug te krijgen? PvdA-woordvoerder voor cultuur Jetta Klijnsma is voorzichtig. Ze hoopt dat er vijftig miljoen euro van de bezuinigingen afgesnoept kan worden, en dat de bezuinigingen niet plotsklaps maar gefaseerd worden ingevoerd zodat de sector zich beter kan voorbereiden op bijvoorbeeld het binnenhalen van particulier geld. Maar machtspolitiek bedrijven? Uitruilen? ‘Het is nog te vroeg om daar uitspraken over te doen,’ zegt ze. ‘We schaken op veel borden tegelijk. Ik ben ook woordvoerder ouderenzorg en persoonsgebonden budgetten. Ook daar wordt bezuinigd en ook daar moeten we dingen voor elkaar krijgen. Ik hou dus nog even mijn kaarten tegen de borst.’
Ook als de plannen aanstaande maandag worden aangenomen, is nog niets definitief. In het najaar volgt behandeling in de Senaat. En daar zit in de liberale fractie onder anderen de voormalige voorzitter van stichting het Rembrandthuis, een voormalig bestuurslid van het Nationaal Danstheater, de voormalig voorzitter van Theater van het Oosten en een lid van het comité van aanbeveling van het Zeeuws Orkest.
Met medewerking van Stefan Kuiper

Harm Ede Botje

Cultuur: ook een rechtse hobby

Wel of niet bezuinigen op CJP
Het kabinet wil bezuinigen op de CJP-pas, een cultuurkaart voor jongeren tot dertig jaar waarmee ze met korting naar musea, concertzalen en andere culturele instellingen kunnen gaan. Scholen, gemeenten en provincies hebben weinig trek om bij te springen. Een van de aanstichters van de bezuinigingsgolf op de schone kunsten is VVD-fractievoorzitter Stef Blok. In 2004 schreef hij al kritisch over de &#8216;subsidie slurpende&#8217; kunstsector. Vreemd genoeg nam hij het in de Volkskrant toen op vóór de CJP-pas: &#8216;Gerichte subsidies als het Cultureel Jongerenpaspoort [&#8230;] zijn dan ook zeer verdedigbaar.&#8217;

De subsidie

<div class="wpg-element paragraph">
‘Stop met linkse hobby’s als kunstsubsidies’, is een veelgehoorde kreet van Geert Wilders. Maar wat blijkt, PVV Limburg is opeens tegen forse bezuinigingen op de kunsten in haar regio. 
‘De PVV wil absoluut geen onzinnige provinciale subsidies uitdelen aan kunst, elitaire festivals of multicultiorganisaties,’ staat in het verkiezingsprogramma van PVV Limburg. Maastricht en omstreken mochten geen safe heaven worden voor subsidie slurpende kunstenaars. Alleen fanfares en schutterijen konden nog op steun rekenen. 
De PVV – onlangs toegetreden tot het provinciaal bestuur – reageerde instemmend op Halbe Zijlstra’s bezuinigingsplannen. ‘Limburg wordt helemaal niet onevenredig getroffen door de bezuinigingen,’ zei donderdag PVV-Statenlid Michael Heemels op de regionale zender L1. Maar nu lijken de Limburgse PVV’ers een draai te hebben gemaakt. 
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
De volgende dag, 17 juni, kwam de Provinciale Staten bij elkaar om te praten over de bezuinigingen. Beide collegepartijen CDA en VVD stemden in met een brandbrief aan de Kamer. Alleen de PVV sputterde tegen. Buiten de vergadering is verder onderhandeld. Omdat de rest van de Provinciale Staten met de brief instemde, kwam de PVV onder forse druk te staan. Naar verluidt kreeg hij uiteindelijk vanuit Den Haag toestemming om de brief te ondertekenen. ‘Hoe dat intern is gegaan, geef ik geen antwoord op’, aldus Heemels in een korte reactie. 
</div>
<div class="figure--left">
<figure id="post-67337 media-67337" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2011/06/cf28e998-3847-48fd-b041-15ac4cb82aec_Michael-Heemels-klein1.jpg" alt="" border=" /></figure>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
In deze brief – officieel gedateerd op 10 juni – wordt een heel andere toon aangeslagen dan we gewend zijn van de PVV. Unaniem maken de Statenfracties zich zorgen over de ‘ware slachting’ die de bezuinigingsplannen zullen veroorzaken. De provinciale volksvertegenwoordigers pleiten daarom in koor tegen de ‘buitenproportionele korting van 75% op de huidige rijksmiddelen’. Dat zal ‘desastreuze gevolgen hebben voor de culturele infrastructuur in Limburg en met name in Maastricht,’ zo verwachten de partijen. Vooral het mogelijke verdwijnen van het Limburgs Symfonie Orkest, de Jan van Eyck Academie en Opera Zuid baart de partijen grote zorgen. De bezuinigingen zullen leiden tot ‘gedwongen ontslagen, afstoten van gebouwen en verlies van culturele activiteiten’. 
En dus wordt staatssecretaris Halbe Zijlstra opgeroepen tot rechtvaardige en gelijkwaardige verdeling van de bezuinigingen. Ondertekenaar namens de PVV? Diezelfde Michael Heemels die eerder zulke manse taal uitsloeg op de regionale televisie. ‘We hebben geen draai gemaakt. We blijven voor bezuinigingen op de kunsten én we komen op voor de belangen van Limburg’, blijft het Statenlid volhouden.
U kunt <a href="https://blogs.vn.nl/pdf/PS%20aan%202e%20Kmr%20en%20Kabinet%20inz%20cultuurbezuin%2017-06.pdf" class="normal" title="https://blogs.vn.nl/pdf/PS%20aan%202e%20Kmr%20en%20Kabinet%20inz%20cultuurbezuin%2017-06.pdf">hier zelf lezen</a> of u vindt dat er een draai is gemaakt.
</div>

Harm Botje

PVV Limburg draait over kunstsubsidie

Een nieuw wapen in de drugsoorlog
De Mexicaanse autoriteiten deden afgelopen week een bizarre ontdekking. Nadat drugssyndicaten eerder U-boten en Cessna&#8217;s inzetten, komen ze deze keer met een nieuw wapen, de &#8216;mutant truck&#8217;. Een gepantserde halftruck die bestand is tegen zwaar mitrailleurvuur en plaats biedt aan maximaal twintig drugsdealers. Het Mexicaanse leger kwam met een verrassend nuchtere reactie. Volgens de legerleiding is het lastig manoeuvreren met de nieuwe truck en vormt die daardoor nauwelijks een bedreiging. Hij zou alleen bedoeld zijn om andere drugskartels &#8216;angst mee in te boezemen&#8217;. Het advies aan Mexicaanse onderdanen? Ga maar rustig slapen.

De truck

400 duizend
Afgelopen dinsdag organiseerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) Wereld Bloeddonordag. Dit jaar was als thema bedacht om de 400.000 Nederlandse donateurs in het zonnetje te zetten door een metershoge thumbs up van chocolade neer te zetten in Den Haag: &#8216;Nederland vindt jullie geweldig&#8217;, aldus bloeddonorganisatie Sanquin. Iets minder geweldig vond men het plan van D66 om homoseksuelen bloed te laten doneren. Sanquin acht de kans op besmetting met hiv en soa&#8217;s te groot als homo&#8217;s gaan doneren. Voor Hollandse gays dus voorlopig nog thumbs down.