Cultuurtips

<div class="info-box">
<p>Boeken</p>
</div>
<h5>Treurnis op niveau</h5>
<p>Sander Kollaard toont zich meester van het alledaagse verdriet. In zijn nieuwe verhalenbundel <em>Vijf verhalen over ons eeuwige verdriet</em> is de treurnis alomtegenwoordig. Een zoon die na de dood van zijn moeder in het verzorgingstehuis beseft dat hij haar in de jaren waarin zij hem alleen opvoedde en ze samen vakanties deelden, onvoldoende heeft leren kennen; zelfs haar voorliefde voor The Beatles was hem ontgaan. Een verhaal over een misfit die zich, eenmaal neergestreken in een nieuwbouwwijk, nog verder sociaal geëxcommuniceerd voelt. Een verhaal over het ongemak van het wegvallen van een geliefde.</p>
<p>In de vijf verhalen gebeurt nauwelijks iets opzienbarends. Maar juist die rust biedt gelegenheid om de personages van dichtbij te leren kennen. De mensen in Kollaards universum hadden evengoed buren, vrienden of familieleden kunnen zijn.</p>
<p>Kollaard weet de tragiek bloot te leggen die schuilgaat achter de schijnbaar onbeduidende gebeurtenissen van het dagelijks leven. Dat doet hij doorgaans in prachtig Nederlands. Doorgaans, want af en toe vervalt hij in net iets te veel pathos en keren woordcombinaties als ‘beklinkerde straatjes’ tot vervelens toe terug. Het is hem vergeven. Dit is huiskamerproza, spruitjesliteratuur van het allerhoogste niveau.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_640 wp-image-1088727" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Kollaardt-boekcover-640x1034.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Kollaardt-boekcover-640x1034.jpg 640w" alt="" width="640" height="1034" /></p>
<div class="info-box">
<p class="content-bordered">SANDER KOLLAARD: VIJF VERHALEN OVER ONS EEUWIGE VERDRIET, ISBN 9789028263024, UITGEVERIJ VAN OORSCHOT, €23,50</p>
</div>
<h5 class="content-bordered">Dystopie van nu</h5>
<p><em>Op de aarde, onder de aarde </em>is even wonderschoon als duister. Ana Paula Maia beschrijft het lot van gevangenen in een strafkolonie. Deze moordenaars en verkrachters worden onderworpen aan de gruwelijkste praktijken. Het idee dat gevangenen beesten zijn wordt letterlijk genomen. Een dystopie dus. Hoewel… Deze allegorie herinnert ons er vooral aan hoe dystopisch onze eigen tijd is, waarin ICE, maar ook de politie dichter bij huis, zich steeds meer vrijheden permitteert, terwijl die van verdachten en veroordeelden juist worden ingeperkt. Want wie bekommert zich nog om de rechten van een moordenaar? Een uitstekend middagje literair verzet tegen de ontmenselijking van de misdadiger.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_640 wp-image-1088731" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Op-de-aarde-onder-de-aarde-boekcover-640x1025.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Op-de-aarde-onder-de-aarde-boekcover-640x1025.jpg 640w" alt="" width="640" height="1025" /></p>
<div class="info-box">
<p>ANA PAULA MAIA: OP DE AARDE, ONDER DE AARDE, ISBN 9789083722559, UITGEVERIJ KOPPERNIK, €22,50</p>
</div>
<h5>Hogere waarheden van de brompot</h5>
<p>Gül &amp; Derksen is er voor iedereen die nu ein-de-lijk eens wil weten wat Johan Derksen van Sylvana Simons en moslims vindt. Spoiler alert: niet veel goeds. In dit portret van Johan Derksen, door Lale Gül opgetekend in zinnen die nauwelijks meer dan drie woorden tellen, debiteert de besnorde brompot allerlei van dit soort Hogere Waarheden over de grote maatschappelijke vraagstukken van onze tijd. Inhoudelijker wordt het wanneer Derksen erkent dat hij als vader en echtgenoot tekortgeschoten is, doordat hij als workaholic zijn werk altijd voorrang gaf. Even toont hij iets van zelfreflectie. Jammer dat die eigenschap non-existent is zodra hij zijn maatschappelijke opvattingen verkondigt.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-medium wp-image-1088732" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/9789048879694_17356.jpg" srcset="" alt="" width="193" height="300" /></p>
<div class="info-box">
<p>LALE GÜL: GÜL &amp; DERKSEN, ISBN 9789048879694, UITGEVERIJ INSIDE, €21,99</p>
</div>
<div class="info-box">
<p>Films, series &amp; podcasts</p>
</div>
<h5>Radicale ideeën</h5>
<p>Anton Constandse (1899–1985) was anarchist, atheïst, journalist en schrijver, en later commentator bij VPRO Radio. Zijn radicale ideeën over autoriteit, fascisme en religieus dogma maakten hem in de jaren zestig en zeventig geliefd bij een jonge generatie links-radicalen. Tegelijk was hij voor de BVD, de voorloper van de huidige AIVD, een man om in de gaten te houden, zo blijkt uit de archieven. In dit tweedelige portret, onderdeel van OVT-doc, het VPRO-radioprogramma over geschiedenis, zoekt zijn kleinzoon Paul van der Gaag samen met historicus Wim Berkelaar naar zijn erfenis: waarom was hij voor meerdere generaties een belangrijke stem en welke invloed is nu nog terug te zien?</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_640 wp-image-1088733" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/0210-anton-constandse-nationaal-archief-koen-suyk-640x559.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/0210-anton-constandse-nationaal-archief-koen-suyk-640x559.jpg 640w" alt="" width="640" height="559" /></p>
<div class="info-box">
<p>LUISTER OP OVT-DOC VAN NPO RADIO 1 EN DE VPRO, OF VIA ALLE PODCAST-APPS</p>
</div>
<h5>De buurt, de solidariteit en het verzet</h5>
<p>IDFA, het grootste documentairefestival ter wereld, viert zijn 39ste editie en die draait dit jaar om één vraag: wat verbindt mensen? Het focusprogramma Common Ground levert 17 films over solidariteit: van stakingen en buurtverzet tot het gewone leven op straat. Twee tips daaruit:<em> Everybody to Kenmure Street</em> van Felipe Bustos Sierra, over honderden inwoners van de Glasgowse wijk Pollokshields die in 2021 de uitzetting van twee Indiase buren verhinderden en <em>The Balcony Movie</em> van Pawel Lozinski, die vanaf zijn balkon in Warschau passanten portretteert en zo een hele buurt in beeld brengt. Verder is de Salvadoraans-Mexicaanse regisseur Tatiana Huezo eregast, bekend van <em>The Echo</em>, een Berlinale-winnaar over het leven in een landelijk dorp. En DocLab, het programma voor interactieve en immersieve kunst, viert zijn twintigste verjaardag onder het thema Shared Realities.</p>
<figure id="attachment_1088734" aria-describedby="caption-attachment-1088734" style="width: 1280px" class="wp-caption alignnone"><img decoding="async" class="size-image_1280 wp-image-1088734" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/The-Balcony-Movie-van-Pawel-Lozinski-1280x722.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/The-Balcony-Movie-van-Pawel-Lozinski-640x361.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/The-Balcony-Movie-van-Pawel-Lozinski-1280x722.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="722" /><figcaption id="caption-attachment-1088734" class="wp-caption-text">STILL UIT THE BALCONY MOVIE.</figcaption></figure>
<div class="info-box">
<p>VAN 12 TOT 22/11 OP DIV. LOCATIES IN AMSTERDAM. WWW.IDFA.NL</p>
</div>
<h5>Muhammad Ali&#8217;s leven buiten de ring</h5>
<p>Over boks-icoon Muhammad Ali is al veel gemaakt, maar nog nooit met medewerking van de mensen die het dichtst bij hem stonden. Dat maakt de achtdelige dramaserie <em>The Greatest</em> van Ben Watkins bijzonder. Ali’s weduwe Lonnie Ali, die hem decennialang verzorgde, is zelfs uitvoerend producent. De serie belooft vooral zijn leven buiten de ring te tonen, te laten zien wie Ali werkelijk was. Alles wijst op een mooie, ambitieuze serie. De vraag is of er nog ruimte overblijft voor de tegenstrijdigheden van Ali.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-1088735" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/The-greatest-1280x753.png" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/The-greatest-640x376.png 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/The-greatest-1280x753.png 1280w" alt="" width="1280" height="753" /></p>
<div class="info-box">
<p>THE GREATEST KIJK JE VANAF 4/11 OP PRIME VIDEO.</p>
</div>
<div class="info-box">
<p>Theater &amp; muziek</p>
</div>
<h5>Rasperige Soul</h5>
<p>De Amerikaanse soulster Macy Gray heeft een onmiskenbaar rasperig stemgeluid, waarmee het grote publiek in 1999 kennis maakte toen ze doorbrak met de hit <em>I Try.</em> Het waren de hoogtijdagen van de nu-soul, waarin ook Angie Stone, Jill Scott en Erykah Badu doorbraken. Gray heeft het succes uit haar beginjaren niet meer echt geëvenaard, maar voor dit najaar staat er een nieuw album gepland en doet ze drie Nederlandse podia aan.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-1088736" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/theater-1280x854.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/theater-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/theater-1280x854.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="854" /></p>
<div class="info-box">
<p>8/11 IN SPOT/DE OOSTERPOORT (GRONINGEN), 10/11 PARADISO (AMSTERDAM) EN 12/11 IN PAARD (DEN HAAG)</p>
</div>
<h5>Gedeelde geschiedenis</h5>
<p>Het drieluik <em>Woiski vs. Woiski, De Gliphoeve en Stepping Stones</em> is opnieuw te zien als afronding van de viering van vijftig jaar Suriname. De muziektheatervoorstellingen vertellen samen honderd jaar Surinaams-Nederlandse geschiedenis. Orkater en Bijlmer Parktheater speelden ze onder regie van Geert Lageveen met succes tussen 2018 en 2024.<em> Woiski vs. Woiski</em> is een waargebeurd verhaal over zanger Max Woiski sr., die als een van de eerste Surinamers met de boot in de jaren dertig naar Nederland kwam. <em>De Gliphoeve</em> speelt zich af in de jaren zeventig in een gekraakte flat in de Bijlmer. En <em>Stepping Stones</em> gaat over de huidige derde generatie. Met onder anderen Manoushka Zeegelaar Breeveld, Daniël Kolf en Dionne Verwey.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-1088737" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Macy-Gray-Photo-Derrick-Rodgers-scaled-1-1280x1920.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Macy-Gray-Photo-Derrick-Rodgers-scaled-1-640x960.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Macy-Gray-Photo-Derrick-Rodgers-scaled-1-1280x1920.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="1920" /></p>
<div class="info-box">
<p>VAN 14/11 T/M 19/12 IN AMSTERDAM, ROTTERDAM EN DEN HAAG. WWW.ORKATER.NL</p>
</div>
<h5>Soundtrack voor de herfst</h5>
<p>Trentemøllers nieuwe titelloze album is perfect getimed: zijn gloomy<br />
shoegazesongs vormen de ideale soundtrack voor de herfst. De Deense muzikant brak zo’n twintig jaar geleden door als technoproducer en is in de loop der jaren opgeschoven naar pop met een voorliefde voor new wave uit de jaren tachtig, denk The Cure en Joy Division. Zonder overigens de elektronica helemaal los te laten. Ook op dit album geen gebrek aan die melancholische, wat donkere jarentachtig-nostalgie met gelaagde songs waar donkere baslijnen afgewisseld worden met gierende, soms heerlijk ontsporende zware electronische sounds.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-1088738" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/albumcover-1280x1280.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/albumcover-640x640.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/albumcover-1280x1280.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="1280" /></p>
<div class="info-box">
<p>Beeldende kunst</p>
</div>
<h5>Digitale medemaker</h5>
<p>Wie maakt straks de kunst: de kunstenaar of het algoritme? In deze tentoonstelling komt AI in allerlei gedaanten voorbij. Van schilderijen en sculpturen tot videokunst en installaties: de werken laten zien hoe kunstenaars de technologie naar hun hand zetten, ermee experimenteren of er juist vraagtekens bij plaatsen. Voor de een is AI een handig nieuw gereedschap, voor de ander een ontwikkeling om juist kritisch op te zijn. En sommigen omarmen de digitale medemaker juist volledig. Zo roept de tentoonstelling niet alleen vragen op over de toekomst van kunst, maar ook over wat creativiteit eigenlijk is.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-1088741" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/AIAIAI-1-1280x877.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/AIAIAI-1-640x439.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/AIAIAI-1-1280x877.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="877" /><img decoding="async" class="alignnone size-medium wp-image-1088739" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Warren-Neidich-A-Proposition-for-an-alt-Parthenon-Marbles-Recoded-The-Phantom-as-Other-2.tif" srcset="" alt="" width="1" height="1" /></p>
<div class="info-box">
<p><a href="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Warren-Neidich-A-Proposition-for-an-alt-Parthenon-Marbles-Recoded-The-Phantom-as-Other-2.tif"><img decoding="async" class="alignnone size-medium wp-image-1088739" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/Warren-Neidich-A-Proposition-for-an-alt-Parthenon-Marbles-Recoded-The-Phantom-as-Other-2.tif" srcset="" alt="" width="1" height="1" /></a>VAN 15/11 T/M 9/5, MUSEUM KRANENBURGH IN BERGEN.<br />
WWW.KRANENBURGH.NL</p>
</div>
<h5>Verbindend Licht</h5>
<p>Zodra de avond valt, verandert Eindhoven tijdens GLOW in een openluchtmuseum vol licht en kleur. Acht dagen lang ontdek je hoe kunstenaars met licht, projecties en innovatieve installaties de stad op een verrassende manier tot leven brengen. Met ‘connect’ als thema draait het dit jaar om alles wat mensen, technologie en hun omgeving met elkaar verbindt. Wandel door de binnenstad en laat je meevoeren langs een route van circa vijf kilometer, met zo’n dertig kunstwerken op bijzondere locaties.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-1088742" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/verbindendlicht-1280x853.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/verbindendlicht-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/verbindendlicht-1280x853.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="853" /></p>
<div class="info-box">
<p>VAN 7/11 T/M 14/11, DIVERSE LOCATIES IN EINDHOVEN. DAGELIJKS VAN 18:30 T/M 23:00 UUR. WWW.GLOWEINDHOVEN.NL GLOW EINDHOVEN</p>
</div>
<h5>Breek de regels, laat de boel ontsporen</h5>
<p>Sokken op zoek naar een date, katten met gespreksstof in overvloed en een vloer van afgedankte kleding: bij <em>Rubyfruit Jungle</em> is het huishouden behoorlijk ontspoord. De Argentijnse kunstenaar Celina Eceiza tovert Marres om tot een bont textielparadijs vol borduursels, beschilderde muren en rinkelende hangmatten. De titel leent ze van Rita Mae Browns rebelse cultroman over een lesbische vrouw die lak heeft aan de regels. De boodschap? Wees jezelf en laat de boel lekker ontsporen.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_1280 wp-image-1088743" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/marres-1280x1983.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/marres-640x992.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2026/11/marres-1280x1983.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="1983" /></p>
<div class="info-box">
<p>T/M 3/1, MARRES, HUIS VOOR HEDENDAAGSE CULTUUR IN MAASTRICHT. WWW.MARRES.ORG</p>
</div>


Cultuur

Redactie Vrij Nederland

De cultuurtips om deze donkere maand door te komen

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots