Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips

<div class="lead">
Op donderdag vinden er – alweer – verkiezingen plaats in Groot-Brittannië. Het is de vierde keer in ruim twee jaar dat de Britten naar de stembus mogen. Ondanks het feit dat er post-Brexit veel op het (politieke) spel staat, is de verkiezingsdrift ver te zoeken.
</div>
‘Please register to vote’ hangt boven de fooienpot van de Londense pub The Star of Bethnal Green, een initiatief van bar supervisor Roisin Boggin (23). ‘We moeten de politiek toegankelijk maken voor iedereen,’ zegt ze. ‘De volgende regering gaat belangrijke beslissingen nemen.’
Kort nadat premier Theresa May in april vervroegde verkiezingen aankondigde in de hoop steun te krijgen voor haar Brexit-koers, stroomde mijn tijdlijn vol met verbaasde reacties van Britse vrienden. Was dit een onverwachte mogelijkheid om een EU-exit te voorkomen?
Anderhalve maand later heeft het enthousiasme plaatsgemaakt voor verwarring. Waar tijdens eerdere verkiezingen en het EU-referendum menig huis een partijposter in het raam had hangen, zijn de meeste ramen nu leeg. Werd er vorig jaar tijdens de barbecue van vriendin Daisy nog heftig gediscussieerd over het EU-referendum, dit jaar wordt het onderwerp ‘verkiezingen’ krampachtig vermeden. Wanneer ik er voorzichtig over begin klinkt er gezucht. ‘Mensen zijn moe van verkiezingen,’ zegt Daisy. ‘Het kwaad is toch al geschied.’
Brexit speelt onoverkomelijk een grote rol tijdens deze verkiezingen, alleen zijn de keuzemogelijkheden behoorlijk ingewikkeld. Zo wordt Conservatives-partijleider Theresa May gezien als het gezicht van Brexit, terwijl ze tijdens de EU-referendumcampagne een Remain-supporter was. En waar Labour-frontman Jeremy Corbyn zich in het verleden eurosceptisch heeft uitgelaten, beweert de grootste oppositiepartij nu juist pro-EU te zijn.
<h3>Stemstress</h3>
Opvallend genoeg stemden eerder dit jaar slechts 47 van de 229 Labour-parlementsleden tegen het in werking stellen van Artikel 50 (het artikel waarmee je EU-lidmaatschap kunt beëindigen). Een van hen was Tulip Siddiq. ‘Gezien het grote aantal verkiezingen dat we de afgelopen jaren hebben gehad, is het de Britten vergeven dat ze last hebben van democratische vermoeidheid,’ vertelt ze mij. ‘Maar er staat dit keer zó gigantisch veel op het spel.’
<q class="pull-left">Ik vind het verschrikkelijk om te zeggen, maar voor het eerst heb ik het gevoel dat er niemand is op wie ik kan stemmen.</q>
Te midden van de chaos hebben de Liberal-Democrats zich ontpopt tot een partij waarin veel Remain-stemmers zich het beste kunnen vinden. Maar door het Britse systeem van kiesdistricten in plaats van popular vote lijkt het onwaarschijnlijk dat een relatief kleine partij een meerderheid kan behalen, tenzij ze in een groot aantal kiesdistricten van Labour en Conservatives weten te winnen. 
Desondanks overweegt Mark Pinder (44) uit Derbyshire, na jarenlang Conservatives gestemd te hebben, voor de Liberal-Democrats te kiezen. ‘Men zegt dat het een verloren stem gaat zijn,’ zucht hij. ‘Ik kom uit een familie van suffragettes en mij is altijd op het hart gedrukt mijn stemrecht te gebruiken. Ik vind het verschrikkelijk om te zeggen, maar voor het eerst heb ik het gevoel dat er niemand is op wie ik kan stemmen.’
Volgens de laatste peilingen gaan de Conservatives nog net aan de leiding. Over de betrouwbaarheid valt te discussiëren; zowel de uitslag van de vorige general elections als van het EU-referendum waren verkeerd voorspeld.
‘Ik hoop dat de peilingen het juist hebben,’ zegt Daryl Marshal (38) uit Londen. Hij stemde voor Brexit, maar heeft nu z’n twijfels. ‘Mensen zijn zat van verkiezingen, terwijl ik denk dat het de belangrijkste stemmingsronde in mijn leven gaat zijn. Er moet nu een stabiele regering komen die het land in de juiste banen kan leiden. Er is zo veel woede en vijandigheid geweest sinds Brexit. Een duidelijke overwinning zal rust brengen.’
Als niet-Brit mag ik dit keer niet stemmen. Desondanks word ik via Youtube en andere social media platgespamd met Vote Conservative en Vote Labour campagnefilmpjes. Ik snap die Britse verwarring wel. Voor het eerst vind ik het niet heel erg dat ik vanaf de zijlijn moet toekijken.

Pauline den Hartog Jager

De verkiezingsvermoeidheid van de Britten: ‘Het kwaad is toch al geschied’

<div class="lead">
Niet alleen in Nederland houden de aankomende verkiezingen de gemoederen bezig. Aanzienlijk meer Nederlanders in het buitenland hebben zich aangemeld om te stemmen dan voorheen. &#8216;Ik dacht opeens potverdorie, als de PVV wint dan gaat Nederland misschien ook uit de EU.&#8217;
</div>
Nog niet eerder was ik er zo vroeg bij. Op 6 november, twee dagen voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, verstuurde ik vanuit Londen mijn registratieformulier voor Nederlandse kiezers in het buitenland. De Nederlandse verkiezingen mochten dan pas over ruim vier maanden plaatsvinden, de druk om mijn stem te laten horen voelde groter dan ooit tevoren.
<h3>Het Brexit-trauma</h3>
Terwijl de rest van Nederland moet wachten tot 15 maart, heeft het gros van de geregistreerde kiezers in het buitenland hun stem al uitgebracht via de post. Wereldwijd hebben dit jaar aanzienlijk meer Nederlanders in het buitenland zich aangemeld om te stemmen dan tijdens voorgaande verkiezingen: ongeveer 77.500 ten opzichte van 48.372 in 2012. Werner Hartholt is een van hen. Hij stemt dit jaar voor het eerst in de 22 jaar dat hij in het Verenigd Koninkrijk woont. ‘Het was deze keer belangrijk voor mij in verband met Brexit,’ legt hij uit.
Voor veel Nederlandse stemmers in het Verenigd Koninkrijk zijn de verkiezingen een verontrustende flashback naar het EU-referendum van negen maanden geleden. De onverwachte klap van Brexit is nog altijd voelbaar. Na maanden van getouwtrek tussen voor- en tegenstanders, premier Theresa May, het Britse Hooggerechtshof, Hogerhuis en Lagerhuis is er nog altijd geen duidelijkheid over wat mij en alle andere EU-inwoners in het Verenigd Koninkrijk te wachten staat. Kunnen we probleemloos blijven, moeten we een verblijfsvergunning aanvragen, wat zijn de voorwaarden? Heb je een vaste baan nodig en heb ik als freelancer een probleem of moeten we de Britse nationaliteit aannemen, wat zou betekenen dat we volgens de huidige Nederlandse wetgeving ons Nederlanderschap zouden verliezen? Men snakt naar oplossingen, stabiliteit en zeggenschap, en zoekt het nu in het oude thuisland.
<q class="pull-left">Wereldwijd hebben dit jaar aanzienlijk meer Nederlanders in het buitenland zich aangemeld om te stemmen dan tijdens voorgaande verkiezingen.</q>
Na Brexit speelt de onzekerheid een grote rol,’ zegt Bas van Schaik, coördinator van het Politiek Café Londen, een samenwerkingsverband tussen verschillende Nederlandse politieke partijen in de Britse hoofdstad. ‘Er gebeurt meer op het politieke wereldtoneel en dat zet mensen aan tot denken.’
<h3>&#8216;The dutch will be nexit&#8217;</h3>
Twee weken geleden organiseerde het Politiek Café een Nederlandse verkiezingsavond in Londen. Want een goede keuze maken uit een scala aan (nieuwe) politici en partijen is geen makkelijke opgave voor Nederlanders die al jarenlang niet meer in hun thuisland wonen. ‘Men had vooral een gezonde nieuwsgierigheid,’ zegt Van Schaik. ‘Moet ik tactisch stemmen en wat zeggen partijen over Brexit? Wat ons verbaasde, was dat slechts drie politieke partijen Brexit noemen in hun verkiezingsprogramma, terwijl het veel mensen aangaat.’
Ver weg van de debatten, verkiezingscampagnes en achtuurjournaals zijn de verkiezingen voor de duizenden Nederlanders in Groot-Brittannië een abstracte aangelegenheid geworden. Onder hen is Esther Pickup-Keller die in Bristol woont. Voor het eerst in de 36 jaar dat ze in het Verenigd Koninkrijk woont, gaat ze stemmen. ‘Ik dacht opeens potverdorie, als de PVV wint dan gaat Nederland misschien ook uit de EU. Dat kunnen we niet hebben,’ vertelt ze. ‘Nederland blijft mijn vaderland. Die angst gaf mij de doorslag om dit keer wel te gaan stemmen.’
De verkiezingen houden niet alleen de Nederlandse gemoederen bezig. Het is de volgende akte in het Europese politieke theater. ‘The Dutch will be Nexit’, kopte de Britse tabloid The Sun eerder dit jaar. Een boodschap die als muziek in de oren klinkt voor de veelal Brexit-steunende lezers van de krant, maar voor Nederlanders in het buitenland een nachtmerrie. Op fora en Facebookpagina’s lopen de gemoederen hoog op tussen stemmers en niet-stemmers. De een noemt het hypocriet om de Nederlandse politiek te willen beïnvloeden terwijl wij er niet wonen, de ander wil vooral voorkomen dat Wilders de macht grijpt. Ik wil niet dat andere mensen moeten meemaken hoe het voelt wanneer thuis opeens niet zo ‘thuis’ meer is, omschrijft iemand de situatie.
Die emoties gaan hand in hand met de frustraties die velen voelden tijdens het EU-referendum. ‘Ik vond het heel vervelend dat ik hier niet mocht stemmen,’ zegt Myrna Hartwig. ‘Ik was machteloos tegen Brexit en Trump en ben blij dat ik nu iets kan doen.’ Ze pauzeert. ‘Ik hoop dat Brexit een waarschuwing is geweest voor Nederland.’
‘Maakt Wilders echt een kans?’ vroeg een collega laatst aan mij. Ik knikte. ‘En wat gaat er dan met jou en andere Nederlanders hier gebeuren?’ Helaas moet ik hem dat antwoord schuldig blijven. Keep calm and carry on, zouden de Britten zeggen.

De verkiezingsstress van de expatkiezer