Herman Brusselmans. De biografie van John Muts. Prometheus, 376 p., € 17,95
**
door Marjolijn Pouw
parodie &#8216;Ach niemand trekt zich ooit wat aan van wat ik zeg, en terecht. Ik ben een kletsmeier,&#8217; zegt de kunstenaar John Muts, onderwerp van Brusselmans&#8217; biografie. Daarin maakt de schrijver het genre belachelijk: Johns grootouders, ouders, ooms en tantes, hun verloofdes en die van hemzelf komen uitgebreid aan bod, met hun lichamelijke en geestelijke afwijkingen. Over de geest heeft de schrijver weinig opzienbarends te vertellen. Het gaat hem om de boertige kanten, onze taboes moeten tenslotte met harde provocatie doorbroken worden. Het verhaal is zo kluchtig dat zelfs de dadaïstische schrijver Brusselmans er moe van wordt. Hij laat zijn mislukte kunstenaar aan het einde onder een Mercedes lopen, met als toegift een captatio benevolentiae van de schrijver zelf, even vervelend als virtuoos.
Robbert Welagen. Porta Romana. Nijgh &#038; Van Ditmar, 160 p., € 16,50
** 1/2
door Marjolijn Pouw
roman De Porta Romana is &#8216;de plek waar je uitkwam als je beneden was&#8217;, herinnert Emilio Lastrucci zich, een vijftiger die bij een beroving zijn geheugen grotendeels heeft verloren. Hij gaat in zijn geboorteplaats Florence op zoek naar zijn verleden, maar dat blijkt niet zo gevuld te zijn geweest als hij had verwacht. Het is even leeg en troosteloos als zijn geboortehuis, dat de gemeente laat verkrotten. Waarom heeft Emilio zich aan niemand kunnen binden? Hij komt er niet achter. In zijn geboortehuis &#8211; vlak bij de Porta Romana &#8211; raakt hij in een uitzichtloze depressie. Welagen heeft Emilio&#8217;s verwarring in schilderachtige beelden vervat: flarden die in hem opkomen als de mist in zijn hoofd even verdwijnt. Van het verleden blijft in ons geheugen weinig hangen. Bij al die fraaie beelden ga je naar een fraai verwoord gesprek verlangen.
Wil Boesten. Tot de regen komt. Augustus, 191 p., € 18,95
***
door Marjolijn Pouw
roman &#8216;Waarom blijft wat ontregeld is chaos?&#8217; vraagt chef-kok Emidio, voormalig muzikaal wonderkind, zich af. Na de teloorgang van het jaarlijkse festival voor oude muziek waarbij hij met zijn vrienden nauw betrokken was, is het gezelschap de hete stad ontvlucht en heeft zich in een verlaten Zuid-Italiaans bergdorp teruggetrokken. Al snel ergeren de heren zich aan elkaars onvolkomenheden, en de beeldschone maar primitieve behuizing &#8211; er is geen elektriciteit of stromend water &#8211; breekt ze op. Maar ze gaan niet weg. Door hun verleden zijn ze met elkaar verbonden, tot de regen voor een aardverschuiving zorgt. In mooie beelden toont Boesten hoe de in chaos verwekte, ontregelde bastaard Emidio los probeert te komen van zijn surrogaatvaders. De spanning is goed opgebouwd. Toch blijft dit ontwikkelingsdrama soms in uiterlijkheden steken, zoals Crivelli&#8217;s geïdealiseerde portret van Maria Magdalena, dat telkens terugkomt. De volmaakte schoonheid: te zichtbaar constructie, te weinig in vorm beteugelde passie.
Nicol Ljubic. Zeezwijgen. Babel &#038; Voss, vertaling Nelleke van Maaren, 192 p., € 17,95
****
door Aart van Zoest
roman Kan Robert, Kroaat, houden van Ana, Servische? En omgekeerd? Ja, natuurlijk. Liefde kent geen mensengrenzen. Maar kan het wat worden? Als ze komen te praten over wat er destijds, in 1992, gebeurde in Sarajevo, gaat er wat mis. Ana verlaat Robert wanneer hij kritiek laat horen. Ze blijkt de dochter van een man die deel had aan de Servische gruweldaden. De man moet in Den Haag voor het Joegoslavië-tribunaal terechtstaan. Robert ziet daar de geliefde die hem verlaten heeft terug. Sterke historische setting, problematiek van nawerking en verwerking. Ook veel over specifieke vragen die in dit deel van de Balkan een rol spelen, vooral historische, maar ook linguïstische. Zeezwijgen is een roman met een sterke plot, die tot nadenken en inleven dwingt. De mix van fictie en realiteit roept een fundamentele vraag op: alles uitspreken, zoeken naar de waarheid, en adequaat straffen, of berusten en vergeven, en met de mantel der liefde bedekken?
Lloyd Jones. Tweedehands Wereld. De Bezige Bij, vertaald door Joris Vermeulen, 320 p., € 19,90
***
door Marte Kaan
roman In literatuur gaat het om de persuasiveness of voice, niet om de plot, zei de Nieuw-Zeelandse schrijver Lloyd Jones ooit in een gesprek over Mister Pip, zijn negende roman die in 2007 de shortlist van de Man Booker Prize haalde. In zijn nieuwe roman Tweedehands Wereld klinkt een kakofonie aan stemmen: het verhaal van een Noord-Afrikaanse bootvluchteling wordt door de talloze personages die ze ontmoet verteld: de collega in het Tunesische hotel waar ze werkte, de vrachtwagenchauffeur die ze in ruil voor een lift een seksuele gunst verleende. De stemmen zijn overtuigend en de perspectiefwisselingen dragen bij aan het mysterie rondom de vrouw &#8211; wie is ze en wat drijft haar? Tot ze zelf aan het woord komt en de hele plot tot in detail wordt uitgekauwd. Doodzonde. Jones heeft gelijk wanneer hij zegt dat plot niet het belangrijkste is, maar dat betekent niet dat het er niet toe doet wat je prijsgeeft. Het raadsel oplossen is weinig bevredigend, ook al doe je dat nog zo overtuigend.

Marte Kaan

Aart van Zoest

Marjolijn Pouw

fictie

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots