De Europese Unie heeft nog wel het moeilijk, maar de somberte van een paar jaar geleden lijkt verleden tijd te zijn. Misschien tegen beter weten in, want jezelf moed inpraten kan een medicijn tegen depressie zijn.
Je hoort niet zoveel meer over Griekse of Italiaanse schulden, de kredietcrisis lijkt overwonnen, de euro bestaat nog steeds, en er zijn zelfs waaghalzen die verdere integratie (lees: verdieping) geen vlucht vooruit noemen maar een raadzame en onvermijdelijke strategie voor de Unie.
Hoe zou dit trotse werelddeel zich anders moeten handhaven in het geweld van de great power competition? Europa moet een geopolitieke supermacht in de wereldarena zijn en van zich af kunnen bijten tegen de Verenigde Staten, China en Rusland. Daar moest je een paar jaar geleden niet mee aankomen. Toen was de EU eerder een tragische mislukking, en een terugkeer naar de oude natiestaat viel bij kiezers in de smaak.
Zo bezien is de chaos in de wereld een zegen, want dat geneuzel is nu voorbij en de discussie gaat nu niet meer óf we een EU nodig hebben maar hoe sterk die moet zijn. Met dank aan Trump, en natuurlijk Poetin en Xi Jinping die aan de randen van Europa knagen en kansen in het oude Europa ruiken.
Is er een objectieve maatstaf voor het presteren van de Europese Unie?
Op 1 december wordt de Europese Commissie onder Juncker afgelost door de Commissie-Von der Leyen. De keus voor de laatste was een meesterzet van nota bene Emmanuel Macron, die er veel Frans wisselgeld voor terugkreeg maar in haar – heel machiavellistisch – sowieso al een bondgenote zag in het streven naar een onafhankelijk en sterk Europa onder Franse leiding.
Die postgaullistische gok zal een beetje bekoeld zijn na Macrons oproep tot een Europese alliantie in plaats van een internationale (de Navo), die door Von der Leyen meteen bits werd afgewezen. Zij koos eieren voor haar geld en neemt nog geen afstand van de Navo. Misschien wordt dat geluid anders als Trump bij de Navo-top begin december het transatlantische bondgenootschap – en vooral de Duitsers – verder bagatelliseert.
geopolitiek gekrakeel
Al dat geopolitieke gekrakeel kan niet verhullen dat de EU nog steeds een intern probleem heeft. De financiële problemen van Griekenland en Italië zijn dan misschien even uit beeld, maar de begrotingsdiscipline van veel landen is veel minder dan voorgesteld, de positie van de fiscaal ‘strenge’ landen zoals Nederland en Duitsland verder aangetast door aanhoudend gechicaneer van landen die versoepeling (lees: uitzonderingen voor henzelf) bepleiten, en dan hebben we het nog niet eens over de brexitreflexen die door het geraaskal van populisten de solidariteit en de ratio van de EU blijven ondermijnen.
Is er een objectieve maatstaf voor het presteren van de Europese Unie? Bestaat er reden tot optimisme? Afgezien van de verschuiving van het debat over de EU van interne sloomheid en onvermogen naar externe noodzaak, vindt Jean-Claude Juncker dat hij het als voorzitter van de Europese Commissie heel goed gedaan heeft. Of is hij de slager die tevreden is over zijn eigen vlees?
Juncker vond zijn club een ‘laatste kans’-Commissie voor grote kwesties. En een met politieke ambities, die geen suf uitvoeringsorgaan van een compromisrijke (oftewel besluiteloze) Europese Raad zou moeten zijn.
Fantastisch, dankzij Juncker draait de aarde nog steeds om de zon.
De onderzoeksdienst van het Europees Parlement heeft nagerekend dat 547 (dat is 94 procent) van Junckers voorstellen de agenda van het Europees Parlement gehaald hebben en dat 361 (66 procent) zijn aangenomen terwijl nog eens 115 (21 procent) hangende zijn, en dus nog aangenomen kan worden. Juncker zelf doet er nog een schepje bovenop en zegt trots dat (van de bijna 350) voorstellen er ruim 310 unaniem zijn aangenomen. Voor het gemak zegt hij er ook nog bij dat de Europese werkloosheid gedaald is en de economische groei gestegen, leve de voorzitter dus.
Tot de top twintig van EU-prestaties tussen 2014 en 2019 rekent hij, lees ik in een Clingendael-rapport, een Europees verbod op het gebruik van wegwerpplastic en het afschaffen van roamingtarieven bij mobiel internet.
Verder vinden we daar uiteenlopende successen als het handelsakkoord met Canada (maar dat moet eerst nog langs onze Eerste Kamer), het Europees burgerinitiatief (als u één miljoen handtekeningen weet te verzamelen kunt u Europese wetgeving op de agenda zetten), miljardenleningen die Griekenland binnen de euro hielden (tja) en het klimaatakkoord van Parijs (waar Trump weer is uitgestapt).
Fantastisch, dankzij Juncker draait de aarde nog steeds om de zon.
Er ging ook het nodige niet door onder Juncker. Op het gebied van monetair en fiscaal beleid, migratie en asiel, en buitenlands- en defensiebeleid zou je met gemak ook een top twintig van mislukkingen kunnen samenstellen, maar die lijst zul je op internet niet vinden.
Ursula von der Leyen zal er spoedig achterkomen dat het ijdel rondbazuinen van ambities weinig oplevert, en dat de meeste succesjes van de EU met kleine stapjes bereikt worden.
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.