Het lijkt al een eeuwigheid geleden dat half progressief Nederland zich boos maakte over het eerste televisiedebat tussen Mark Rutte en Thierry Baudet, aan de vooravond van de Europese Verkiezingen in mei 2019 bij Pauw.

Wekenlang werd de ‘titanenstrijd’ voorbesproken in de media en vooral op Twitter. Het hagelde kritiek op de VVD en nog meer op de publieke omroep, die zich er niet voor schaamden Baudet een podium te geven in de best bekeken talkshow van het land.

Bij de Statenverkiezingen in maart was Forum voor Democratie de grootste partij geworden. Zou Baudet dat kunstje bij de Europese Verkiezingen weten te herhalen? En dan: met zijn boreale plannen op weg naar het premierschap, geholpen door overvloedige aandacht in de media? Ook binnen BNNVARA brak een opstand uit onder linkse medewerkers: Pauw moest worden gedwongen een streep door het debat te zetten.

Er gebeurde precies waar de VVD op hoopte: Baudet bleek voor het oog van de natie nog een maatje te klein voor het Torentje.

Maar het ging door, op 21 mei in een afgeladen Rode Hoed. Blakend van zelfvertrouwen betrad Baudet de zaal. Maar na een moeizame start bleef Rutte moeiteloos overeind, en kwam Baudet niet alleen met een onbeholpen poging de VVD-leider te laten vertellen wanneer hij voor het laatst had gehuild, maar ook met onnavolgbare theorieën over de Europese ‘deep state’, en vergelijkingen tussen Napoleon, Hitler en Brusselse technocraten als Jean-Claude Juncker.

Waardoor precies gebeurde waar de VVD op hoopte: Baudet bleek voor het oog van de natie nog een maatje te klein voor het Torentje. Bij de verkiezingen twee dagen later werd niet Baudet de grote winnaar maar Frans Timmermans van de PvdA. Ondanks hoge scores in de peilingen haalde Forum voor Democratie niet meer dan drie zetels. Opeens bleek Thierry Baudet helemaal niet onstuitbaar op weg naar het hart van de macht, zoals hele volksstammen hoopten of vreesden: de ban was gebroken. En de missie van de VVD was geslaagd.

magie weg

Sindsdien ging het geleidelijk bergafwaarts met Forum voor Democratie. In juli 2019 werd Henk Otten, FvD’er van het eerste uur, na een slepend conflict met Baudet uit de partij gezet. En dit najaar werd de partij getroffen door een reeks pijnlijke onthullingen over antisemitische uitlatingen van Baudet zelf tijdens een partijdiner en in appgroepen onder jongeren van FvD, waar het partijbestuur halfhartig tegen optrad.

Waarna Baudet eerst terugtrad als lijsttrekker en zich vervolgens weer op het schild liet hijsen – met een massale uitstroom uit de partij tot gevolg: zelfs het binnen de achterban reusachtig populaire Kamerlid Theo Hiddema hield het voor gezien. De magie was eraf.

Al die tijd hoefde Mark Rutte er nauwelijks iets aan te doen de neergang van Forum te bespoedigen: daar zorgde de partij zelf wel voor.

geen samenwerking

Pas toen EW deze week met nieuwe onthullingen kwam over racistische praat in appgroepen van Baudet en zijn overgebleven getrouwen, haalde Rutte hard naar de Forum-leider uit. Tijdens een videogesprek in Op1 vanuit zijn appartement in het Benoordenhout over jongeren en corona, had hij aan één vraagje over de nieuwe ophef over Baudet genoeg: ‘Deze appjes gaan alle grenzen over. Het is zó walgelijk, homofoob en racistisch. Het is echt verschrikkelijk.’

Zo serveerde Rutte zijn voorheen gevreesde tegenstander bijna achteloos af.

Nog veelzeggender was zijn uitspraak over mogelijke samenwerking met Baudet in een nieuw kabinet, een onderwerp waar Rutte de afgelopen jaren om electorale redenen altijd behoedzaam omheen had gedraaid: ‘Ik zag het eigenlijk al niet gebeuren, maar na deze verschrikkelijk appjes, die overigens wel passen in een beeld dat we al langer bij hem zien, is het echt onmogelijk geworden om met hem in een kabinet te gaan zitten. Onder Mark Rutte en de VVD is dat niet mogelijk, nee. Dat gaat niet gebeuren.’

De uithaal naar Baudet haalde dezelfde nacht nog de nationale en internationale media.

racistische borrelpraat

Zo serveerde Rutte zijn voorheen gevreesde tegenstander bijna achteloos af, om even later opgewekt verder te babbelen over de schaatskoorts die Nederland in zijn greep heeft.

De boodschap namens de VVD was duidelijk, aan de vooravond van de Kamerverkiezingen: Thierry Baudet met zijn racistische borrelpraat is geen politicus om serieus te nemen.

De timing van de afrekening met Baudet was feilloos gekozen: de afgelopen weken is in de nabije omgeving van Baudet op te vangen dat hijzelf sinds het uiteenvallen van zijn partij ook is gaan betwijfelen of hij wel de kwaliteiten in huis heeft van een politiek leider in deze tijd.

Zo trekt Rutte, de politieke overlevingskunstenaar, weer aan het langste eind, en kan ‘het natte zeepje’, zoals zijn vriend Jort Kelder hem ooit in Vrij Nederland noemde, onbekommerd op weg naar de verkiezingen.