Inspireren door er gewoon te zijn: de gendervrijheid van Thorn de Vries en Mandy Woelkens

Schijnbare zorgeloosheid komt in de vorm van een kersvers ouderpaar aangelopen over het Zonneplein in Amsterdam-Noord. Het is een zonnige maandag in maart, en Thorn de Vries en Mandy Woelkens duwen rustig hun kinderwagen over een van de meest fotogenieke plekjes van het stadsdeel, met centraal aan het plein het jaren-dertigtheater ’t Zonnehuis. Ze lijken een reclame voor jonge gezinnen. Mandy draagt een roodleren broek, haar geblondeerde, ingevlochten haar golft over haar schouders. De broek van Thorn heeft een legerprint en diens krulletjes zijn opgeschoren. Na binnenkomst in de koffiezaak zegt Thorn: ‘O, wel veel geel’ als Mandy de baby uit de wagen tilt. Thorn had het gele outfitje vanochtend ‘ge-colorgrade’, maar voor vertrek deed Mandy het gele mutsje op en nu is het too much.

Ze hebben een koffiezaak uitgekozen op loopafstand van hun huis. Een hippe oase in deze volksbuurt, waar ze graag komen. Al drinkt Mandy alleen ‘kinderkoffie’. Ze kan niet tegen meer dan een halve shot (15 gram koffie) in haar haverlatte. Thorn bestelt havercappuccino.

Ze zitten nog helemaal in hun ‘babybubbel’. Twee maanden geleden werd hij geboren. Ze hebben zich aan het ‘vierde trimester’ gehouden: ‘Een Surinaams gebruik waarbij de moeder na de geboorte zes weken krijgt om te landen,’ zegt Mandy, die een Surinaamse achtergrond heeft. De moeder moet in die periode rustig aan doen met het huishouden, er komt in principe geen bezoek. ‘Mijn dichtstbijzijnde familie moest zeker twee weken wachten, de rest moest mij zes weken met rust laten.’ Dat was nieuw voor Thorns omgeving. ‘Ik ben meer een tata,’ knipoogt die. Een witte Hollander. In de tata-wereld is het gebruikelijk dat familie de volgende dag op de stoep staat.

Bezoek mag ook niet zomaar de baby vasthouden. ‘Wij vinden het belangrijk om op jonge leeftijd al rekening te houden met consent,’ zegt Mandy. ‘Er wordt vaak tegen baby’s gezegd: “geef eens een knuffel, geef eens een kus”. Wij vinden niet dat opa’s, oma’s, tantes en ooms een knuffel kunnen afdwingen, of dat die op schoot móét zitten. Misschien wil hij dat helemaal niet!’ Thorn: ‘Het is best heftig dat een klein kind geen grenzen kan aangeven.’

Pas als het baby’tje naar je zit te lachen, de handjes naar je uitstrekt, dán mag je.
Mandy’s moeder facetimet élke ochtend met de baby.

Pippi Lankous

Vóór corona stonden Mandy en Thorn op de dansvloer en op festivals. Mandy soms met microfoon, als presentatrice voor radiozenders 3FM, Q-music, muziekzender Xite of het online kanaal &C. Thorn werd bekend in de Amsterdamse queerscene als ‘dragking’, als onderdeel van ‘House of Vineyard’, een groep performers die het anders-zijn viert tijdens opzwepende balls. Mandy en Thorn ontmoetten elkaar in 2018 in queerclub Nyx.

Corona duwde het uitgaansleven naar de achtergrond, maar de afgelopen jaren namen hun carrières juist een vlucht. Thorn (26) vertolkte, na jaren als video-editor te hebben gewerkt, in 2020 het eerste non-binaire personage in een Nederlandse tv-serie (Spangas: De Campus) en later in de film Anne+. Mandy (32) begon als presentatrice bij Keuringsdienst van Waarde, en werd daarna adjunct-hoofdredacteur van de Cosmopolitan.

Sinds 1 april is ze hoofdredacteur van LINDA.meiden. Thorn noemt Mandy een Pippi Langkous, die gewoon dóét en niet eerst gaat bedenken of ze het kan. ‘De vrijheid om op je bek te gaan,’ noemt Mandy dat. Ze zegt dat ze als zwarte queer vrouw niet de luxe heeft om te zitten afwachten. Tegelijkertijd heeft ze ook geen vooropgezet carrièreplan. ‘Ik ben overal een beetje ingerold,’ zegt ze. ‘Ik dacht nooit: ik wil presentator of hoofdredacteur worden.’ Ze had eerst niet eens door dat ze in een sollicitatiegesprek zat bij LINDA.meiden. ‘Toen ze het laatste gesprek had, vroeg ik: ben je niet zenuwachtig,’ zegt Thorn. Mandy: ‘Ik dacht: o, moet ik zenuwachtig zijn?’

Dat is toch een jaloersmakende vrijheid? Veel mensen zouden zo in het leven willen staan.

Mandy: ‘Ja? Geen idee.’

Ja toch? Niet stilstaan bij wat er allemaal mis kan gaan, en wel de dingen doen die je leuk vindt.

‘Ja, nu je het zo zegt…’

Thorn: ‘Ik zei een keer tegen haar: ik zou zo graag een eigen feest willen hebben. Toen is ze gewoon boos op me geworden: “Wat zit je nou te zeuren? Je hebt je contacten. Je gaat gewoon de manager opbellen van de Nyx. Je zit in je privilege.”’

Wat bedoel je daarmee?

Mandy: ‘Ik dacht: joehoe. Je kent iedereen. Ga bellen! Bedenk een concept. Ga gewoon dat feest organiseren.’

Dat feest werd Kingsize, in Club Nyx.

Oud-roze

Niet lang na het begin van hun relatie begonnen Thorn en Mandy de podcast CoupleGoals, waarin ze uiteenlopende stellen bevragen over hun liefdesleven. Afgelopen najaar publiceerden ze een gezamenlijk boek, FAQ Gender, een handboek voor non-binaire personen (Thorn) en hun omgeving (Mandy). In het voorwoord schrijft schrijver en presentator Splinter Chabot over het koppel: ‘Voorvechters van wie het lijkt alsof ze van “vrijheid” en “jezelf zijn” kledingstukken hebben gemaakt, en die vervolgens hebben aangetrokken.’

Zelfs het ouderschap lijkt hun die vrijheid niet af te kunnen pakken. Hun baby is met zes weken meegegaan naar een zesgangendiner in een luxe restaurant, naar een shoot voor een reclamecampagne voor Hugo Boss in Parijs, en naar de sportschool. ‘Als-ie huilt, geef ik ’m aan m’n trainer,’ zegt Mandy. Tijdens het gesprek geeft ze borstvoeding.

Ze hanteren geen opvoedtheorie. Geen vaste slaapjes of eetmomenten. Mandy: ‘Je hoort wel aan het huiltje of die honger heeft of niet.’ Thorn: ‘Nu komt vast de moedermaffia achter ons aan.’

Mandy heeft ruim 25.000 volgers op Instagram, Thorn 65.000. Mandy, lachend: ‘Ja, dan worden allemaal moeders boos, maar dan denk ik: helemaal goed, Tini, ik kan niet met jou meekijken.’

Ze noemen hun baby ‘hij’ en ‘hem,’ maar op sociale media houden ze het bij ‘baby Z’. Ze hebben vooral niet alleen maar typisch jongensspeelgoed, en veel inclusieve kinderboeken. Dat doen ze niet superbewust. Ze vinden oud-roze gewoon een mooie kleur, en Mandy zit nu eenmaal in haar lila-fase. Overigens sturen babymerken ook van alles op, in de hoop op wat online aandacht.

Thorn: ‘Er zijn genoeg mensen in Nederland die ooit een transfobische uitspraak gedaan hebben, en soms zou een klein stemmetje in mijn hoofd al deze mensen gewoon willen cancelen. Lekker makkelijk, maar daar ligt de oplossing gewoon niet.’

Je zou hun opvoeding genderneutraal kunnen noemen, ‘maar ik geloof zelf meer in gendervrij,’ zegt Thorn. Dat betekent voor hen niet iets wezenlijk anders, behalve dan dat genderneutraal ooit het meest irritante woord van het jaar was. ‘Mensen denken dat het betekent dat alles afgevlakt wordt, een grijze massa waarin niemand uniek mag zijn. Waarin mannelijk en vrouwelijk niet mag bestaan. Gendervrij klinkt positiever. Het betekent dat je je eigen keuzes mag maken.’

Een vriendin van Mandy liet eens haar kindje zelf zwemkleding uitkiezen. Ze pakte een zwembroek, een speedo, een bikini, en een badpakje uit de rekken. ‘Ik vond dat wel inspirerend,’ zegt Thorn. ‘Dat je aan je kind vraagt: wat vind jíj leuk?’

Haar baby moedigt Mandy nog meer aan werk te maken van een racismevrije en minder heteronormatieve wereld. ‘Omdat ik hoop dat sommige dingen veranderd zijn tegen de tijd dat hij groot is. Dat mensen in zijn klas niet zeggen: huh, queer? Wat vreeeemd.’

Outcasts zijn sterren

Ja, Thorn en Mandy zijn activisten, voor gendergelijkheid, tegen racisme, maar niet van het boze soort. ‘Ik voel een verantwoordelijkheid daar niet heel erg over te gaan schreeuwen, maar het gesprek daarover aan te gaan,’ zegt Thorn. Dat kost soms moeite. ‘Er zijn genoeg mensen in Nederland die ooit een transfobische uitspraak gedaan hebben, en soms zou een klein stemmetje in mijn hoofd al deze mensen gewoon willen cancelen. Lekker makkelijk, maar daar ligt de oplossing gewoon niet,’ aldus Thorn, die zegt dat polarisatie momenteel een van diens grootste zorgen is.

Het gaat écht goed met Thorn en Mandy, maar zo presenteren ze zich ook heel bewust: als lhbtiq’ers die gewoon gelukkig zijn. In series worden al genoeg homo’s gepest en zitten al genoeg transgender personen in de put. Thorn let erop bij het accepteren van acteerrollen: ‘Áls er dan een non-binaire rol is, zou ik het wel tof vinden als dat non-binaire juist iemands kracht is.’

Dat ís het ook voor Thorn, al heeft dat even geduurd. Thorn komt uit een ‘heel hetero-cis-normatieve’ omgeving. Op de middelbare school had die veel last van onzekerheid en faalangst, en tijdens diens studententijd van depressie. Het is de reden dat Thorns acteercarrière pas in 2020 begon, met Spangas. ‘Daarvoor was ik altijd bang om afgewezen te worden.’

Een centrale rol in die ontwikkeling had Amber Vineyard, de ‘moeder’ van House of Vineyard, die de balls groot maakte in Nederland. Thorn zag haar op het podium in Paradiso. ‘Shit, dacht ik, zij heeft zoveel zelfvertrouwen. Ik wou dat ik dat had.’ Amber nam Thorn op in haar familie: de House of Vineyard.

Ze moedigde Thorn aan diens masculiene kant te ontwikkelen. ‘Amber zegt altijd: de outcasts in de echte wereld zijn de sterren in de ballroomscene. En dat is echt zo. Datgene waardoor de buitenwereld je apart vindt, omkijkt, je naroept, wordt daar juist gevierd. Dat heeft me geleerd om mijn genderidentiteit niet te zien als obstakel, maar juist als iets wat bij mij hoort en ook mooi is.’ Op Instagram poseert Thorn trots met diens littekens van de borstverwijdering.

Inmiddels staat Thorn bekend als dé non-binaire persoon van Nederland. Die is blij dat die kan bijdragen aan de zichtbaarheid en kennis over non-binaire mensen. Maar aan de andere kant: ‘Het voelt wel beperkend voor mij als acteur. Ik word gereduceerd tot een label. Thorn de Non-Binaire Acteur.’

Hoe merk je dat?

‘Doordat het altijd daarover gaat. In een interview of praatprogramma wordt de vraag “wat is non-binair” bijna altijd wel gesteld. Dat is best vervelend als je komt praten over je nieuwe film.’

Daarom twijfelde Thorn eerst ook om het boek FAQ Gender te schrijven. ‘Wil ik nu iets uitbrengen wat zo erg te maken heeft met non-binair zijn? Maar Mandy en ik voelden ook: oké, we leggen het nog één keer uit, en dan is het klaar.’

Als een afsluiting van een periode?

‘Dat was het idee. Maar ik merk dat het niet echt heeft gewerkt.’ Mandy lacht hard.

Wil je een non-binaire fase afsluiten in je carrière of in je leven?

‘Het is wie ik ben, dus het hoeft niet weg. Ik ben er ook trots op. Maar ik wil niet dat het het eerste is dat mensen zien. Aan de andere kant maak ik ook vaak de keuze het erover te hebben. Omdat ik het interessant vind, en ik weet dat het effect heeft. Als ik er op tv over gepraat heb, krijg ik zo twintig berichten van mensen: ik heb met m’n ouders gekeken en ik durfde uit de kast te komen. Maar ik weet niet of het mij nog helpt.’

Huilende wolf

Thorn heeft getwijfeld of die het wel moest doen: de toneelschool, op je 27ste. ‘Mensen zeggen: je moet dat momentum pakken, anders raak je het kwijt,’ zegt die half april op een zonnig terras bij de Amsterdamse Academie voor Theater en Dans. Thorn had het erover met Yvette Fijen, de artistiek leider van de opleiding. ‘We waren het erover eens: momentum kun je altijd creëren.’

Dus nu gaat die het doen: vier jaar studeren, aan een van de meest veeleisende opleidingen van Nederland. Hoe die het gaat combineren met thuis, weet Thorn nog niet precies. Een acteeropleiding betekent lange dagen, geen tijd om geld te verdienen. ‘Maar het voelt goed. Ik voel een intrinsieke honger om mezelf te ontwikkelen.’

Op de vooropleiding die Thorn volgde, bij De Toneelmeester, vroeg docent Allan Zipson aan de cursisten om hem een brief te schrijven over wat ze het allermoeilijkste vonden aan acteren. Thorn schreef: de emotie woede. Ook in het echte leven wordt die niet gauw boos. Vervolgens kreeg die de opdracht een stinkende bulldog te spelen, die buiten een geile chihuahua langs ziet lopen, maar daar niet bij kan omdat de deur dicht zit. ‘Een opdracht from hell,’ zegt Thorn.

Thorn haalde alles uit de kast, en achteraf zei Allen: ‘Slim gedaan.’ Als in: lekker binnen je comfortzone gebleven. Fysiek was Thorn netjes getransformeerd naar een bulldog, maar was Thorn de bulldog, voelde die de woede? De tweede keer coachte Allan Zipson vanaf de kant. ‘Meer, meer, meer.’ En toen, zegt Thorn, trad die buiten zichzelf. ‘Op een gegeven moment was ik eerder een soort kwijlende en huilende wolf, maar dat maakte niet uit. Het was echt een gebroken hart.’

Dat smaakte naar meer.

Wat verwacht je uit de opleiding te halen?

‘Mensen zeggen dat ze je helemaal kapot gaan maken. Afbreken en weer opbouwen. Op de een of andere manier verwacht ik dat dat anders gaat zijn bij mij. Ik weet al wie ik ben, wat ik wil, en dat laat ik niet afbreken. Niet helemaal. Het gaat er meer om dat je loslaat wat je denkt dat acteren is.’

Misschien laat je je zelfvertrouwen niet afpakken.

‘Ja, dat bedoel ik.’

Denk je ook dat de wereld je minder gaat zien als ‘Thorn de Non-Binaire Acteur’ na je opleiding?

‘Dat is wel een hoop van mij. Dat ik serieuzer word genomen als acteur.’

Niet lievig

Begin mei. De kinderopvang was gesloten, al haar afspraken moesten worden verplaatst, maar Mandy komt op haar gemak op de afgesproken tijd de lobby van het LINDA-kantoor binnengelopen. Ze draagt een feloranje, opbollende jurk tot boven haar knieën, en daaronder lichtgele cowboylaarzen.

Je ziet er heel ontspannen uit.

‘Zo voel ik me ook!’

We nemen plaats in een van de smaakvol ingericht vergaderruimtes, deze heeft knaloranje stoelen, veel planten en glazen vissen. Het twee verdiepingen tellenden kantoor, waar naast LINDA.meiden (6x per jaar, 20.000 abonnees, plus 30.000 tot 60.000 losse verkoop) ook LINDA. en de LINDA.-specials worden gemaakt, ligt midden in het groen van Naarden. Mandy is nu net een maand hoofdredacteur. Ze schrijft in haar eerste editorial dat ze voor het eerst bang is voor de dood. ‘Ik moet er niet aan denken dat ik er niet voor Baby Z kan zijn.’

‘De zondag voor m’n eerste dag hier was ik wel labiel,’ zegt Mandy. ‘Oh my god, dacht ik, dadelijk ben ik niet meer 24/7 bij m’n kind. Ik was gewoon aan het janken. Maar die nacht kreeg ik een appje van een vriendin dat haar baby na zes dagen was overleden. Dat relativeert wel. Ik realiseerde me dat ik in de meest bevoorrechte positie zat dat ik naar een baan kan die ik leuk vind, en daarna thuis kan zijn met m’n kind. Dan ben ik even acht uurtjes niet thuis, nou, boeehoee.’

Mandy werkt twee dagen in de week thuis. Soms zit de baby bij haar op schoot tijdens een vergadering, soms is ze aan het kolven. ‘Ik ga niet vijftien minuten in een kamertje zitten.’ Ze heeft een draadloos kolfapparaat die ze in haar bh kan doen. Je ziet dan alleen een lichtje knipperen door de kleding. Haar eerste nummer ging over ‘familie’, maar dat was toeval: het thema was bedacht door haar voorganger, Yeliz Çiçek, die nu de hoofdredactrice is van de Nederlandse Vogue, onderdeel van LINDA. De helft kon ze nog zelf bepalen, zoals een interview met Lionstorm, een vrouwenkoppel, de ‘eerste Nederlandse queer rapformatie,’ ‘en hun optredens zijn helemaal niet lievig’. ‘Ik wil heel graag dat meer mensen zichzelf terugzien.’ Sowieso vindt ze dat vrouwelijke artiesten meer podium verdienen.

Onder Yeliz Çiçek had LINDA.meiden al een stap gezet naar meer diversiteit, maar het kan nog beter, denkt Mandy. ‘Inclusiever taalgebruik. Niet meer de focus op alleen christelijke feestdagen.’ Activistisch zal het blad niet worden, zegt ze. Komt ook omdat door de stijgende papierprijzen bladen nog meer luxeproducten zijn geworden. ‘Als je zes euro uitgeeft, wil ik niet dat je na het lezen het gevoel hebt dat je alles fout doet.’

‘Mandy begrijpt dat een blad uitgeven meer is dan een blad maken,’ zegt brand manager Odette van Wageningen, onderweg naar een bilateraaltje met Mandy. Daar is Mandy eerlijk en direct: de after-video van de lancering van het familienummer vond ze ‘tam’. ‘Ik had iets creatievers verwacht.’ Ze wil het voortaan ‘rauwer, minder tuttig’. Odette knikt instemmend en noteert.

‘Mandy heeft feeling met de tijdgeest,’ zegt chef redactie bij LINDA.meiden Doreen Maijoor. ‘Je kunt haar woke noemen. Maar niet op een belerende manier.’

Mandy schreef voor haar directe collega’s een handleiding over zichzelf: twee kantjes met wat ze belangrijk vindt (geen afleiding tijdens vergaderingen) en wat haar zwakke punten zijn (ongeïnteresseerd overkomen, terwijl ze dat niet is). Dat als ze om 06.00 of 21.00 uur een mailtje stuurt, ze niet meteen antwoord terug verwacht. ‘Geen idee hoe een hoofdredacteur het normaal doet,’ zegt Mandy. ‘Ik doe het zoals ik denk dat het goed is.’

Extra vriendelijk

Diezelfde avond staan Thorn en Mandy op het podium in de enorme art-decozaal van Pathé Tuschinski. Thorn in een hoogsluitende zwarte overall, Mandy in een transparante groene jurk. Ze ontvangen de Winq Inspiration Award, een van de vier ‘diversiteitsprijzen’ die gaytijdschrift Winq uitreikt in een feestelijke show. Winq schrijft dat ze de award krijgen omdat ze ‘hun zichtbaarheid inzetten’ en een ‘mateloos positieve energie’ uitstralen.

Inspireren door er gewoon te zijn. Door zichtbaar te zijn, en aardig, en oké, ook knap. Dat lijkt Thorn en Mandy geen enkele moeite te kosten.

Ze zeiden tegen het tijdschrift: ‘Wij laten aan een nieuwe generatie zien dat het kan: als trans non-binair persoon in een Nederlandse film spelen en als zwarte queer vrouw hoofdredacteur zijn van een landelijk medium.’ Op het podium van Tuschinski hebben ze eigenlijk niet zoveel te zeggen. Op de fiets bedachten ze dat dat eigenlijk wel hoort, dus Thorn zegt iets over dat zichtbaar zijn al een vorm van activisme is. Mandy houdt het bij ‘Joe, bedankt!’

Inspireren door er gewoon te zijn. Door zichtbaar te zijn, en aardig, en oké, ook knap. Dat lijkt Thorn en Mandy geen enkele moeite te kosten. Ze stralen een positiviteit, geluk en creativiteit uit, alsof ze nooit anders hebben gedaan, en niet anders kunnen. Het ademt een gevoel van vrijheid die Mandy al van jongs af aan lijkt te hebben, en Thorn de laatste jaren heeft omarmd.

Maar het gaat niet helemaal vanzelf. Mandy, in maart in de koffietent: ‘Als zwarte queer vrouw sta je niet helemaal vooraan in acceptatie van andere mensen. Mijn huidskleur is het eerste wat mensen zien.’ Racistische opmerkingen hoorde ze in alle stadsdelen van Amsterdam. Zoals een vrouw bij het Museumplein die tegen haar kinderen in de bakfiets zei: ‘Zo, Zwarte Piet is vroeg dit jaar.’ In Amsterdam-Noord ziet ze zichzelf het minst terug. ‘Het is niet dat ik me hier niet welkom voel. Maar ik neem wel meer ruimte in. Ik zeg hier extra vriendelijk gedag.’

En Thorn: ‘In de knoop zitten met jezelf, of in een kast, dat is echt onvrijheid. Een masker moeten dragen, moeten doen alsof, bang zijn om door de mand te vallen. Ik denk dat ik daardoor extra de behoefte voel om te exploderen van vrijheid, zo van: ik wil dat nooit meer.’