Het onderscheid tussen prijzen voor beste acteur en beste actrice is onzinnig en onhoudbaar. Laten we dat vanaf volgend jaar omzetten naar een Prijs voor de Beste Acteerprestatie.

Film

Waarom zijn er gescheiden prijzen voor acteurs en actrices? Dat is a) seksistisch – waarom zou je de acteerprestatie van een vrouw niet kunnen vergelijken met die van een man? – en b) discriminerend voor mensen die zichzelf niet als man of vrouw definiëren. Twee redenen die genoeg moeten zijn om over te gaan op één Prijs voor de Beste Acteerprestatie.

Dat deed MTV dit jaar. Zijn eerste genderneutrale acteerprijs ging naar Emma Watson, die daarmee Hugh Jackman versloeg. En waarom ook niet? Zoals presentator Chris Rock vorig jaar bij de Oscar-uitreiking zei: ‘Er is geen enkele serieuze reden om verschillende categorieën te hebben voor mannen en vrouwen voor acteren. Het is geen atletiek. Robert De Niro heeft nooit gezegd: ik kan maar beter wat rustiger acteren, zodat Meryl Streep het kan bijbenen.’

Vindt u het onderscheid wel een goed idee? Waarom dan geen gescheiden prijzen voor beste regisseur en regisseuse? Beste cameraman en cameravrouw? Beste kostuumontwerper en -ontwerpster? Ik geloof niet dat iemand dat wil.

Troostprijs

Eigenlijk zijn er maar twee telkens terugkerende pro-argumenten. Eén: anders hebben we minder prijzen. En twee: vrouwen winnen al zo weinig prijzen. Maar met die argumenten kun je ook, zoals Rock opmerkte, aparte prijzen voor zwarte acteurs introduceren. Bovendien degraderen ze de prijs voor beste actrice tot een troostprijs voor kansloze vrouwen. Ja, er moet een betere genderverdeling komen bij prijsuitreikingen. Maar gescheiden prijzen accepteren, betekent die strijd juist opgeven. Dan kun je net zo goed een prijs voor beste regisseuse instellen.

En zelfs als je dat zou willen, zou daarmee het buitensluiten van mensen die zich niet als man of vrouw definiëren gewoon doorgaan. Of moeten die soms ook, met z’n allen op één hoop gegooid, hun eigen prijzen krijgen?

Toen in Amerika de non-binaire – dus: zich niet als man of vrouw identificerende – Asia Kate Dillon zich aanmeldde bij de Emmy’s als bijrolspeler in Billions, mocht die, als noodoplossing, zelf de categorie kiezen. Dillon koos ‘acteur’, vanwege de relatief neutrale uitstraling. Maar neutraal was het natuurlijk niet: Dillon zat bij de mannen, niet bij de vrouwen.

Geen excuus

In september worden de VSCD Toneelprijzen en de Gouden Kalveren van het Nederlands Film Festival uitgereikt. Beide maken onderscheid tussen ‘beste acteur’ en ‘beste actrice’. De VSCD was niet bereikbaar voor commentaar.

Het NFF noemt het bij monde van scheidend directeur Willemien van Aalst ‘een terechte vraag’ en zegt dat hierover intern wordt gediscussieerd, maar dat de beslissing bij de sector ligt – ze noemt met name acteursorganisatie ACT. En die is, aldus directielid Sijtze van der Meer, vóór opheffing van het onderscheid: ‘De beste acteerprestatie van het seizoen, dat is natuurlijk gewoon genderneutraal. Een onderscheid tussen beste vrouwelijke en beste mannelijke regisseur zou ook niet geaccepteerd worden.’ Klare taal.

MTV is niet helemaal de enige. Ook bijvoorbeeld de Britse National Television Awards, de Amerikaanse Grammy’s en de Nederlandse TV-Beelden hebben genderneutrale acteerprijzen. Voor 2017 is bij het NFF en VSCD alles al vastgelegd – soit – maar er is geen excuus om het niet voor 2018 veranderd te hebben. En om dat bij de prijsuitreikingen dit jaar alvast aan te kondigen.