<div class="summary">
<div class="lead">
<p class="p_1">Will Wim T. Schippers was zo&#8217;n jong talent. &#8216;Hij stelde de maker voorop.&#8217;</p>
</div>
<p class="p_1">Het Stedelijk Museum van directeur Willem Sandberg was een paar jaar lang zo ongeveer het tweede huis van Wim T. Schippers (1942). Sandberg, geïnspireerd door Alfred Barr van het MoMa in New York, vond openheid essentieel voor een museum. Daar hoorde een gratis bibliotheek bij en een restaurant met een tuin. Schippers nam die openheid letterlijk: soms ging hij alleen even naar de wc in het Stedelijk of at iets in het restaurant, al kan dat niet veel zijn geweest. ‘Ik was straatarm en ik woog op een gegeven moment nog maar 47 kilo.’</p>
</div>
<p class="tekst">Samen met onder anderen Ger van Elk zat Wim T. Schippers vanaf 1958 op de Kunstnijverheidsschool, om de hoek bij het museum. In 1961 ging hij voortijdig van school: de gemeente had tien tekeningen van hem aangekocht en de directeur van de opleiding vond dat studenten hun werk, ook geestelijk eigendom van de leraren, niet mochten verkopen. Schippers: ‘Toen heb ik gezegd: dan ben ik weg.’</p>
<p class="tekst"><q class="pull-left">Lucebert zou Sandberg bij zijn afscheid, een jaar later, typeren als ‘de man die ja zegt’, maar hij zei toch ook nog vaak genoeg ‘nee’.</q></p>
<p class="tekst">Het hielp dat het Stedelijk Museum een paar van zijn tekeningen zou exposeren. ‘En toen wilde de grote baas me ook nog spreken,’ zegt Schippers. Lucebert zou Sandberg bij zijn afscheid, een jaar later, typeren als ‘de man die ja zegt’, maar hij zei toch ook nog vaak genoeg ‘nee’ en Schippers was behoorlijk nerveus. ‘Ik kwam binnen, in een kamer achter de muurschildering van Appel. De muren witgeschilderd metselwerk, typisch Sandberg. De baas zat te telefoneren en gebaarde dat ik moest gaan zitten.’</p>
<p class="tekst">Sandberg, een groot netwerker en organisator die ook nog de vormgeving deed van de Stedelijk-affiches en catalogi en die vaak tot diep in de nacht werkte, was ’s ochtends steevast als eerste op het museum en zijn agenda was overvol. Een afspraak met hem was bijzonder. ‘Hij was een beroemdheid en ik werd steeds zenuwachtiger. Ik wachtte. En wachtte. Hij telefoneerde echt heel lang.’</p>
<p class="tekst">Sandberg was toen op het hoogtepunt van zijn roem als museumdirecteur. Het Stedelijk bracht begin dat jaar de expositie <span class="Cursief">Bewogen Beweging</span>, een interactieve overzichtstentoonstelling van kinetische kunst met onder anderen Niki de Saint Phalle, Jean Tinguely en Robert Rauschenberg. En Sandberg was al met de Zwitserse ex-danser en nouveau réaliste Daniel Spoerri in gesprek over <span class="Cursief">Dylaby</span>: in 1962 zou dat ‘dynamisch labyrint’ Sandbergs laatste tentoonstelling zijn.</p>
<p class="tekst">Wim T. Schippers stond juist aan het begin. In juli 1961 wijdde Jan Eijkelboom, dichter en adjunct-hoofdredacteur van Vrij Nederland, een artikel aan hem, Ger van Elk en fotograaf Bob Wesdorp: ‘Is Neerlands jeugd wel slap genoeg?’ Het drietal had genoeg van de experimentele schilderkunst van Cobra: ‘Wij willen ons afzetten tegen die vitale jongens.’ ‘Ontzettend vervelend’ was voor Wim T. Schippers en de zijnen het grootste compliment voor een kunstenaar, op de voet gevolgd door ‘erg slap’. ‘A-dynamisch had ik ons clubje genoemd,’ zegt Schippers. ‘Vrij Nederland heeft het “A-dynamisch manifest” nog afgedrukt.’ Sandberg had kort daarvoor juist de tentoonstelling <em><span class="Cursief">De vitaliteit in de kunst</span></em> naar het Stedelijk gehaald. ‘Alles moest altijd maar vitaal zijn, wij voelden ons meer aangetrokken door dada, door het onaffe, door wat wij “waarachtige oninteressantie” noemden.’</p>
<h5 class="tekst">Een eigen zaaltje</h5>
<p class="tekst">Toen het telefoongesprek eindelijk afgelopen was, excuseerde Sandberg zich voor het lange wachten. ‘Geweldig wat u allemaal doet in het museum,’ was het enige dat Schippers kon uitbrengen. Sandberg antwoordde: ‘Leuk dat je het museum bewondert, maar vergeet niet dat het gaat om de kunstenaars. En dus ook om jou.’ Vervolgens vroeg hij: ‘Wat zijn je plannen?’ ‘Ik zou hier wel een tentoonstelling willen,’ zei Schippers. Dat is goed, zei Sandberg, maar er is pas over anderhalf jaar ruimte. Dat duurde Schippers te lang, ‘want als je jong bent, heb je haast’. Maar Sandberg kon hem wel op korte termijn Fodor aanbieden, een dependance van het Stedelijk. ‘Toen ik weer buiten stond, had ik, schoolverlater, een eigen tentoonstelling.’ De drie jongens mochten aan de slag, maar al snel viel Wesdorp af en Ger van Elk liet niets meer van zich horen. Schippers stond er alleen voor.</p>
<p class="tekst">En Sandberg liet hem zijn gang gaan, zoals hij dat altijd deed. ‘Hij kwam een paar dagen voor de opening kijken. Ik was nog niet klaar, maar wel een eind op streek. Ik had een groot modelvliegtuig van PanAm geleend, dat stond in de hal. Voor het raam hing een kindermatrasje met een pisvlek. In de benedenzaal lag een roze berg van gaas en doek en gips. In de bovenzaal een tekening van een kool en een echte kool op een zuiltje en de zoutvloer. Dat zout had ik geleend van de firma Bouvy. En de glaszaal, waar je doorheen kon lopen. Dat knarste lekker.’</p>
<p class="tekst">Sandberg zag altijd heel snel of het wat was: ja of nee. Nooit ja, maar. Dat snelle beoordelen en knopen doorhakken had hij geleerd in het verzet. ‘Hij snapte niet precies wat ik aan het doen was,’ zegt Schippers. ‘Maar: hij vond het wél hartstikke goed. Hij zag kennelijk de drive, de inspanningen, dat ik zonder budget alles voor elkaar had zien te stomen.’</p>
<p class="tekst">Later kreeg hij van Sandberg zelfs een eigen zaaltje in het Stedelijk, dat onder diens opvolger Edy de Wilde werd opgeheven maar dat begin dit jaar door het museum in ere werd hersteld. ‘Het vertrouwen dat Sandberg aan mij als beginnend kunstenaar gaf, is typerend voor hem. Hij stelde de maker voorop. “Geen idee waar hij mee bezig is, maar ik vind het wel goed.” Dat is toch prachtig!’</p>
<p class="tekst"><span class="Cursief">Met dank aan Ad Petersen en Caroline Roodenburg.</span></p>
<div class="info-box">
<h5 class="tekst">Kunstenaars-directeur</h5>
<p class="kader">Willem Sandberg (1897-1984) zette als directeur van het Stedelijk Museum na de bevrijding de toon in de museumwereld. De ideeën van de ex-verzetsheld over wat een museum moest zijn – wit, open, toegankelijk, hedendaags, niet alleen schilder- en beeldhouwkunst maar ook design, film en architectuur – kregen internationaal navolging.</p>
</div>
