De afgelopen weken komt rond het Binnenhof geregeld de vraag op wie op welk moment eigenlijk wist van de dreiging van het coronavirus, of er wel tijdig gewaarschuwd is, en wat er met die waarschuwingen precies is gedaan. Hoe is het mogelijk dat het dodelijke virus in Wuhan al om zich heen greep, en in Nederland nog wekenlang werd gedaan alsof het wel over zou waaien, niet alleen door het kabinet, maar ook door het RIVM?

Waarom zijn er niet veel eerder grote voorraden beschermingsmiddelen aangelegd, en scenario’s uitgewerkt voor als de pandemie zou komen?

Hoe is het mogelijk dat het dodelijke virus in Wuhan al om zich heen greep, en in Nederland nog wekenlang werd gedaan alsof het wel over zou waaien?

Terwijl Mark Rutte kritische vragen in de Kamer al weken afwimpelt met de opmerking dat hij daar geen tijd voor heeft want hij moet de crisis bestrijden, klinken in de wandelgangen cynische grapjes: dat blijkt dan wel bij de parlementaire enquete, als die ooit komt.

Wat bij de enquete in ieder geval zal worden vastgesteld, is dat verschillende Kamerleden al vroeg aan de bel trokken. Chris Jansen bijvoorbeeld, totaal onbekende backbencher van de PVV, kwam al op 6 februari met een motie waarin hij, ‘overwegende dat het slechts een kwestie van tijd is voordat het coronavirus ook in Nederland zal opduiken maar dat niet te voorspellen valt in welke mate of ernst’, de regering verzocht drie scenario’s uit te werken: licht, middel en zwaar, ‘en daarbij aan te geven wanneer deze in werking treden met daaraan te koppelen maatregelen en hoe deze gecommuniceerd gaan worden naar onze inwoners.’

roepende in de woestijn

Een uitstekende idee, zou je zeggen, zeker nu is gebleken dat het kabinet naliet beschermingsmiddelen in te kopen toen de rest van de wereld er allang mee bezig was, waardoor verplegers in de thuiszorg en de verpleeghuizen nog steeds hun werk zonder mondkapjes moeten doen en Hugo de Jonge, de minister met de gekke schoenen, in steeds grotere problemen komt. Maar de motie werd geblokkeerd door de coalitiepartijen. Alleen de PVV, Forum voor Democratie en Wybren van Haga stemden voor.

Chris Jansen, de voormalige verkoopmanager uit Almere, was een roepende in de woestijn.

Zo verging het ook Pieter Omtzigt, de onvermoeibare pitbull van het CDA. Thierry Baudet van Forum voor Democratie beroept zich er graag op dat hijzelf eind januari al tot twee keer toe tevergeefs opriep tot een Kamerdebat over corona, maar was nadien stelselmatig afwezig bij Kameroverleg en briefings, liet verschillende kansen liggen om moties in te dienen, en stelde pas op 23 maart een schriftelijke vraag over corona aan het kabinet. Kortom: veel lawaai, gevolgd door meer dan zeven weken afwezigheid.

onvermoeibare pitbull

Pieter Omtzigt daarentegen, die ooit in het door corona zwaar getroffen Lombardije woonde en als statisticus weet hoe snel een epidemie uit de hand kan lopen, waarschuwde het kabinet vanaf eind januari dat het mis zou kunnen gaan, ook in een reeks schriftelijke vragen samen met zijn fractiegenoten Martijn van Helvert, Joba van den Berg en Anne Kuik (die in tegenstelling tot Baudet wel aan alle overleggen en briefings deelnam). Op 3 februari drongen Omtzigt c.s. bij het kabinet aan op het stopzetten van directe vluchten tussen Nederland en China.

Een paar weken later legde hij het kabinet het vuur aan de schenen over het Nederlandse cruiseschip Westendam dat door corona was getroffen en het besmettingsgevaar van terugkerende passagiers, op 24 februari gevolgd door lastige vragen over de besmettelijkheid van corona tijdens de incubatietijd, en op 28 februari over de uitbraak van corona vlak over de grens in Noordrijn-Westfalen.

Pieter Omtzigt woonde ooit in het door corona zwaar getroffen Lombardije en weet als statisticus hoe snel een epidemie uit de hand kan lopen,

Dezelfde dag hekelden anonieme VVD-Kamerleden in het AD de ‘overbodige’ vragen waarmee Omtzigt c.s. hun minister aan het lastigvallen waren. Maar diezelfde avond meldde VVD-bewindsman Bruno Bruins mompelend bij de NOS dat het eerste geval van corona in Nederland was vastgesteld.

En nog weer negen dagen later werden de eerste coronamaatregelen afgekondigd, na vele weken waarin het kabinet – op advies van het RIVM – vrijwel niets ondernam om beschermingsmateriaal en testcapaciteit in te kopen, en het inmiddels beroemde Outbreak Management Team geen enkele keer bij elkaar kwam. Bij de parlementaire enquete zal pas echt blijken waarom het kabinet pas zo laat in actie is gekomen. Maar aan de backbencher van de PVV en de pitbull van het CDA heeft het in ieder geval niet gelegen.