Guido van Rossum, de Johan Cruijff van de programmeurs, gaat met pensioen

‘Nee, handtekeningen zet ik niet veel. Het zijn vooral selfies tegenwoordig,’ zegt Van Rossum. ‘Bij Dropbox, waar ik nu werk, komt het regelmatig voor dat nieuwe medewerkers of stagiaires heel enthousiast langskomen en dingen zeggen als: “Mag ik iets over Python vragen… O, een vriend van me komt op bezoek, mag hij je hand komen schudden?” Maar gewoon op straat word ik maar een paar keer per maand herkend, bij de Starbucks ofzo.’

Het is lastig uit te leggen wat er zo bijzonder is aan Python. Leuk is dat je programma’s van een of twee regels kunt schrijven die meteen werken. En dat is verslavend. Denk aan het gevoel van kastdeurtjes die soepel opengaan, een knikkerbaan waarin een balletje naar beneden rolt, een molentje laat draaien en precies in een putje valt. Python is zo eenvoudig dat je snel een beetje kunt spelen, maar ook weer zo veelzijdig dat je er vrijwel alles mee kunt maken. In die zin is het vergelijkbaar met Lego. Met tien blokjes kun je iets grappigs in elkaar drukken, met een miljoen blokjes kun je alles maken: YouTube, NASA, The Washington Post.

Wetenschappers, journalisten, kunstenaars en Harvardstudenten met een grote mond die een startup beginnen met een nieuwe app, allemaal gebruiken ze Python.

Bier en stroopwafels

Van Rossum kijkt je zelden aan als hij praat. Vaak kijkt hij vlak langs je. En als hij je aankijkt, lijkt de blik nog steeds naar binnen gericht. Hij woont al twintig jaar in de Verenigde Staten en is even op vakantie in Nederland. Hij draagt een T-shirt met opschrift ‘PyLadies’. ‘Dat is een groep van vrouwen die meer vrouwen in de programmeerwereld willen zien. Speciaal voor Python. Daar ben ik een groot voorstander van. Ik ben zelf ook feminist. Ja dat beschouw ik me wel.’ Hij zegt het zonder ironie. Van Rossum praat als een Amerikaan die heel goed Nederlands spreekt. Een redelijke uitspraak, maar soms nog wel een beetje een Amerikaanse woordvolgorde.

Het Pythonverhaal begint eind jaren tachtig. Van Rossum werkte toen als afgestudeerd wiskundige hij bij het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI). ‘Het was Kerstmis 1989, ik had een lange kerstvakantie. Ik zat thuis en dacht: mooi, nu kan ik eindelijk mijn eigen programmeertaal bouwen. Ik sprak afgelopen zondag met een paar vrienden die me toen al kenden en die zeiden: “Ja, je was altijd met dat Python bezig. We kwamen bij je eten en dan gingen we om elf uur naar huis en dan ging jij nog aan het werk.” Ik herinner me niet meer dat er vrienden op bezoek kwamen. Wel dat ik me met bier en stroopwafels in leven hield, en dat ik alleen maar zat te programmeren.’ Maandenlang deed hij niks anders. ‘Ik was helemaal in the zone.’

In 1991 kwam Python op de markt. Open source. De computercode – Python is zelf ook weer een programma (in C++) – kun je kopiëren, en voor eigen gebruik veranderen. Ook kun je suggesties voor verbeteringen van de officiële versie aandragen. Of die gehonoreerd worden, is de beslissing van Van Rossum. Hij is de BDFL van Python. The Benevolent Dictator for Life, de eerste in zijn soort. (Inmiddels zijn er meer BDFL’s, zoals Linus Torvalds (Linux) en Yukihiro ’Matz’ Matsumoto (Ruby).)

‘Ik heb wel eens handje geschud met Zuckerberg, die wist precies wie ik was. Maar in die wereld van de biljonairs voel ik me niet thuis.’

De timing van Python was perfect: ‘Het CWI was het eerste Nederlandse Instituut dat werd aangesloten op het internet,’ zegt Van Rossum. ‘Piet Beertema, onze systeembeheerder, speelde daar een grote rol in. Daarom hadden we ook al snel onze eigen FTP server. En toen begon het World Wide Web op te komen. Het werd steeds makkelijker om mensen in andere plaatsen te bereiken en het uitwisselen van de source code was geen probleem meer.’

Stapje voor stapje veroverde Python de wereld. ‘Dat gaat zo geleidelijk. Eerst waren er tien gebruikers, toen honderd gebruikers, duizend. Dan begin je de tel kwijt te raken. Toen kwam ik een uitgever van technische boeken tegen die zei: “Nou, er zijn zeker honderdduizend Pythongebruikers. Dat kunnen we aan de verkoop van de boeken zien.”’ Van Rossum weet niet precies hoeveel het er nu zijn. ‘Miljoenen.’

Ook de eerste versies van Google en Facebook werden deels met Python gemaakt. ‘Sergey (Brin) en Larry (Page) gebruikten veel Python bij de eerste versie van de Google zoekmachine, toen het nog een afstudeerproject was.’ Voor de Silicon Valley-royalty is Van Rossum zoiets als de bedenker van Lego: een bijna mythologische figuur. ‘Ik probeer er een beetje vandaan te blijven. Ik heb wel eens handje geschud met Zuckerberg, die wist precies wie ik was. Die is zelf ook als programmeur begonnen. Maar in die wereld van de biljonairs voel ik me niet thuis. Ik ben geen entrepreneur. Ik heb meer connectie met mensen die Python gebruiken, die dat voor de lol doen en daar heel goed in zijn. Dat vind ik leuke mensen.’

Hoewel Python relatief makkelijk is, vergt het toch nog wat inspanning om het te leren. Maar Van Rossum is niet bezorgd dat Python snel achterhaald zal zijn. ‘Er wordt altijd over gespeculeerd. Sommigen denken dat je in de nabije toekomst gewoon Engels tegen de computer kunt praten en dat de computer dan begrijpt wat je wilt. Ja. Dat is natuurlijk allemaal onzin. Als jij mij nu zegt wat je wilt, begrijp ik je waarschijnlijk ook niet.’