Het Rassemblement National? Dat is een partij buiten de ‘republikeinse zone’, aldus de Franse president Emmanuel Macron. ‘Een Trojaans paard voor de Russische belangen in Frankrijk,’ aldus premier Gabriel Attal. ‘De zekerheid van een nieuw marxisme,’ zegt minister van Economische Zaken Bruno Le Maire. Met nog drie maanden te gaan tot de Europese verkiezingen schroeft het presidentiële kamp zijn aanvallen op RN op. De extreemrechtse partij is sinds 2017 de belangrijkste politieke rivaal en staat nu systematisch bovenaan in de opiniepeilingen, met een grote voorsprong op de Renaissancepartij van president Macron.

De twee blokken eindigden in 2019 nek aan nek, met hetzelfde aantal zetels in het Europees Parlement. Vijf jaar later veroorzaakt het vaste recept een onvermijdelijke overwinning voor de partij van Marine Le Pen. Voor waarnemers is de enige resterende vraag met hoeveel stemmen. Dat is toe te schrijven aan de impopulariteit van Emmanuel Macron, het succesvolle debuut van de nieuwe voorzitter van RN, Jordan Bardella, die ook boven aan de partijlijst staat bij de komende verkiezingen, de aanhoudende verdeeldheid aan de linkerkant en aan de publieke onrust, veroorzaakt door inflatie en dalende koopkracht.

De RN werd tweede bij de laatste presidentsverkiezingen en is beter vertegenwoordigd dan ooit in de Nationale Assemblee, met bijna 90 van de 577 afgevaardigden. De partij profiteert het meest van de huidige malaise. De publieke opinie lijkt niet onder de indruk van beschuldigingen van amateurisme, de juridische problemen van verschillende leidende figuren van de RN, zijn middelmatige staat van dienst op Europees niveau, of zelfs de al lang bestaande genegenheid van de partij voor het regime van Vladimir Poetin.

De belangrijkste strategie van RN is om het imago zoveel mogelijk te norma­liseren en onopvallend te blijven. De par­tij vermijdt elk risico en profiteert tegelijkertijd van de misstappen van de rivalen.

Het kamp van Macron lijkt deze nor­ malisering te hebben geaccepteerd. Op een paar zeldzame uitzonderingen na zien ze ervan af om RN aan een moreel oordeel te onderwerpen, of te wijzen op het racisme en antisemitisme van zijn oprichter, Jean­ Marie Le Pen. De Renaissancepartij van Macron geeft er de voorkeur aan om te waarschuwen voor het economische pro­ gramma van RN, vergelijkbaar met dat van extreem­links, en de onvermijdelijke ‘Frexit’ in het geval van een overwinning van RN, al heeft de partij officieel afstand gedaan van het idee om de Europese Unie te verlaten.

De belangrijkste strategie van RN is om het imago zoveel mogelijk te normaliseren en onopvallend te blijven en intussen te profiteren van de misstappen
van de rivalen.

Gabriel Attal, die in januari op slechts 34-­jarige leeftijd tot premier werd benoemd, is populairder en harder dan de president, en wordt gezien als een wapen tegen Bardella, de 28­jarige presi­dentskandidaat van de RN. Attal heeft echter tussen het onder controle krijgen van een heftige boerenstaking en het aankondigen van ernstige bezuinigingen om het begrotingstekort terug te dringen geen tijd gehad om de strijd met RN aan te gaan.

Voorlopig houdt de president de leiding en profiteert hij van internationale events. Emmanuel Macron heeft de Franse en Europese soevereiniteit tot sleutelwoord van zijn presidentschap gemaakt. Ook heeft hij een hardere houding ten opzichte van Moskou aangenomen. Deze diploma­tieke opstelling is mede bedoeld voor zijn binnenlandse politiek. Zijn kamp kan hierdoor hameren op de banden van Marine LePen met Poetin.

In de andere kampen is de situatie wellicht nog minder rooskleurig. Les Républicains, de traditionele partij van rechts, is verdeeld door aanhangers van Macron aan de ene kant en extreemrechts aan de andere kant. De partij zoekt nu verlossing in identiteitspolitiek en anti­ macronisme.

Aan de linkerkant is het beeld diffuus. Ondanks dat ze bondgenoten waren bij de laatste parlementsverkiezingen stellen de socialisten, communisten, ecologen en de extreemlinkse France Insoumise (LFI) zich afzonderlijk kandidaat voor het Europees Parlement. De eerste drie willen de dominantie van LFI en haar leider Jean­ Luc Mélenchon trotseren. Hij werd derde bij de laatste presidentsverkiezingen, maar zijn autoritaire neigingen en populis­tische stijl worden publiekelijk gehaat, evenals enkele van zijn standpunten.

Hoewel de gecombineerde score van alle linkse partijen zou kunnen wedijveren met die van de RN en de macronisten, wijst niets erop dat zij tussen nu en de presi­dentsverkiezingen van 2027 een nieuw blok zullen vormen.

Die presidentsverkiezingen doemen op na juni. Zodra de Europese verkiezingen en de Olympische Spelen in Parijs deze zomer voorbij zijn, kunnen de kanshebbers om Emmanuel Macron op te volgen hun ambi­ties de vrije loop laten. Het staatshoofd kan niet opnieuw aantreden omdat het de limiet van twee opeenvolgende ambtstermijnen heeft bereikt.

Voor Marine Le Pen, de waarschijnlijke kandidaat van de RN, zal dit de vierde poging zijn, na de vorige keer 41,5 procent van de stemmen te hebben binnengehaald. Ze zal echter rekening moeten houden met haar talent om goede kansen te verspelen met een halfbakken programma of een mis­lukt debat.

Dominique Albertini is journalist.Als specialist op het gebied van extreemrechts is hij hoofd van de politieke afdeling van de Franse krant Libération, waar hij in 2011 bij kwam. Hij is co-auteur van het boek Histoire du Front National (Tallandier, 2013).