Liever luisteren? Hoofdredacteur Ward Wijndelts heeft dit verhaal voor je ingesproken.
‘Banken zijn dinosauriërs – ze kunnen worden voorbijgestreefd,’ blufte Bill Gates in 1994. De Microsoft-oprichter personifieert de opkomst van het internet als geen ander. ‘Voor bankieren hebben we geen banken meer nodig,’ koketteerde hij in 1997 opnieuw.
Met zijn voorspellingen boezemde hij bankiers angst in. Het internet en de computer waren in rap tempo de wereld aan het veroveren en het dagelijks leven aan het veranderen. Zou de technologische revolutie die zich voltrok ook de eeuwenoude financiële mastodonten te gronde richten?
‘Financiële innovatie is een onmisbare factor geweest bij de opmars van de mens,’ schreef de Schots-Amerikaanse historicus Niall Ferguson in zijn boek The Ascent of Money (2008), een financiële geschiedenis van de wereld.
De financiële wereld kan samenlevingen laten floreren of verwoesten. De Italiaanse Renaissance in de veertiende eeuw stoelde op het geld van de De’ Medici’s, een bankiersdynastie die fortuin vergaarde door oosterse wiskunde slim toe te passen op de boekhouding van hun uitgebreide handelskredietverstrekking en valutahandel.
De eerste aandelenbeurs − die van Amsterdam − ligt aan de basis van Nederland als het financiële, economische en militaire machtscentrum van de wereld in de zeventiende eeuw.
En financiële vernieuwingen op Wall Street veroorzaakten de financiële crash van 2008, die tot een langdurige wereldwijde recessie en uiteindelijk de eurocrisis leidde, die Griekenland in een economische en sociale depressie stortte die het nog steeds nauwelijks te boven is.
Grote schurken
In de nasleep van de financiële crash waren bankiers de grote schurken in de collectieve verbeelding. Dat is ook eerder regel dan uitzondering in de geschiedenis van de mensheid. In de hele wereldliteratuur, stelt antropoloog David Graeber in zijn boek Debt. The first 5.000 years (2011), is het nagenoeg onmogelijk om een sympathieke representatie van een professionele geldschieter te vinden. ‘Ik weet niet zeker of er een ander beroep is (beulen?) met zo’n consistent slecht imago.’
Techbedrijven zijn de nieuwe supermachten; een ontwikkeling die nog wordt versneld door de coronacrisis.
Maar de laatste jaren doen leiders van techreuzen een gooi naar die dubieuze status. Een opeenstapeling van schandalen, boven op de immense machtsconcentratie bij een handvol bedrijven, heeft bij velen tot afschuw geleid. Facebooks Mark Zuckerberg en Amazons Jeff Bezos hebben inmiddels een schurkenstatus. En de bankierende schurken van het verleden lijken nu te versmelten met die van het heden. ‘Als techreuzen ongemoeid worden gelaten,’ vertelt Martin Chorzempa, onderzoeker bij de Amerikaanse denktank Peterson Institute for International Economics, in een videogesprek, ‘zullen ze de financiële wereld zeker overnemen.’
Techbazen als opperbankiers, zou het? Ze hebben nu al een breed scala aan financiële activiteiten, constateert de Financial Stability Board, mondiaal toezichthouder op het financieel systeem. Bovendien zullen ze ‘zeer snel schaalvergroting kunnen bereiken in financiële dienstverlening’. Dat komt niet alleen door hun bestaande netwerken van miljarden gebruikers en superieure technologische capaciteiten, maar ook doordat ze de grootste bergen data op het internet hebben opgebouwd en immense financiële reserves bezitten.
Kunnen we binnenkort een bankrekening openen bij Google? Aandelen kopen via TikTok? Een creditcard halen bij Apple? Een reisverzekering afsluiten bij Facebook? Kortom: zijn techreuzen de toekomst van bankieren?
Nieuwe supermachten
Eind oktober 2020. Het moest de grootste beursgang ooit worden. Een week van tevoren had het Chinese Ant Group op papier al bijna 34,5 miljard euro opgehaald bij de populaire voorinschrijving op de beurzen van Hongkong en Shanghai. Het in 2010 opgerichte bedrijf in financiële technologie (fintech) zou het beursgangrecord van 25,3 miljard euro uit 2019 van Saudi Aramco, het grootste oliebedrijf ter wereld, met gemak breken.
Dat een jonge techgigant meer geld kon ophalen dan het grootste oliebedrijf ter wereld en in één klap vijf keer meer waard was dan Goldman Sachs, een van de grootste zakenbanken op Wall Street, toont de veranderende machtsverhoudingen in de economie. Techbedrijven zijn de nieuwe supermachten; een ontwikkeling die nog wordt versneld door de coronacrisis.
Maar minder dan 48 uur voor de beursgang blokkeerde China onverwachts het feest. Volgens The Wall Street Journal zou China’s leider Xi Jinping hier hoogstpersoonlijk achter zitten. Internationale investeerders waren met stomheid geslagen. Waarom zou China de beursintroductie van Ant Group na maanden nauwgezette voorbereiding op het laatste moment torpederen? Waarom ondermijnde China hét financiële succesverhaal van het jaar?
Complex
‘De betrekkingen tussen bedrijven en de overheid zijn erg complex,’ vertelt denktank-onderzoeker Chorzempa. ‘Bedrijven zijn vaak machtig genoeg om regelgeving die ze liever niet geïmplementeerd zouden zien te blokkeren. Of ze leven de regelgeving gewoon niet na.’
De afgelopen jaren werd de spanning tussen techgiganten in financiën en de Chinese overheid gestaag groter. De snelgroeiende macht van de fintechbedrijven zat China steeds meer dwars. Ants betalingsapp AliPay, een spin-off van webwinkelgigant Alibaba, heeft een miljard gebruikers. Vorig jaar verwerkte het meer dan 14 biljoen euro aan betalingen. jna 25 keer meer dan PayPal, het grootste online betalingsplatform buiten China. De superapp wordt gebruikt voor elk aspect van het financiële leven in China, van beleggingsrekeningen, spaarrekeningen en verzekeringen tot consumentenkredieten en mkb-leningen. AliPay is samen met de andere grote betalingsapp WePay verantwoordelijk 80 tot 90 procent van de online betalingen in China.
De toetreding van technologie in de financiële wereld is een zegen voor de ruim anderhalf miljard unbanked wereldwijd
Het ongemak van de Chinese toezichthouders bereikte in de week voorafgaand aan de beursgang eind oktober 2020 een hoogtepunt toen de excentrieke Jack Ma, oprichter van AliBaba en Ant Group en de rijkste man van China, op 24 oktober een lezing gaf op een prestigieuze financiële conferentie. Hij viel toezichthouders aan om hun obsessie met het minimaliseren van risico’s. ‘Er is geen innovatie in deze wereld zonder risico,’ zei Ma. Hij beschuldigde Chinese banken ervan zich als ‘pandjeshuizen’ te gedragen.
Toezichthouders hadden het gedrag van Ma jarenlang door de vingers gezien, maar nu overschreed hij een grens. De financiële regels voor de Ant Group werden fors aangescherpt. Zo kwamen er significant hogere kapitaaleisen (de verhouding tussen eigen vermogen en uitgeleend geld) voor het bedrijf, en moest het verdienmodel drastisch worden aangepast. Hoe het bedrijf dat gaat doen, is nog niet duidelijk; het hele verdienmodel was gestoeld op het niet zelf aangaan van leningen maar dat door derden laten doen. De beursgang is met minimaal een halfjaar uitgesteld.
Wereldwijde expansie
Toch zal dit volgens experts als Martin Chorzempa en analisten van Bloomberg weinig fundamenteel veranderen aan de opmars van Chinese techgiganten in de financiële wereld. Digitalisering gaat onverminderd voort, bij uitstek in voorloper China, waar bedelaars met QR-codes digitale aalmoezen accepteren omdat iedereen altijd alles met de smartphone betaalt.
En als deze techreuzen de Chinese markt hebben veroverd, zullen ze zich gaan richten op wereldwijde expansie. Maar dat gaat moeizaam. Veel landen zijn huiverig om Chinese bedrijven als Ant Groups AliPay en Tencents WePay toegang te geven tot hun betalingstelsels, want dat zijn privacygevoelige en economisch kritieke systemen.
Bytedance, een andere Chinese techreus, heeft een grotere kans van slagen dan Tencent en Ant Group. Tiktok, de populaire videoapp van het concern, heeft al een uitgebreid netwerk van een half miljard actieve gebruikers, voornamelijk in de VS en Europa. Sinds september is het bedrijf bezig met een digitale bankvergunning in Singapore.
Gebroken economie
De toetreding van technologie in de fimanciële wereld is een zegen voor de ruim anderhalf miljard unbanked wereldwijd. Dat zijn mensen (vooral in Brazilië, Nigeria, India en andere landen in het globale zuiden), die van het financiële systeem zijn afgesloten doordat ze geen eigen bankrekening kunnen openen. Dat komt hoofdzakelijk doordat er ofwel geen bankfilialen in de omgeving zijn of ze geen door de overheid uitgegeven identiteitsbewijs kunnen krijgen. Daardoor hebben ze geen toegang tot financiële producten en diensten zoals betrouwbare geldbewaring, betaalverkeer en leningen – en dat zit het ontstijgen van hun precaire financiële situatie in de weg.
‘Consumenten willen gemak. Ze willen alles via één app met slechts enkele kliks gedaan krijgen.’
Zo’n land waar mensen nauwelijks toegang hebben tot een functionerend bancair systeem is Venezuela. Dat komt door een gebroken economie en hyperinflatie. De aanhoudende economische ineenstorting van Venezuela sinds 2012 is de ergste buiten oorlogstijd in decennia, zeggen economen. Dit komt onder meer door het instorten van de olieprijs en wijdverspreide corruptie. De afgelopen jaren was er hyperinflatie, waardoor betalingen een grote logistieke onderneming werden. De nationale munteenheid Bolívar is ongeveer evenveel waard als monopolygeld. Het is niet ongewoon om bankbiljetten te wegen in plaats van te tellen.
Maar daar is dankzij technologie voor veel mensen verandering in aan het komen. De laatste tijd is voor Frederico Suárez, een 24-jarige advocaat in de hoofdstad Caracas, de aard van de financiële obstakels veranderd, vertelde hij in het najaar van 2020 aan persbureau Bloomberg. Het probleem nu is juist dat hij te mákkelijk betalingen doet. Met zijn vriendje koopt hij lekkere kazen, pasta en sushi – allemaal met de betalingsapp Zelle, een digitaal betalingsnetwerk van een consortium van zeven Amerikaanse banken. ‘Ik kan overal dingen betalen. Het enige probleem is dat ik meer koop dan ik zou moeten,’ zegt Suárez.
Middel in de armoedebestrijding
Apps als deze zijn het financiële leven in Venezuela en daarbuiten in rap tempo aan het veranderen. Nieuwe technologie concurreert over de hele wereld met de dure, trage en complexe traditionele financiële systemen, die in verval raken óf worden gedwongen zich te verbeteren.
Apple Pay en Google Pay kennen we in Nederland al. In de VS komt ook Messenger Pay van Facebook er aan
Het Argentijnse MercadoLibre, het grootste webwinkelplatform van Zuid-Amerika, is hier een goed voorbeeld van. De Bank for International Settlements, mondiaal toezichthouder en ook wel ‘de centrale bank der centrale banken’ genoemd, berekende dat hun data-gedreven kredietbeoordeling significant accurater is dan die van traditionele banken. En zonder tussenkomst van mensen is het ook goedkoper. Zo kunnen ook kleinere leningen worden aangeboden, wat financiële inclusie en economische activiteit aanjaagt.
Er schuilt grote kracht in het toetreden van techbedrijven tot de financiële wereld. Het maakt systemen efficiënter, goedkoper en toegankelijker. De ruim anderhalf miljard mensen die buiten het financiële systeem staan, kunnen steeds makkelijker via apps betalingen doen, sparen en leningen en verzekeringen aangaan. Banking the unbanked wordt door sommigen gezien als een effectief middel in de armoedebestrijding, omdat het mensen de kans geeft op een veiligere en structurelere wijze geld te sparen en kleine leningen aan te gaan om bedrijven op te zetten en investeringen voor de toekomst te doen.
Eigen munteenheid
Ook techgiganten als Facebook en Google betreden de financiële sector. Gebruikers ontvangen ze met open armen. Veel Nederlandse consumenten wachtten in Nederland ongeduldig op Apple Pay, de betalingsapp waarmee mensen met hun telefoon in plaats van een pinpas kunnen afrekenen.
Dat is logisch, vindt Mirèl ter Braak, toezichthouder bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De AFM controleert financiële markten vooral vanuit het consumentenperspectief, waar De Nederlandsche Bank vooral kijkt of marktpartijen aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen. ‘Consumenten willen gemak,’ zegt Ter Baak. ‘Iedereen is bij tijd en wijle lui. Dan wil je alles via één app met slechts enkele kliks gedaan krijgen. Hoe meer je dienstverleningen – online shoppen, betalingen en leningen – dan aan elkaar kunt koppelen via één interface, hoe beter het is.’
Daar wordt hard aan gewerkt. Apple Pay en Google Pay kennen we in Nederland al. In de VS komt ook Messenger Pay van Facebook er aan. WhatsApp werkt in Brazilië samen met de digitale NuBank om een betalingssysteem te introduceren in de app.
Dat staat nog los van Facebooks omstreden in 2019 gelanceerde Libra-project (inmiddels omgedoopt tot ‘Diem’). Facebook wilde een eigen munteenheid introduceren, gebaseerd op de blockchain. Dit werd door centrale bankiers wereldwijd gezien als een directe aanval op hun monopolie op het geldstelsel door een private onderneming met meer dan tweeënhalf miljard actieve gebruikers.
Facebook-ceo Mark Zuckerberg vindt dat het sturen van geld even makkelijk moet zijn als het sturen van kattenplaatjes. Bill Gates’ Microsoft, dat in de jaren negentig al aangaf financiële instituties te willen vervangen, werkt intussen aan Microsoft Pay.
Naïef
Op het eerste gezicht lijkt een betalingsapp redelijk onschuldig. Maar het is een opstap naar het aanbieden van financiële diensten en producten als leningen, verzekeringen en beleggingen. Het zijn de eerste bouwstenen van waaruit verder kan worden gebouwd aan een uitgebreid financieel-technologisch ecosysteem.
De AFM volgt de ontwikkelingen nauwgezet. De autoriteit heeft een interne studie gedaan naar de technologie van Facebooks Libra, en ‘gezien dat dat niet louter gebruikt kan worden voor de [munteenheid] Libra, maar dat er ook heel andere businessmodellen of dienstverlening op gebouwd kunnen worden,’ legt Mirèl ter Braak uit. ‘Dus het zou naïef zijn om er zonder meer vanuit te gaan dat het hierbij zal blijven.’
Buiten Europa zijn techbedrijven uit Silicon Valley al een stuk verder met het uitbreiden van hun financiële ecosystemen. Bij Facebook in de VS loopt een pilot in kredietverstrekking. In India begint Google, in samenwerking met financiële instituties, dit jaar met het verstrekken van leningen aan ondernemers. Apple biedt in samenwerking met Goldman Sachs creditcards aan. Amazon is met JPMorgan Chase in gesprek om bankrekeningen aan te bieden.
Menselijke tekortkomingen
Techgiganten hebben een groot voordeel ten opzichte van traditionele banken. Ze zijn namelijk oppermachtig in het bieden van de optimale gebruikerservaring. Ze hebben niet alleen een leger aan intelligente ingenieurs en bergen data, maar kunnen die data ook het best analyseren en inzetten voor de ultieme gebruikerservaring.
Zelfs zo goed dat het steeds meer als manipulatie wordt gezien. Populaire documentaires als The Social Dilemma (ironisch genoeg van data-gedreven techreus Netflix) herinneren het publiek aan de gevaarlijke kanten van de superieure design- en softwarecapaciteiten van deze bedrijven, die misbruik maken van grote en kleine menselijke tekortkomingen.
Mirèl ter Braak van de AFM maakt zich hier ook zorgen om. Er worden namelijk steeds nieuwe manieren gevonden om door middel van technologie misbruik te maken van menselijke biases, zoals de beperkte aandachtspanne: ‘Partijen kunnen hierop inspelen bij bijvoorbeeld de verkoop van consumentenkredieten.’ Omdat alle data al voorhanden zijn, zouden klanten nóg sneller een lening kunnen aangaan. ‘Met één simpele klik kun je een best wel forse beslissing nemen. Dan is het aan de ene kant mooi dat die dienstverlening een supermooie interface heeft, maar als de consument zijn beslissing niet helemaal goed kan doordenken in die split second, is het misschien niet verstandig dat die dienstverlening zo wordt aangeboden.’
Strategisch
Maar het is nog niet zover. ‘Digitalisering mag dan het einde van de dinosaurussen in sommige industrieën betekenen,’ stelt het zakenblad The Economist, ‘maar in de financiële wereld zullen ze waarschijnlijk wel overleven. Banken zijn sterk met de economie vervlochten.’
Onderzoeker Nicola Bilotta van het International Affairs Institute – een prestigieuze denktank internationale betrekkingen − sluit zich daarbij aan. ‘Techreuzen zullen geen banken worden. Bankieren is een van de meest gereguleerde bedrijfstakken ter wereld. De kosten die gemaakt worden voor de naleving van regelgeving zijn heel hoog − we hebben het over miljarden per jaar,’ zegt Bilotta.
Daarnaast is het strategisch onlogisch, benadrukt hij. ‘De gevestigde banken zijn grote afnemers van technologie zoals clouddiensten.’
Amazon en Microsoft willen grote banken te vriend houden omdat het klanten zijn die veel geld opleveren. Als we aan Amazon denken, denken we aan het immense webwinkelimperium, aan de pakketjesbezorger die ons boeken en keukenmachines brengt. Maar de clouddienstafdeling van Amazon, AWS, was in 2019 verantwoordelijk voor tweederde van de winst van het concern. Het leveren van technologische infrastructuur is voorlopig lucratiever dan het inzetten van de aanval op banken.
‘Waarom zou die samenwerking tussen Google en Deutsche Bank niet ook hier kunnen?’
Toch zullen ze zeker een rol gaan speen in de financiële sector, denkt Edwin van Bommel, Chief Innovation Officer bij ABN Amro. ‘Maar vooral in samenwerking met banken. Daar zijn een paar redenen voor. Kijk bijvoorbeeld naar consumentenleningen. Er is ontzettend veel complexe regelgeving waaraan moet worden voldaan om die aan te bieden.’
De Chinese Ant Group heeft zo groot kunnen worden doordat het bedrijf zelf geen leningen verstrekt. De app fungeert als portaal, de voorkant van bancaire activiteiten waar de interactie met klanten plaatsvindt. Terwijl de daadwerkelijke lening – en de daarmee gepaard gaande risico’s – door een traditionele bank wordt aangegaan. Ant strijkt een ‘technologische commissie’ op, en krijgt in dit hele proces toegang tot waardevolle financiële data over miljoenen consumenten en bedrijven.
Een soortgelijke samenwerking lijkt bij onze oosterburen te ontstaan. In de zomer kondigden Deutsche Bank en Google een meerjarig strategisch samenwerkingsverband aan. Daarbij gaat het niet alleen om het aanbieden van clouddiensten, maar ook om ‘co-innovatie tussen de twee bedrijven mogelijk maken om de volgende generatie op technologie gebaseerde financiële producten voor klanten te creëren,’ aldus Deutsche Bank in het persbericht. Of Googles financiële avonturen in Europa tot Duitsland beperkt zullen blijven, is de vraag. Een persvoorlichter laat weten niet op toekomstige activiteiten in te kunnen gaan.
Maar ja, ‘waarom zou die samenwerking tussen Google en Deutsche niet hier kunnen?’ vraagt Mirèl ter Braak van AFM zich af. ‘Of een samenwerking met een andere techpartij? De Nederlandse markt is qua regelgeving niet heel anders.’
Van online klik tot offline aankoop
Als er zoveel geld wordt verdiend aan trouwe klanten als banken, waarom zou de techsector dan toch hun territorium van die banken willen betreden?
‘De financiële sector is een heel waardevolle sector om in te opereren,’ zegt Rejo Zenger, beleidsadviseur bij Bits of Freedom, een Nederlandse stichting die opkomt voor digitale burgerrechten en internetvrijheid. ‘Want waar iemand zijn geld in steekt, zegt veel over iemands behoeften. Het lijkt me bijzonder waardevolle informatie voor een bedrijf om in te investeren.’
Wat Microsoft, Google en Facebook níét van ons weten, lijkt inmiddels een betere vraag dan wat ze wél weten. Een overeenkomst tussen Google en Mastercard, gesloten in 2017, hint op het antwoord. Ze wilden deze deal geheimhouden omdat financiële transactiedata zeer privacygevoelig zijn. Dankzij het journalistieke graafwerk van persbureau Bloomberg is het toch aan het licht gekomen. Google betaalde volgens Bloomberg miljoenen aan de creditcardaanbieder in ruil voor financiële transactiedata van gebruikers. Een woordvoerder van Google laat weten dat de geheime Google-Mastercarddeal slechts ging om een bètatest ‘om de effectiviteit van online campagnes te meten’. Maar de betekenis van de overeenkomst uit 2017 kan moeilijk worden overschat.
Stel: gebruiker x, y of z krijgt een gepersonaliseerde advertentie van een nieuwe racefiets te zien. Na een uitgebreid Google-onderzoek gaat hij naar verschillende webwinkels om prijzen te vergelijken. Omdat het om een relatief groot bedrag gaat, wil hij de fiets toch in het echt zien. Met Google Maps navigeert hij naar een fysieke fietsenwinkel.
Wat Google niet weet, is wat hij in de winkel heeft gedaan. Ze kunnen namelijk niet controleren of hij een aankoop heeft gedaan als hij met iets anders (grote kans) dan Google Pay heeft betaald. Ze missen het laatste puzzelstukje in het traject van online klik tot offline aankoop. Facebook en Google hebben jarenlang gewerkt om hun enorme hoeveelheden gebruikersdata te koppelen aan financiële gegevens over consumenten. Ze willen alle gegevens bij elkaar zoeken, zodat ze hun klanten (de adverteerders) kunnen laten zien: kijk, adverteren bij ons werkt écht – en hier is het bewijs.
Door deze nóg betere informatie over de gebruiker kan de via advertenties gegenereerde omzet van adverteerders bijna verdubbelen, liet Christina Malcolm, directeur bij digitaal reclamebureau iProspect, in oktober 2020 aan Bloomberg weten. En dan zou Google de prijzen van advertenties flink kunnen opschroeven.
Digitale datavergaarbakken
De stappen van techreuzen vormen ‘een transformatie van onze economie,’ zegt onderzoeker Nicola Bilotta. Hij geeft de auto-industrie als voorbeeld. Na de Tweede Wereldoorlog was de auto-industrie in veel landen het hart van de economie. ‘Nu veroveren techreuzen een deel van die markt. Ze bieden bedrijven als Volkswagen en Renault interfaces voor hun digitale auto’s. Als je in een nieuwe auto stapt, kun je Google Maps gebruiken, en je kunt met Amazons spraakassistent Alexa spreken.’
Data zijn het nieuwe verdienmodel van grote autofabrikanten. Auto’s zijn niet meer alleen maar gemotoriseerde koetswagens: het zijn digitale datavergaarbakken geworden. Adviesbureau Accenture berekende dat tegen 2050 de inkomsten uit autodata de inkomsten uit verkoop en onderhoud zullen overtreffen.
En het gaat niet alleen om de data over je rijstijl, muzieksmaak, bezochte locaties en inzittenden; nieuwe Tesla’s hebben acht camera’s rondom de auto die de hele omgeving − straten, voertuigen, gezichten van nietsvermoedende passanten – ongevraagd voortdurend opnemen en de data steeds na enkele minuten rechtstreeks naar de fabrikant sturen. Carlo van de Weijer, hoogleraar smart mobility aan de TU Eindhoven, schetste in een artikel van Investico de mogelijkheden hiervan: ‘Theoretisch gezien kun je met toegang tot één procent van de auto’s wereldwijd de hele wereld realtime in kaart brengen.’
Een zichzelf versterkend proces
‘Het is helemaal niet nodig dat je typt,’ stelde Google-CEO Eric Schmidt in 2010. ‘We weten waar je bent. We weten waar je bent geweest. We kunnen min of meer weten waar je aan denkt.’
Het belangrijkste voor techreuzen is om mensen zo diep mogelijk in hun ecosysteem van apps, apparaten, platforms, functionaliteiten, producten en diensten te zuigen. ‘Waarom worden Google Pay en Apple Pay gratis aangeboden?’ vraagt Nicola Bilotta retorisch. ‘Omdat ze zo’n groot ecosysteem hebben dat het voor hen geen probleem is om met sommige activiteiten geld te verliezen als het hun grotere systeem versterkt.’
Bankieren zal naadloos worden geïntegreerd in de digitale wereld van gebruikers. Dat maakt banken niet overbodig, maar als ze niet oppassen, lopen ze wel het risico onzichtbaar te worden. Verstopt achter de gelikte interfaces van techgiganten verdwijnen ze uit de ogen en hoofden van klanten.
Het is een zichzelf versterkend proces. Hoe meer mensen en interacties in het ecosysteem, hoe meer verschillende producten en diensten techreuzen kunnen aanbieden. Hoe meer producten en diensten, hoe meer gebruikersgemak. Hoe meer gebruikersgemak, hoe meer tijd er binnen het ecosysteem wordt besteed. En al die tijd verzamelen ze bergen data over gebruikers én hun connecties − ook van degenen die niet op het betreffende platform zitten, zoals het dataschandaal rond Facebook en Cambridge Analytica in 2018 liet zien.
De digitalisering van de economie is al decennia gaande. Met de komst van de smartphone nam het in rap tempo toe en de coronacrisis geeft opnieuw een duw. En die digitalisering wordt vormgegeven door een handvol private partijen, die weer worden aangestuurd door aandeelhoudersbelangen.
In bijna alle sectoren van de economie geven de techreuzen onze toekomst meer en meer vorm, met weinig tot geen democratische controle of inspraak. Door een verouderde opvatting van mededingingshandhaving is het lastig om de tech-dominantie aan te pakken. Deze megabedrijven domineren vaak namelijk niet één specifieke sector van de economie. Zo ontsnappen ze aan de huidige regelgeving tegen monopolie- of oligopolieposities, die vooral focust op één industrie, zoals olie, banken of auto’s.
Nee, techreuzen domineren het proces van digitalisering zélf – en die spreidt zich uit over alle sectoren van de economie. ‘Het gaat dus niet alleen om bankieren,’ concludeert Nicola Bilotta. ‘Het is veel breder.’
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.