Liever luisteren dan lezen? Blendle Audio heeft dit verhaal ook voorgelezen.

De uitlevering van de Oekraïense rebel Vladimir Tsemach van Oekraïne aan Rusland is een klap in het gezicht voor Nederland, omdat de man misschien nog belangrijke informatie over het neerschieten van de MH17 had. Nu is hij ‘ontsnapt’ en het valt niet aan te nemen dat hij in de laatste verhoren die Nederland hem op de vliegtuigtrap mocht afnemen veel heeft losgelaten.
De verantwoordelijkheid voor zijn ‘ontsnapping’ ligt in de eerste plaats bij de Russische president Vladimir Poetin. Hij had de vrijlating van Tsemach als voorwaarde gesteld voor het doorgaan van de gevangenenruil, die begin september uiteindelijk plaatsvond. De Oekraïense president Zelenski kon nauwelijks anders dan toegeven, want de gevangenenruil was een belofte aan zijn kiezers geweest die het tapijt onder hem zouden wegtrekken als hij zou terugkrabbelen. Daar heeft Poetin gebruik van gemaakt, en van Tsemach zullen we waarschijnlijk weinig meer horen.

Hier stoppen de analyses van de machinaties rond de gevangenenruil, maar in iets groter verband is het aannemelijk dat er meer speelt en Nederland in de machtsverhoudingen even op de laatste plaats is gezet. Ook in de berekeningen van de Franse president Emmanuel Macron.

Poetins politieke verbanning kan en zal niet eeuwig duren, want zonder Rusland zijn te veel wereldproblemen onoplosbaar.

De MH17-kwestie is wisselgeld geworden: een bijzaak die normalisering van de betrekkingen niet in de weg mag staan.

Gewoon weer uitnodigen

Vlak voor de G7-top, eind augustus in het Franse Biarritz, had Macron Poetin al ontmoet in zijn zomerresidentie voor een tête-à-tête om de toestand in de wereld door te nemen. Poetin was op die top niet meer welkom na de annexatie van de Krim en de militaire inmenging in de Donbass. Maar zijn politieke verbanning kan en zal niet eeuwig duren, want zonder Rusland zijn te veel wereldproblemen onoplosbaar en de strafsancties die de wereld aan Rusland oplegde doen niet alleen Rusland, maar ook onszelf pijn.

Daar komt bij dat een schikking in de vuile oorlog tussen Oekraïne en Rusland, die sinds 2014 meer dan 13.000 doden eiste, bovenaan de Europese agenda staat. Zeker nu van Donald Trump weinig kritiek op Rusland is te verwachten. Die liet Macron dan ook zijn gang gaan, en heeft recent zelfs zijn diensten aangeboden. Trump wil Rusland volgend jaar, wanneer hij gastheer van de volgende G7 (of G8) top is, gewoon weer uitnodigen.

mensenrechtenclub

Om de boel niet bij voorbaat te verzieken, had Macron er dus in Biarritz belang bij niet volledig dwars te liggen en sterker nog: zijn kans te grijpen om een hoofdrol te spelen bij de toenadering. Nu Merkel op weg is naar de uitgang, en het Verenigd Koninkrijk verlamd is door de brexit-ellende, ziet Macron zijn kans schoon om de Europese roerstok te bedienen en de koers te bepalen.

Zonnekoning Macron ziet kansen als enige Europese bemiddelaar.

In juni begon het flirten al, tot ergernis van veel Europese partners die zich uitgerangeerd voelden, met Franse pleidooien voor de rentree van Rusland tot de Raad van Europa, de grootste mensenrechtenclub in dit werelddeel.

Direct na komend weekend zullen Macrons ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie, respectievelijk Jean-Yves Le Drian en Florence Parly, met hun Russische collega’s spreken over Oekraïne, voor het eerst sinds Poetin zich aan de Krim vergreep in 2014.

‘Nu of nooit’ is daarbij de Franse redenering, de hoop vestigend op de bereidheid van Poetin om inschikkelijk te zijn, nu hij met een hardnekkige protestgolf in eigen huis te maken heeft en er zelf ook belang bij heeft van de Europese sancties af te komen.

Zonnekoning Macron ziet kansen als enige Europese bemiddelaar. Hij was tot ieders verrassing niet ronduit tegen Trumps idee om Poetin weer tot het walhalla van de G7 (dan G8) toe te laten. Daarnaast riep hij op tot een vredestop in het zogenaamde Normandië–formaat (waar alleen Oekraïne, Rusland, Duitsland en Frankrijk aan deelnemen met als doel het conflict in Oost-Oekraïne op te lossen). De Franse president kwam inderdaad met Poetin tot de voorlopige overeenstemming dat de tijd rijp was voor een schikking maar dat er eerst nog wat ‘vuiltjes’ uit de weg geruimd zouden moeten worden. Nederland ligt niet in Normandië. Een van die vuiltjes was dus de gevangenenruil.