Niet zozeer de pijnlijke aftakeling van Boris Johnson als Britse premier is verrassend, maar vooral het tempo waarin. Minder dan zes weken! Clown Johnson was al niet serieus te nemen, en alsnog is zijn gestuntel opzienbarend. Waar zelfs in de strategie van zijn voorganger Theresa May nog iets van een Tory-belang was te herkennen, en misschien zelfs van realisme, gaat de bluf van Boris zelfs trouwe conservatieven te ver en verscheurt het de partij.

Het is zielig om te zien hoe de partijgenoten weglopen, overlopen, tegen stemmen of uit de fractie worden gezet en hoe de premier op de dag dat het Lagerhuis weer bijeenkwam in zijn hemd werd gezet. Zielig ook om te horen hoe er op veel van onze eigen media op gereageerd werd aan de hand van entertainmentcriteria die er nu totaal niet toe doen: ‘prachtig theater’, ‘flamboyante voorzitter’, ‘onverzettelijke Johnson’, ‘de moeder van de democratie’. Het zou hier om de inhoud moeten gaan. Niet om het drama-Johnson, maar om het drama-Groot-Brittanië.

Het enige wat Johnson kan redden is de onmacht van een andere klungel: Jeremy Corbyn, de Labourbaas die door niemand geschikt wordt gevonden om naar Downing Street te verhuizen en afgezien daarvan in zijn hart anti-EU is en niet op ook maar iets van een brexitstrategie valt te betrappen.

Rampzalige crash out

De enige vluchthaven die Johnson nog heeft, is als hij op 15 oktober het parlement terugroept van reces en afreist naar Brussel om de laatste (cruciale) EU-top bij te wonen. Als winnaar of verliezer van de Lagerhuisverkiezingen, maar dat zal de Europese leiders worst zijn. Als zij hun verstand gebruiken en de rug recht houden, zal er geen millimeter concessie aan Johnson worden gedaan.

In het (voor hem) beste geval zullen de verkiezingen nipt worden gewonnen, de no-deal-brexit nog net voor 31 oktober weer teruggedraaid, en volgt op 31 oktober de rampzalige crash out. In het (voor hem) ongunstigste geval verliest hij de verkiezingen en gaat de brexit niet door, en valt het Verenigd Koninkrijk uit elkaar: Schotland dreigt met een nieuw onafhankelijkheidsreferendum en Noord-Ierland zou zich wel eens bij Dublin kunnen aansluiten.

Voedseltekorten, lange rijen bij apotheken, vrachtwagens die ineens niet over de vereiste papieren beschikken, bedrijven die zich alsnog voor verhuizing naar het vasteland aanmelden, dalende koersen van het pond en nu al een krimp van het nationaal inkomen. ‘Brussel’ zal de schuld toegeschoven krijgen van alle ellende die het Verenigd Koninkrijk overkomt.

één stem

Begin 2013 stuurde Barack Obama zijn onderminister voor Europese Zaken Philip Gordon onverwacht naar Westminster. Gordon deelde er een gele kaart uit aan Johnsons voorganger David Cameron, die toen nog niet besloten had tot het rampzalige referendum. Gordons boodschap: denk erom, beste bondgenoten, stap niet uit de Europese Unie. De VS juicht toe dat de Europese Unie steeds belangrijker wordt, want wij hebben de EU hard nodig voor het oplossen van wereldproblemen. Europa moet met één stem spreken, en we willen dat Groot-Brittannië erbij hoort.

Lees ookDe afschrijving van de EU18 januari 2013

Een Brits referendum over de EU? Niet doen, zei Gordon toen, zonde van de tijd, houd nou eens op met interne discussies. ‘Elk uur dat Europese toppen spenderen aan de institutionele opbouw van de EU gaat verloren aan het oplossen van onze gemeenschappelijke problemen van werk, groei en internationale vrede’. De VS wilde ‘een outward looking Europa waar Groot Brittannië deel van uit maakt’.

Deze keer stuurde Trump – zelf op de golfbaan in Florida – Bolton en Pence naar London om er te doen wat anderen verboden was: zich openlijk bemoeien met andermans interne debatten en Johnson op het paard hijsen. Zelfs zijn Israëlische ‘vriend’ Netanyahu nam even het vliegtuig naar London.

Wat waren de tijden anders drie jaar geleden.