<div class="lead">
<p>Niet alleen in Nederland houden de aankomende verkiezingen de gemoederen bezig. Aanzienlijk meer Nederlanders in het buitenland hebben zich aangemeld om te stemmen dan voorheen. &#8216;Ik dacht opeens potverdorie, als de PVV wint dan gaat Nederland misschien ook uit de EU.&#8217;</p>
</div>
<p>Nog niet eerder was ik er zo vroeg bij. Op 6 november, twee dagen voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, verstuurde ik vanuit Londen mijn registratieformulier voor Nederlandse kiezers in het buitenland. De Nederlandse verkiezingen mochten dan pas over ruim vier maanden plaatsvinden, de druk om mijn stem te laten horen voelde groter dan ooit tevoren.</p>
<h3>Het Brexit-trauma</h3>
<p>Terwijl de rest van Nederland moet wachten tot 15 maart, heeft het gros van de geregistreerde kiezers in het buitenland hun stem al uitgebracht via de post. Wereldwijd hebben dit jaar aanzienlijk meer Nederlanders in het buitenland zich aangemeld om te stemmen dan tijdens voorgaande verkiezingen: ongeveer 77.500 ten opzichte van 48.372 in 2012. Werner Hartholt is een van hen. Hij stemt dit jaar voor het eerst in de 22 jaar dat hij in het Verenigd Koninkrijk woont. ‘Het was deze keer belangrijk voor mij in verband met Brexit,’ legt hij uit.</p>
<p>Voor veel Nederlandse stemmers in het Verenigd Koninkrijk zijn de verkiezingen een verontrustende flashback naar het EU-referendum van negen maanden geleden. De onverwachte klap van Brexit is nog altijd voelbaar. Na maanden van getouwtrek tussen voor- en tegenstanders, premier Theresa May, het Britse Hooggerechtshof, Hogerhuis en Lagerhuis is er nog altijd geen duidelijkheid over wat mij en alle andere EU-inwoners in het Verenigd Koninkrijk te wachten staat. Kunnen we probleemloos blijven, moeten we een verblijfsvergunning aanvragen, wat zijn de voorwaarden? Heb je een vaste baan nodig en heb ik als freelancer een probleem of moeten we de Britse nationaliteit aannemen, wat zou betekenen dat we volgens de huidige Nederlandse wetgeving ons Nederlanderschap zouden verliezen? Men snakt naar oplossingen, stabiliteit en zeggenschap, en zoekt het nu in het oude thuisland.</p>
<p><q class="pull-left">Wereldwijd hebben dit jaar aanzienlijk meer Nederlanders in het buitenland zich aangemeld om te stemmen dan tijdens voorgaande verkiezingen.</q></p>
<p>Na Brexit speelt de onzekerheid een grote rol,’ zegt Bas van Schaik, coördinator van het Politiek Café Londen, een samenwerkingsverband tussen verschillende Nederlandse politieke partijen in de Britse hoofdstad. ‘Er gebeurt meer op het politieke wereldtoneel en dat zet mensen aan tot denken.’</p>
<h3>&#8216;The dutch will be nexit&#8217;</h3>
<p>Twee weken geleden organiseerde het Politiek Café een Nederlandse verkiezingsavond in Londen. Want een goede keuze maken uit een scala aan (nieuwe) politici en partijen is geen makkelijke opgave voor Nederlanders die al jarenlang niet meer in hun thuisland wonen. ‘Men had vooral een gezonde nieuwsgierigheid,’ zegt Van Schaik. ‘Moet ik tactisch stemmen en wat zeggen partijen over Brexit? Wat ons verbaasde, was dat slechts drie politieke partijen Brexit noemen in hun verkiezingsprogramma, terwijl het veel mensen aangaat.’</p>
<p>Ver weg van de debatten, verkiezingscampagnes en achtuurjournaals zijn de verkiezingen voor de duizenden Nederlanders in Groot-Brittannië een abstracte aangelegenheid geworden. Onder hen is Esther Pickup-Keller die in Bristol woont. Voor het eerst in de 36 jaar dat ze in het Verenigd Koninkrijk woont, gaat ze stemmen. ‘Ik dacht opeens potverdorie, als de PVV wint dan gaat Nederland misschien ook uit de EU. Dat kunnen we niet hebben,’ vertelt ze. ‘Nederland blijft mijn vaderland. Die angst gaf mij de doorslag om dit keer wel te gaan stemmen.’</p>
<p>De verkiezingen houden niet alleen de Nederlandse gemoederen bezig. Het is de volgende akte in het Europese politieke theater. <em>‘The Dutch will be Nexit’</em>, kopte de Britse tabloid <em>The Sun</em> eerder dit jaar. Een boodschap die als muziek in de oren klinkt voor de veelal Brexit-steunende lezers van de krant, maar voor Nederlanders in het buitenland een nachtmerrie. Op fora en Facebookpagina’s lopen de gemoederen hoog op tussen stemmers en niet-stemmers. De een noemt het hypocriet om de Nederlandse politiek te willen beïnvloeden terwijl wij er niet wonen, de ander wil vooral voorkomen dat Wilders de macht grijpt. Ik wil niet dat andere mensen moeten meemaken hoe het voelt wanneer thuis opeens niet zo ‘thuis’ meer is, omschrijft iemand de situatie.</p>
<p>Die emoties gaan hand in hand met de frustraties die velen voelden tijdens het EU-referendum. ‘Ik vond het heel vervelend dat ik hier niet mocht stemmen,’ zegt Myrna Hartwig. ‘Ik was machteloos tegen Brexit en Trump en ben blij dat ik nu iets kan doen.’ Ze pauzeert. ‘Ik hoop dat Brexit een waarschuwing is geweest voor Nederland.’</p>
<p>‘Maakt Wilders echt een kans?’ vroeg een collega laatst aan mij. Ik knikte. ‘En wat gaat er dan met jou en andere Nederlanders hier gebeuren?’ Helaas moet ik hem dat antwoord schuldig blijven. <em>Keep calm and carry on</em>, zouden de Britten zeggen.</p>


Pauline den Hartog Jager

De verkiezingsstress van de expatkiezer

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips