In haar nieuwe Netflix-special Growing (online sinds 19 maart) staat Amy Schumer, de comédienne die het aangezicht van haar onderbroek eens beschreef als een volgesnoten tissue, zwanger op het podium. ‘I’m fucking pregnaaant,’ zingt ze, terwijl ze wijdbeens dansend over haar buik aait en haar glimmende zwarte jurkje vrolijk om haar heupen zwaait. Zoals we konden verwachten van Schumer gebruikt ze deze nieuwe levenservaring voor een lompe en felle kritiek op hoe we in onze cultuur omgaan met zwangerschap.

Beetje hard, maar wel nodig

‘Ik haat vrouwen die opeens helemaal schattig gaan doen,’ spuwt ze. ‘Je houdt toch niet op jezelf te zijn?’ En over vrouwen die doen alsof zwanger zijn zo leuk is: ‘Als je een goede zwangerschap hebt gehad, als je iemand bent die ervan genoot zwanger te zijn, I just hope your car flips over. Dat… dat is mijn wens voor jou.’

Beetje hard, maar wel nodig. Dit is waarom:

Kousenfabrikant Kunert schetst op de verpakking van haar ‘Mommy’-model (net als de meeste zwangerschapspanty’s goed aan de prijs en alleen te dik dan wel te dun verkrijgbaar) een wonderlijk beeld van het zwangere lijf: een subtiel golfje dat de dikke buik moet voorstellen loopt over in een klein billetje dat naar achter wipt, met daaronder benen dun als potloden. Een van die potloden is opgetrokken, het geheel balanceert op één been dat ook nog eens op de tenen staat.

Dit lijkt natuurlijk in niets op het real life gezwollen lichaam dat een nieuw mens aan het maken is, en ik kan uit recente ervaring zeggen dat het vrij teleurstellend is om, nadat je het ‘Mommy’-model over je eigen ronde buik hebt gesjord, te worden geconfronteerd met de enorme discrepantie tussen het plaatje en de realiteit.

Absurde beeldtaal.

We hoeven daar heus niet net als bij Barbie vijftig jaar lang actie tegen te voeren zodat het pantybeeld wordt bijgesteld naar een realistischer weergave, maar wie erop gaat letten, ziet hoe de zwangerschapsindustrie is doordrongen van dit soort absurde beeldtaal. Net als in films, op tv en op Instagram overheerst het beeld van een voortplanting die ook na de conceptie nog een sexy bezigheid is. En mooi en clean.

Het is een beetje lachwekkend, dit overdreven contrast met de doorgaans oncomfortabele en smerige realiteit.

Een uitzonderlijk voorbeeld daarvan is de vrouw op de doos van de ‘Elle TENS’, een apparaat dat middels kleine elektrische schokjes de weeënpijn moet verminderen (een populair product onder vrouwen die gaan bevallen). Relaxed leunt het verpakkingsmodel achterover en onthult ze haar buik door haar positiehemdje een beetje naar boven te schuiven. Met een ontspannen, om niet te zeggen verleidelijk, glimlachje kijkt ze de fotograaf aan.

Moet zij een barende vrouw voorstellen? Dat apparaat werkt echt niet zó goed, hoor.

Zandzakken

Het is een beetje lachwekkend, dit overdreven contrast met de doorgaans oncomfortabele en smerige realiteit. Ik vraag me wel eens af: zouden die lange pantybenen door een man of door een vrouw getekend zijn? En van welk geslacht is eigenlijk de artdirector van de Elle TENS?

Als zulke vragen opdoemen, denk ik terug aan een oude aflevering van het BNN-programma Proefkonijnen, waarin presentatoren Dennis Storm en Valerio Zeno zich kermend aan kunstmatig opgewekte weeën onderwierpen. En fantaseer ik over het ontwerpen van een ‘zwangerschapspak’ waarin mannen een dagje kunnen ervaren hoe het is om zo’n ongeboren vrucht mee te zeulen. Een pak dat met zandzakken de armen en benen verzwaart, de longcapaciteit met een derde verkleint middels een band om de ribbenkast, en een zware bal (ik denk bowling-) tegen de buik heeft hangen die aan de rug trekt. Er hoort ook een van tevoren in te nemen pilletje bij dat de hartslag verhoogt en licht misselijk maakt.

Kijk, dan hebben we een realistische weergave van het zwangere lijf.

Opgezette pantybenen

Er gaat op zich wel iets geruststellends uit van die roze-wolk-marketing. Zo van: de werkelijke ervaring is misschien anders, maar laten we ons er dan in elk geval iets moois bij voorstellen. Bovendien zou een al te realistisch beeld – door oedeem opgezette pantybenen; een van pijn vertrokken gezicht – de lust een zwangerschapsproduct aan te schaffen, of überhaupt aan baby’s te beginnen, sterk verminderen. Vermoed ik.

Aan de andere kant schijnen beelden nogal bepalend te zijn voor wat mensen als waarheid aannemen en denken we ergens misschien ook wel dat dat gekke beeld van een cleane en aantrekkelijke zwangerschap de norm representeert. Een vlogger genaamd Jamie Li publiceerde afgelopen zomer een boek waarin ze vrouwen aanspoort sexy te bevallen. Dat houdt in: ‘Zorg dat je nagels, haar en poes zijn “gedaan”. (…) Voor jezelf uiteraard. En misschien ook een beetje voor het team.’ Zelf had ze tussen de eerste weeën door haar haar nog even snel mooi gemaakt. ‘Weetje opvangen, vijf banen stylen, weetje opvangen, vier banen stylen.’ De anesthesist complimenteerde haar ermee en dat vond ze ‘toch lekker hoor, op zo’n moment, een compliment van een vent.’

I hope your car flips over.

Het probleem aanpakken

Schumer levert met die opmerking geen kritiek op vrouwen die het fijn vinden een kind te dragen, maar op het heersende idee dat zo’n klus mooi en leuk, zelfs sexy, zou moeten zijn. Het bestaan van Sexy, but tired. But sexy (aldus de titel van vlogger Jamie Li’s boek) bewijst de noodzaak daarvan. Schumer noemt de dingen bij hun naam, zoals feminist Rebecca Solnit bepleit in haar recente essaybundel Call Them By Their True Names. De dingen bij hun naam noemen, zegt Solnit, is als het stellen van een diagnose. Als je weet waarmee je van doen hebt, kun je het probleem aanpakken. ‘Iets benoemen is de eerste stap in het bevrijdingsproces.’

Die bevrijding zal niet komen van de pantyverpakking, of van vloggers die zulke lachwekkende beeldtaal hebben geïnternaliseerd. Daar hebben we lompe, felle types als Schumer voor nodig.