<div class="lead">
<p>Vier keer interviewde Vrij Nederland de leeftijdsgenoten Harry Mulisch, Jan Blokker en H.J.A. Hofland. Mischa Cohen herinnert zich de laatste keer, in 2007, toen de zuurstoffles naast de sigaretten op tafel stond.</p>
</div>
<p>Nu is ook de laatste van deze grote drie er niet meer. Vrij Nederland interviewde de leeftijdgenoten Harry Mulisch, Jan Blokker en H.J.A. Hofland (1927-2016) vier keer sinds 1977, het jaar dat ze vijftig jaar werden. De drie schrijvers waren méér dan vrienden, zei H.J. Hofland, het was een <em>Wahlverwandschaft</em> van generatiegenten. Dat het van een vijfde afspraak niet meer zou komen, stond al vast sinds 6 juli 2010, toen Jan Blokker als eerste overleed.</p>
<p>‘Hoe oud we zijn, daar staan we niet te vaak bij stil,’ zei H.J.A. Hofland. Toch was juist die leeftijd niet alleen de aanleiding maar ook het onderwerp van de gesprekken. Ook toen Pieter van den Blink en ik de drie in 2007 spraken in het Amsterdamse hotel L’Europe. Hun absolute leeftijd bijvoorbeeld: Jan Blokker voelde zich voor altijd een jaar of twintig, Harry Mulisch was eeuwig zeventien. En H.J.A. Hofland, knutselaar en ontdekker, was de jongste van de drie: eigenlijk was hij nooit ouder geworden dan zes jaar.</p>
<p>Die laatste keer zat Jan Blokker aan tafel met een zuurstoffles, zijn vaste metgezel na een zware longoperatie. Hofland had weinig mededogen met zijn kortademige vriend en rookte aan een stuk door. ‘Ik zou mijn autobiografie in sigarettenmerken kunnen schrijven. Te beginnen met de Consi-sigaret (Churchill Overwint Na Sicilië Italië) en de Belgische matrassen-shag.’ Mulisch: ‘Roken is nu iets van de onderklasse geworden.’ Blokker: ‘Dezelfde mensen die zich zo weerzinwekkend toetakelen.’ Hofland: ‘Types met een gepiercete kut.’</p>
<p>Het ging met de drie tachtigjarigen natuurlijk ook over de dood. Hofland vond zijn tachtigste verjaardag niet bepaald reden voor een feestje. ‘Ik heb er alles aan gedaan om het niet te hoeven worden. Vrienden zijn eerder gestorven en het was niet zo slecht geweest als we hadden geruild.’ Mulisch: ‘De dood ligt dichtbij. <em>Da kommt das Schicksal &#8211; roh und kalt</em>, schreef Schiller.’ Hofland: ‘We tikken door. En op een gegeven moment komt Magere Hein.&#8217;</p>
<div class="info-box">
<p>Lees het <a href="https://www.vn.nl/hofland-mulisch-blokker-we-komen-nooit-meer-van-elkaar-af/" target="_blank">hele interview</a> hier terug.</p>
</div>
<div class="info-box">
<p>De Vrij Nederland-gesprekken zijn gebundeld in ‘Ik heb nooit iets met leeftijd gehad’ (De Bezige Bij 2011). Een <a href="https://www.vn.nl/thema/henk-hofland/" target="_blank">selectie is online</a> te vinden.</p>
</div>
