Vriend wordt vijand

De stemmen van Vrij Nederland

Columns van Chard van den Berg, Hannah Prins en Nicolaas Veul

Quiz

<p>[quiz id=&#8217;1073700&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


Redactie Vrij Nederland

Ben je bij? Speel de quiz!

In beeld

<h5>Mexico</h5>
<p>Een man gaat verkleed als<em> La Catrina</em> – het vrouwelijke skelet dat hét symbool is van de <em>Día de Muertos</em> (Dag van de Doden). Op deze traditionele Mexicaanse feestdag, gevierd op 2 november, wordt de dood niet gezien als iets verdrietigs. De dag draait om de viering van het leven. Overleden dierbaren worden herdacht met muziek, eten, dans en kleurrijke altaren.</p>
<p><img decoding="async" class=" wp-image-1064399 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_1848790924-1-640x424.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_1848790924-1-640x424.png 640w" alt="" width="467" height="309" /></p>
<h5>Bali</h5>
<p>Tijdens de hindoeïstische Ngaben-ceremonie op het eiland Nusa Penida wordt het lichaam van de overledene over zee gedragen voordat het de crematieplaats bereikt. Voor de Balinezen is de dood net zo essentieel als de geboorte. Deze Ngaben-ceremonie is bedoeld om de overledene te begeleiden tijdens de overgang naar het volgende leven (reïncarnatie). De voorbereiding voor deze ceremonie kan maanden duren, en is zo kostbaar dat families soms jaren moeten sparen. In dat geval wordt het lichaam eerst begraven voordat het wordt gecremeerd.</p>
<div class="gallery gallery-columns-2 clearfix gallery-size-"><div class="gallery-inner clearfix"><div class="gallery__expand pulse"><div class="gallery__plus"></div></div><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="0"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_1489546181-1.png" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="1200" height="800"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center"></figcaption></figure><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="1"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_1491343226-1.png" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="1200" height="800"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center"></figcaption></figure></div></div>
<h5>Kameroen</h5>
<p>In West-Kameroen worden uitvaarten groots en met de hele gemeenschap gevierd. Met rituelen, zoals hier de ritmische smidsdans, worden de overledenen geëerd en getransformeerd tot ‘gerespecteerde voorouder’.</p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-1064392 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_2350327379-1-640x427.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_2350327379-1-640x427.png 640w" alt="" width="424" height="283" /></p>
<h5>Sulawesi</h5>
<p>Het dorp Panggala op Zuid-Sulawesi kent een eeuwenoude traditie, <em>Ma’Nene</em> genoemd, waarbij eens in de drie jaar de overleden voorouders worden opgegraven. Ze worden schoongemaakt, in nieuwe kleding gehesen en geëerd door de lokale bevolking voordat ze weer worden bijgezet in een rotsgraf of traditionele tombe (<em>patane</em>).</p>
<div class="gallery gallery-columns-2 clearfix gallery-size-"><div class="gallery-inner clearfix"><div class="gallery__expand pulse"><div class="gallery__plus"></div></div><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="0"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_1857820153-1.png" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="1200" height="800"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center"></figcaption></figure><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="1"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_1668054898-1.png" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="1200" height="900"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center"></figcaption></figure><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="2"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_1807275298-1.png" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="1200" height="803"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center"></figcaption></figure></div></div>
<h5>Vietnam</h5>
<p>Bij de traditionele begrafenissen van de Mơ Nâm, een lokale groep binnen de Xơ-Đăng- gemeenschap in Vietnam, wordt de overledene teruggegeven aan de aarde door middel van een eeuwenoud ritueel dat bekendstaat als de modderbegrafenis. Modder en aarde symboliseren de oorsprong van het leven en weerspiegelen het geloof dat de mens uit de aarde geboren wordt en ernaar moet terugkeren. Het ritueel belichaamt de cyclus van leven en dood, harmonie met de natuur en spirituele verbondenheid met voorouders.</p>
<p><img decoding="async" class="size-image_640 wp-image-1064391 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_2729683023-1-640x479.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_2729683023-1-640x479.png 640w" alt="" width="640" height="479" /></p>
<h5>Ghana</h5>
<p>In Kumasi, de hoofdstad van de Ghanese Ashanti-regio, wordt tijdens de afscheidsceremonie van de overleden 13de Koningin-Moeder, een rituele dans met drums opgevoerd. De muziek gaat gepaard met gebeden die de voorouders beschermen tegen kwade geesten.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_640 wp-image-1064394" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_564082162-1-640x962.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/shutterstock_564082162-1-640x962.png 640w" alt="" width="640" height="962" /></p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>
<a data-ga-category="embedded-article" data-ga-action="clicked" data-ga-label="" href="https://www.vn.nl/product/vrij-nederland-juni-2026/" class="article-embed article-embed--left article-embed--new"><span class="article-embed__image" style="background-image:url(https://www.vn.nl/wp-content/uploads/fly-images/1048801/Omarm-de-dood-winkel-520x520-cc.png);"></span><span class="article-embed__content"><span class="article-embed__read-more">Bestel 'm hier</span><span class="article-embed__title">Dit verhaal komt uit ons laatste maandblad, met als thema ‘De dood’! Heb jij hem al in huis?</span><span class="article-embed__date">4 juni 2026</span></span></a>


Van Mexico tot Sulawesi: de dood kan ook een feest zijn

Cultuurtips

<h5>Dagboek: <em>Naar de wereld, in de wereld, uit de wereld</em>, Cees Nooteboom</h5>
<p>Na romans, poëzie, essays en reisverhalen kwam er in 2023 met <em>De danser en de monnik</em> een prachtige toevoeging aan het al zo rijke oeuvre van Cees Nooteboom: dagboeken. Daarin beschrijft Nooteboom alledaagse beslommeringen als etentjes met vrienden, maar ook de vele reizen die hij maakte. Nooteboom tobt, piekert en twijfelt als eenieder, maar zijn stijl is volkomen eigen. Nu, een paar maanden na zijn overlijden, verschijnt het vervolg: <em>Naar de wereld, in de wereld, uit de wereld</em>, van de dagboeken die de jaren rond de millenniumwisseling bestrijken. Iets om je op te verheugen.</p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-1065421 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/Naar-de-wereld-in-de-wereld-uit-de-wereld-1-640x986.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/Naar-de-wereld-in-de-wereld-uit-de-wereld-1-640x986.png 640w" alt="" width="306" height="471" /></p>
<h5>Non-fictie: <em>Navo: mythes, macht, militarisme</em>, Ludo de Brabander en Soetkin van Muylem</h5>
<p>In dit boek verzetten de auteurs zich tegen de veiligheidsalliantie en betogen ze dat iedereen dat zou moeten doen. Het tweetal wijst er fijntjes op dat de NAVO zich allang niet meer uitsluitend bezighoudt met het bewaken van grondgebied, en dat de veelgehoorde belofte van de NAVO om minder geld aan wapens te besteden slechts zeer beperkt wordt ingelost. Het roept de onvermijdelijke vraag op of we werkelijk 5 procent van het bruto binnenlands product moeten afstaan aan een organisatie waarover zoveel misverstanden bestaan.</p>
<p><img decoding="async" class=" wp-image-1065420 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/NAVO-mythes-macht-militarisme-Ludo-De-Brabander-en-Soetkin-Van-Muylem-1-640x1022.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/NAVO-mythes-macht-militarisme-Ludo-De-Brabander-en-Soetkin-Van-Muylem-1-640x1022.png 640w" alt="" width="265" height="423" /></p>
<h5>Roman:<em>Contrapposto</em>, Dave Eggers</h5>
<p>Het feit dat Eggers er twintig jaar aan heeft zitten sleutelen, doet op voorhand vermoeden dat het wel snor zit met <em>Contrapposto</em>. In deze tedere roman van de Amerikaanse grootschrijver staat de vriendschap tussen Olympia en Cricket centraal: een band die op vroege leeftijd begon, altijd grensde aan liefde en erotiek, en zo even hecht als verwarrend is. De kunstindustrie waarin beiden verzeild raken, maakt het er niet eenvoudiger op. Het is een woelig, individualistisch milieu vol ego’s. Ze hebben elkaar nodig. Toxiciteit alom. Toch denk je na afloop: had ik maar zo’n vriend.</p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-1065419 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/Roman-Contrapposto-Dave-Eggers-1-640x977.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/Roman-Contrapposto-Dave-Eggers-1-640x977.png 640w" alt="" width="313" height="478" /></p>
<h5>Film: <em>Blue Heron</em></h5>
<p>In de gevoelige en semi-autobiografische debuutfilm van de Canadees-Hongaarse Sophy Romvari wordt de complexiteit van emigreren vertoond. In <em>Blue Heron</em> verhuist een Hongaarse familie – moeder, vader, drie broers, zusje – naar Canada. Door de ogen van de 8-jarige Sasha zien we hoe haar oudere broer Jeremy steeds alarmerender gedrag vertoont in zijn nieuwe omgeving. <em>Blue Heron</em> draait om het herinneren van het verleden zonder het echt te kunnen begrijpen en laat zien hoe kwetsbaar familiedynamieken kunnen zijn. Nu in de bioscoop.</p>
<p><img decoding="async" class="size-image_640 wp-image-1065418 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/Blue-Heron-1-640x385.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/Blue-Heron-1-640x385.png 640w" alt="" width="640" height="385" /></p>
<h5>Festival: Holland Festival</h5>
<p>De hele maand juni is het weer tijd voor het Holland Festival, een ode aan de meest vooruitstrevende internationale dans, theater, opera, beeldende kunst en film. De IJslandse experimentele componist en zanger Hildur Guðnadóttir is dit jaar de gastkunstenaar. Haar werk en inspiraties sijpelen door in het nieuwsgierigmakende programma dat ruim honderd voorstellingen bevat. Van makers als Laurie Anderson, Arooj Aftab, Damien Jalet, Germaine Kruip, Blackhaine en Wagner Moura. Tot en met 28 juni op 23 locaties in Amsterdam. www.hollandfestival.nl</p>
<p><img decoding="async" class="wp-image-1065417 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/Blackhaine-1-640x280.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/Blackhaine-1-640x280.png 640w" alt="" width="384" height="168" /></p>
<h5>Album: Boards of Canada: <em>Inferno</em></h5>
<p>Begin jaren nul veroverden het Schotse duo Boards of Canada cultstatus als ambientmeesters, met hun psychedelische gelaagde muziek vol sprookjesachtige melodieën over complexe, gruizige elektronische sounds waar je fijn in kan ronddobberen. Liefhebbers reageren dan ook enthousiast op het verschijnen van een nieuw album van de broers Mike en Marcus Sandison. Mede doordat ‘Boards’ spaarzaam is met nieuwe muziek; het laatste album verscheen dertien jaar geleden en optreden doen ze ook zelden. Achttien nieuwe nummers staan er op <em>Inferno</em> en je hoort dat er niet veel veranderd is aan hun typisch duistere en toch troostrijke tijdloze sound. Gelukkig maar.</p>
<p><img decoding="async" class=" wp-image-1065422 aligncenter" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/WARPLP496_Packshot_3000-1-640x640.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/06/WARPLP496_Packshot_3000-1-640x640.png 640w" alt="" width="371" height="371" /></p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>
<a data-ga-category="embedded-article" data-ga-action="clicked" data-ga-label="" href="https://www.vn.nl/product/vrij-nederland-juni-2026/" class="article-embed article-embed--left article-embed--new"><span class="article-embed__image" style="background-image:url(https://www.vn.nl/wp-content/uploads/fly-images/1048801/Omarm-de-dood-winkel-520x520-cc.png);"></span><span class="article-embed__content"><span class="article-embed__read-more">Bestel 'm hier</span><span class="article-embed__title">Dit verhaal komt uit ons laatste maandblad, met als thema ‘De dood’! Heb jij hem al in huis?</span><span class="article-embed__date">4 juni 2026</span></span></a>


Deze albums, boeken en films mag je niet missen in juni

<p>[quiz id=&#8217;1068659&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


Nu in de winkel

<p>De dood lééft. Informatie-avonden over het levenseinde, die huisartsen door het hele land organiseren, worden druk gezocht. Veel babyboomers vrezen het verzorgingstehuis meer dan de dood zelf. Ze willen sterven zoals ze hebben geleefd, op hun eigen voorwaarden.</p>
<p>Zelfs levenslust heeft een uiterste houdbaarheidsdatum. Als je amper meer kunt lopen, je botten pijn doen en iedereen die je jeugd kleur gaf op het kerkhof ligt, kan de dood ook als een bevrijding komen.</p>
<p>Met dit themanummer hopen we de acceptatie van onze sterfelijkheid te vergroten. Niet omdat doodgaan leuk is. Of omdat we ons niet tegen de dood mogen verzetten. Kinderen horen niet te sterven. En ook voor volwassenen mogen we ver gaan om de dood op afstand te houden.</p>
<p>Maar vroeg of laat komt voor ons allemaal de dag waarop de dood onvermijdelijk wordt. En dat hoeft niet (alleen maar) verdrietig te zijn. Als we de dood (weer) durven te accepteren als de onvermijdelijke uitkomst van het leven, zijn we mentaal beter in staat om onze laatste dagen te vieren. Sterker nog: om al onze dagen te vieren. Als íets het leven betekenis geeft, dan is het de dood: het besef dat onze tijd eindig is, dat we het beste moeten maken van de dagen die ons gegeven zijn.</p>
<h5>Met als verhalen</h5>
<p><strong>Doodgaan voor dummies </strong><br />
Journalist Els Quaegebeur werkt als vrijwilliger in een hospice en ging te raden bij cliënten en verzorgers. Het resultaat: een bemoedigende handleiding inclusief do’s en dont’s voor stervenden en nabestaanden in spe.</p>
<p><strong>Bijna-doodervaringen</strong><br />
Vijf mensen vertellen over het leven na hun bijna-doodervaring. Gedeelde factor? Bang voor de dood zijn de meesten niet meer.</p>
<p><strong>Regie op de dood</strong><br />
De maakbaarheidsgedachte beperkt zich niet tot het leven, steeds meer mensen willen ook regie over de dood. Informatieavonden over euthanasie en andere mogelijkheden voor een zelfgekozen levenseinde lopen storm. De dood lééft, zoveel is duidelijk, maar valt hij ook te plannen?</p>
<h5>Andere verhalen</h5>
<p><strong>Francesca Albanese</strong><br />
De Italiaanse mensenrechtenadvocaat Francesca Albanese is de speciale VN-rapporteur voor de bezette Palestijnse gebieden. Portret van een onvermoeibare strijder voor internationaal recht en een politieke superster die de controverse niet schuwt.</p>
<p><strong>Trans en op de vlucht</strong><br />
Door een lawine van anti-transwetsvoorstellen vragen steeds meer trans mensen uit de VS asiel aan in Nederland. Tot nu toe zonder succes. Vrij Nederland sprak zeven van hen. ‘Moet ik eerst totaal in elkaar worden geslagen voor ik succesvol asiel kan claimen?’</p>
<p><strong>En…</strong><br />
Een meme van Marten Mantel<br />
Onze beste cultuurtips voor de komende maand<br />
Columns van Amber Wiznitzer, Chard van den Berg, Hannah Prins en meer!</p>
<p class="p1">
<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div></p>


Omarm de dood

<p>[quiz id=&#8217;1060110&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


<p>[quiz id=&#8217;1046921&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


<p>[quiz id=&#8217;1038136&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


<h5>Roman: <em>Schooljaren</em>, Ernest van der Kwast</h5>
<p>Hopelijk wordt Ernest van der Kwast nooit echt volwassen. Na <em>Mama Tandoori</em>, dat zich nog afspeelt in zijn jeugdjaren, is zijn nieuwe boek <em>Schooljaren</em> gesitueerd in het lokaal van de middelbare school: een plek waar jongens geen mannen worden, maar jongens blijven. <em>Schooljaren</em> is een antwoord op de vragen die het jongensleven oproept. Verwacht overspannen docenten, schoolfeesten, eerste liefdes en de frustratie als die uitblijven. Het is een kroniek aan wat de mooiste tijd van je leven is, al deden onverwachte SO’s je daar destijds anders over denken.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone wp-image-1023222" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/Schooljaren-Ernest-van-der-Kwast-1-1-640x1009.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/Schooljaren-Ernest-van-der-Kwast-1-1-640x1009.png 640w" alt="" width="189" height="298" /></p>
<h5>Essay: <em>Mogen we nog een beetje leven</em>, Arnon Grunberg</h5>
<p>Je weet dat het goed mis is in de wereld als Arnon Grunberg zich gaat verdiepen in de mensenrechten. Of scherper: in medemenselijkheid. In het essay <em>Mogen we nog een beetje leven </em>verbindt hij de medemenselijkheid aan de bergrede van Christus: <em>heb uw naaste lief als uzelf</em>, was het idee. De auteur van <em>Tirza</em> vraagt zich af: waarom slagen we er niet in ons aan dat principe te houden? Heeft Christus ons misschien overschat, ons te veel verantwoordelijkheidsgevoel toegedicht? En als iedereen zichzelf op de eerste plaats zet, welke ruimte hebben de laatsten dan? Vanaf 27 mei verkrijgbaar.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone wp-image-1023217" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/751x1200-1-640x1022.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/751x1200-1-640x1022.png 640w" alt="" width="204" height="326" /></p>
<h5>Roman: <em>Het laatste elftal</em>, Barbi Marković</h5>
<p>Over voetbal hebben we het niet veel bij Vrij Nederland. Dat neemt niet weg dat ook wij idolaat zijn van ‘de sport’, al helemaal als het spel boven zichzelf uitstijgt en meer wordt: een strijd, een verhaal, een symbool. Precies daarover gaat de roman <em>Het laatste elftal</em> van Barbi Marković. Tijdens het WK van 1990 verliezen de Joegoslaven met strafschoppen van Argentinië. De hoop op een voetbalzege was het laatste beetje lijm dat de veelvolkerenstaat bij elkaar hield – de burgeroorlog dreigt. Over rouw, oorlog en de verbindende kracht (zolang het goed gaat) van de voetballerij. Vanaf 21 mei in de winkel.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone wp-image-1023221" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/Het-laatste-elftal-Barbi-Marković-1-640x1024.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/Het-laatste-elftal-Barbi-Marković-1-640x1024.png 640w" alt="" width="178" height="285" /></p>
<h5>Film: Wasteman</h5>
<p>Vorig jaar werd de wereld er met de serie <em>Adolescence </em>scherp aan herinnerd dat de Engelsen heer en meester zijn in het genre van rauw realisme. <em>Wasteman</em> staat sterk in deze filmtraditie. De nog jonge Taylor (een rol van de rijzende ster David Jonsson) overleeft een gevangenisstraf door zich klein te maken en vast te klampen aan het vooruitzicht van een herstart als hij binnenkort weer buiten staat. Zijn vrijlating komt in het geding als hij een nieuwe celgenoot krijgt (de eveneens <em>up and coming</em> Tom Blyth) die hem deelgenoot maakt van zijn poging de macht in de gevangenis te grijpen. Goor, heftig en overtuigend. Nu in de bioscoop.</p>
<h5>Expo: Bijna te laat</h5>
<p>In 1940 werden er dertigduizend illegale pamfletten met de titel <em>Bijna te laat</em> door Nederland verspreid. Het verzetspamflet was een laatste poging om het land te waarschuwen voor de gruwelijkheden die zouden komen. In de gelijknamige tentoonstelling in de Westerkerk in Amsterdam worden de verhalen van het verzet van Jacoba van Tongeren, Hebe Kohlbrugge, Jan Koopmans en Henk van Randwijk (de eerste hoofdredacteur van Vrij Nederland) vertoond. Met foto’s van Cas Oorthuys. De expositie loopt t/m 21 mei.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone wp-image-1023219" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/15-4-640x648.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/15-4-640x648.png 640w" alt="" width="235" height="238" /></p>
<h5>Album: Ranjha: <em>Shye Ben Tzur</em>, Jonny Greenwood and the Rajasthan Express</h5>
<p>Radiohead-gitarist en componist Jonny Greenwood werkt na elf jaar opnieuw samen met de Israëlische zanger Shye Ben Tzur en de Indiase muzikanten The Rajasthan Express, met als resultaat het explosieve album <em>Ranjha</em>. Het collectief maakte in 2015 al het folk-fusionalbum <em>Junun</em>, waar filmregisseur Paul Thomas Anderson dan weer een documentaire van maakte. Greenwood werkt vaker samen met de regisseur; recent schreef hij de filmmuziek voor <em>One Battle After Another</em> (2025), waarvoor hij een Oscarnominatie kreeg. <em>Ranjha</em> is een mix van qawali-gezang, scherpe gitaarlijnen, jazzy trompetten en ritmische percussie. Te beluisteren op Spotify of een muziek-app naar keuze.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone wp-image-1023220" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/albumhoes-Ranjha-Shye-Ben-Tzur-Jonny-Greenwood-and-The-Rajasthan-Express-1-640x640.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/albumhoes-Ranjha-Shye-Ben-Tzur-Jonny-Greenwood-and-The-Rajasthan-Express-1-640x640.png 640w" alt="" width="255" height="255" /></p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>
<a data-ga-category="embedded-article" data-ga-action="clicked" data-ga-label="" href="https://www.vn.nl/product/vrij-nederland-mei-2026/" class="article-embed article-embed--left article-embed--new"><span class="article-embed__image" style="background-image:url(https://www.vn.nl/wp-content/uploads/fly-images/1023594/Blij-Vrij-520x520-cc.png);"></span><span class="article-embed__content"><span class="article-embed__read-more">Bestel 'm hier</span><span class="article-embed__title">Dit verhaal komt uit ons laatste maandblad, met als thema ‘Blijf vrij’! Heb jij hem al in huis?</span><span class="article-embed__date">30 april 2026</span></span></a>


Deze albums, boeken en films mag je niet missen

<p>[quiz id=&#8217;1025584&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


Shortlist

<p>Van de 326 spannende boeken die het afgelopen jaar in het Nederlands verschenen, bekroonden de recensenten van Vrij Nederland er vijf met het maximum van vijf sterren. De VN-Thriller van het Jaar wordt op dinsdag 19 mei bekendgemaakt bij het verschijnen van de 47ste Detective en Thrillergids van Vrij Nederland.</p>
<div class="gallery gallery-columns-2 clearfix gallery-size-"><div class="gallery-inner clearfix"><div class="gallery__expand pulse"><div class="gallery__plus"></div></div><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="0"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/05/Vrijstaat.jpg" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="547" height="840"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center">Vrijstaat, Lena Sundström & Jens Mikkelsen </figcaption></figure><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="1"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/05/Moscow.jpg" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="545" height="840"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center">Moscow X, David McCloskey</figcaption></figure><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="2"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/05/Spion.jpg" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="550" height="829"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center">De vergeten spion, Charles den Tex</figcaption></figure><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="3"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/05/Fatalezaken.jpg" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="547" height="840"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center">Fatale zaken, Lucie Whitehouse</figcaption></figure><figure class="gallery-item js-resize-square-image" data-slide="4"><div class="gallery-icon"><a href="javascript:void(0);"><img src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/05/Cosby.jpg" class="attachment-image_1280 size-" alt="" width="534" height="840"></a></div><figcaption class="wp-caption-text gallery-caption text-center">Koninkrijk van as, S.A. Cosby</figcaption></figure></div><p class="gallery-title">De genomineerden</p></div>
<p><em>Vrijstaat</em>, Lena Sundström &amp; Jens Mikkelsen<br />
<em>Moscow X</em>, David McCloskey<br />
<em>De vergeten spion</em>, Charles den Tex<br />
<em>Fatale zaken</em>, Lucie Whitehouse<br />
<em>Koninkrijk van as</em>, S.A. Cosby</p>
<a data-ga-category="embedded-article" data-ga-action="clicked" data-ga-label="" href="https://www.vn.nl/product/detective-en-thrillergids-2026/" class="article-embed article-embed--left article-embed--new"><span class="article-embed__image" style="background-image:url(https://www.vn.nl/wp-content/uploads/fly-images/973842/DT-Gids-webshop-2026-png-520x520-cc.png);"></span><span class="article-embed__content"><span class="article-embed__read-more">Bestel 'm hier</span><span class="article-embed__title">Deze shortlist komt uit de 47ste editie van de Detective &amp; Thrillergids. Heb jij hem al in huis?</span><span class="article-embed__date">11 maart 2026</span></span></a>


De shortlist voor de VN-Thriller van het Jaar 2026

<p>[quiz id=&#8217;1021299&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


<p>[quiz id=&#8217;1018559&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


Cultuur

<h5>Roman: Het oogappeltje van Dokter Josef, Zyta Rudzka</h5>
<p>Mevrouw Czechna was naar eigen zeggen de knapste vrouw van Auschwitz. In een verzorgingstehuis voor overlevenden kijkt ze, inmiddels hoogbejaard, terug op haar jeugd, terwijl om haar heen de dood rondzingt. Geheugens sputteren tegen. Waterige tumoren alom. De parallellen met Auschwitz zijn voor bewoners onmiskenbaar. En toch willen ze leven. De roman van Zyta Rudzka onderzoekt de hardnekkigheid van levenswil: waarom mensen, ondanks alles, de dood willen uitstellen; waarom het leven zin heeft zolang je er zelf zin in blijft hebben.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone wp-image-1013195" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/750x1200-640x1024.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/750x1200-640x1024.jpg 640w" alt="" width="228" height="365" /></p>
<h5>Non-fictie: Waarom Hiroshima rijmt op Fukushima, Marc Alexander</h5>
<p>Ben je voor kernenergie om de planeet te redden, ook als dat méér kernwapens betekent? Die vraag stelt oud-vakbondsleider Marc Alexander in dit onderzoeksessay. De nucleaire sector is in veel landen pas echt rendabel wanneer civiele en militaire toepassingen naast elkaar bestaan. Kerncentrales houden zo een industrie in stand waarin ook militaire technologie wordt ontwikkeld. Energie en kernwapens zijn verweven via infrastructuur, kennis en personeel. Een beschouwing die het geheugen opfrist in tijden waarin het pro-kernenergie-sentiment steeds meer voet aan wal krijgt.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone wp-image-1013194" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/747x1200-640x1028.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/747x1200-640x1028.jpg 640w" alt="" width="231" height="371" /></p>
<h5>Poëzie: Ik, om maar iemand te noemen, Anton Korteweg</h5>
<p>De titel is eigenlijk te bescheiden. <em>Ik, omdat mijn naam genoemd moet worden</em> zou passender zijn voor de über-chroniqueur van het alledaagse. In deze bundel toont Anton Korteweg zich een meester van ironie en melancholie: poëzie als remedie tegen neerslachtigheid. In zijn vijftiende bundel doet hij dunnetjes over waar hij al vijftig jaar in uitblinkt: hij toont zich een dichter die weigert toe te geven aan modieuze klankrijmen, metafysische wazen of traditionele franje, maar vasthoudt aan zijn eigen, droogkomische en trefzekere spruitjes-literaire toon.</p>
<h5><img decoding="async" class="alignnone wp-image-1013196" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/771x1200-640x996.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/771x1200-640x996.jpg 640w" alt="" width="227" height="353" /></h5>
<h5>film: Pillion</h5>
<p>Een nieuw filmgenre is ontstaan: de domcom (dom als in de dominante speler binnen BDSM-relaties). Pillion, het regiedebuut van de Britse Harry Lighton (1992), draait om de queer-BDSM-relatie van de verlegen Colin (Harry Melling) en de sexy motorrijder Ray (Alexander Skarsgård). De diagonale, of ja, verticale relatiedynamiek wordt met veel humor uit de doeken gedaan. Wanneer verandert spel in toxische dominantie? Een film over het uitvogelen van je seksuele geaardheid en je identiteit, maar dan in een leren motorjack en met een hangslot als ketting. Kwetsbaar en romantisch en vooral heel sexy. Nu te zien in de bioscoop.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-1013198" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/Pillion-movie-crop-1280x853.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/Pillion-movie-crop-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/Pillion-movie-crop-1280x853.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="853" /></p>
<h5>theater: Byzantium, Abbattoir Fermé en Het Zuidelijk Toneel</h5>
<p>Restaurant Byzantium was ooit een magneet, nu is het vergane glorie met stokoude obers en haren in de soep en is sluiting nabij. Het is de setting van de voorstelling Byzantium, geregisseerd en geschreven door Stef Lernous van het Mechelse theatergezelschap Abattoir Fermé, gemaakt samen met Het Zuidelijk Toneel. Lernous is bekend om zijn mix van carnavaleske creaties en muziektheater. Verwacht een bizarre, licht ontregelende satire over foute nostalgie en gastronomische fobieën met een scherp randje. T/m 9 mei op tournee door Nederland van Tilburg en Leeuwarden tot Rotterdam.</p>
<figure id="attachment_1013193" aria-describedby="caption-attachment-1013193" style="width: 640px" class="wp-caption alignnone"><img decoding="async" class="wp-image-1013193 size-image_640" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/campagnebeeld-byzantium-liggend-1-640x427.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/04/campagnebeeld-byzantium-liggend-1-640x427.png 640w" alt="Foto Sofie Knijff" width="640" height="427" /><figcaption id="caption-attachment-1013193" class="wp-caption-text">Foto Sofie Knijff</figcaption></figure>
<h5>muziek: Ambiguous Desire, Arlo Parks</h5>
<p>Na twee succesvolle popalbums komt Arlo Parks al op 25-jarige leeftijd met haar derde album. Ambiguous Desire kreeg vorm tijdens lange nachten in New York, waar de Engelse zangeres en songwriter zich liet opslokken door clubfeestjes. Het nieuwe album is een ode aan het nachtleven en dat hoor je terug in de ritmes en zware bassen uit de techno en UK garage. Met daaroverheen Parks zachte zang die haar kenmerkende gevoeligheid blijft behouden. Parks, die het album samen maakte met producer Baird (Brockhampton, Kevin Abstract), is met Ambiguous Desire als artiest tot wasdom gekomen. Nu in de winkel.</p>
<a data-ga-category="embedded-article" data-ga-action="clicked" data-ga-label="" href="https://www.vn.nl/product/vrij-nederland-april-2026/" class="article-embed article-embed--left article-embed--new"><span class="article-embed__image" style="background-image:url(https://www.vn.nl/wp-content/uploads/fly-images/998820/Error-404-Product-Image-520x520-cc.png);"></span><span class="article-embed__content"><span class="article-embed__read-more">Bestel 'm hier</span><span class="article-embed__title">Dit verhaal komt uit ons nieuwe nummer, met als thema 'Error'! Heb jij hem al in huis?</span><span class="article-embed__date">2 april 2026</span></span></a>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>


Vrij Nederland tipt

<p>[quiz id=&#8217;999396&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>


<p>[quiz id=&#8217;994599&#8242;]Speel de quiz van de laatste week[/quiz]</p>
