Nieuws!
Ban Ki-moon, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, zag nooit een grotere ramp dan de overstroming in Pakistan. Veertien miljoen mensen zijn inmiddels getroffen &#8211; meer dan door de tsunami in 2004, de aardbeving in Kasjmir in 2005 en de aardbeving in Haïti van januari bij elkaar. Het aantal doden, ongeveer tweeduizend tot nu toe, valt weliswaar in het niet bij die andere rampen, maar qua omvang is deze overstroming dus ongeëvenaard.
Het vergelijken van gigantische rampen voelt gruwelijk en zinloos, maar de uitspraken van Ban Ki-moon zijn zeker nuttig om geld los te krijgen voor noodhulp, zowel bij overheden als bij particulieren. In Nederland bijvoorbeeld, waar de aandacht voor de overstroming nog altijd relatief gering is, komt er nu, na veel gesteggel, toch een televisieactie voor Pakistan. Niet zo&#8217;n echte chique waarbij alle netten hetzelfde uitzenden, maar toch.
En hoe wrang ook, het is dus begrijpelijk dat het formaat van de ramp ten opzichte van eerdere rampen een rol speelt in de vraag of we er aandacht en geld aan willen besteden. Er zijn indrukwekkende statistieken nodig om &#8216;het product&#8217; te kunnen verkopen, en als we voor elk wissewasje een televisieavond gaan organiseren, is een zekere rampeninflatie onvermijdelijk. Nog wranger is het probleem dat er aanvankelijk te weinig indrukwekkende beelden uit Pakistan kwamen voor een grote inzamelingsactie. Niet dat de hulporganisaties zelf zo op sensatie belust waren, maar uit ervaring blijkt nu eenmaal dat een ramp zonder &#8216;gezicht&#8217; veel minder donaties oplevert dan een ramp met goede shots van diep menselijk leed. Verschrikkelijk, maar zo is de praktijk. Het volk is kennelijk nogal kinderachtig, en zo wordt het dus ook behandeld.
Toch is er, met al dat pragmatisme rondom de geldinzameling voor rampgebieden, één aspect dat vrijwel niet wordt belicht: de (geschatte) netto-opbrengst van donaties, uitgedrukt in mensenlevens of &#8216;leedverlichting&#8217; per euro. Want terwijl de schaal van de ramp voor de internationale campagne heel belangrijk is, doet het er voor de individuele donateur natuurlijk niets toe of het om duizend of tien miljoen getroffenen gaat: die wil zo veel mogelijk helpen met zijn tientjes. Langdurige problematiek lijkt zich daar op papier wel voor te lenen: voor zoveel euro per maand kunt u één kind aan schoon drinkwater helpen of van lepra genezen. Bij een grote, onoverzichtelijke ramp als die in Pakistan is zo&#8217;n belofte natuurlijk veel moeilijker. Maar het blijft vreemd dat het publiek alleen wordt overgehaald met de omvang en de ernst van de ramp, terwijl de efficiëntie, die voor de individuele gever belangrijker zou moeten zijn, geheel buiten beeld blijft.
Is het fijn om iemand in Pakistan te laten verzuipen omdat je ergens anders voor hetzelfde geld misschien drie anderen kunt redden? Nee. Maar andersom is ook niet goed, en aangezien we toch een keuze maken, heeft het iets vreemds dat het waar-voor-je-geld-aspect helemáál buiten beschouwing blijft. Maar, toegegeven: &#8216;de grootste ramp ooit&#8217; klinkt een stuk aantrekkelijker dan &#8216;de meest rendabele hulpactie van dit moment&#8217;.

Jonathan van het Reve

Waar voor je geld

Groetjes uit Engelen

Nederland breekt in tweeën

Verhaal van de Week

AfD wordt gevaarlijker

Duitsland

De Oranjezomer

Teun van de Keuken

Olie op het vuur

Hans against the machine

Ontsnappen aan onszelf

Essay escapisme

Bestaat 75 jaar

VN-Vluchtelingenverdrag

Oorlog Iran

Versterken het Iraanse regime

Aanvallen van Amerika

Zo raszuiver

Chard van den Berg

Het succes van ‘The Odyssey’

Cultuurstrijd