Inzichten over Pompeii
Geen Romeinse stad heeft de afgelopen anderhalve eeuw meer gegevens prijsgegeven dan Pompeii. Archeologen hebben de dikke lagen puimsteen die de Vesuvius in de zomer van het jaar 79 over het stadje in Campanië uitstortte, stukje bij beetje verwijderd en hebben huizen, tempels, openbare gebouwen, bars en winkels blootgelegd. Met het toenemen van de kennis zijn ook de wilde interpretaties gekomen.
Dat wordt duidelijk na het lezen van Pompeii door Mary Beard, hoogleraar Oude geschiedenis in Cambridge. In haar streven vage theorieën te ontzenuwen, maakt zij de lezer deelgenoot van haar zoektocht naar het ware Pompeii. Haar boek is geen romantische lofzang en ook geen opsomming van interessante weetjes. Beard presenteert een prachtige kritische verhandeling, waarin het dagelijks leven in Pompeii van verscheidene kanten wordt belicht.
Zo vraagt ze zich af hoe het er aan toe is gegaan vanaf het moment dat de Vesuvius de stad in een vuurzee veranderde. Velen nemen aan dat de bewoners er volledig door werden verrast en massaal de dood vonden. Beard is daar nog niet zo zeker van en schrijft dat het heel goed mogelijk is dat veel bewoners door het gerommel van de vulkaan in de weken vóór de noodlottige eruptie het zekere voor het onzekere hadden genomen en de stad al hadden verlaten. Het zou verklaren waarom er in Pompeii niet meer dan elfhonderd lichamen zijn aangetroffen, terwijl het inwoneraantal meestal wordt geschat op ongeveer twaalfduizend.
Beard betoogt herhaaldelijk dat de mythen die door archeologen rond Pompeii zijn geweven een eigen leven zijn gaan leiden. Er is een te optimistisch beeld ontstaan, omdat te sterk de nadruk is gelegd op de schoonheid en de systematische opbouw van de stad. Ze roept een Pompeii tot leven dat net als andere Romeinse steden gekenmerkt werd door grote maatschappelijke tegenstellingen. De leden van de elite woonden in mooie huizen, rijk gedecoreerd met prachtige wandschilderingen, de gewone mensen in kleine, morsige appartementjes in smalle straatjes. Het straatbeeld was deprimerend. Het vuil lag soms hoog opgetast. De sanitaire voorzieningen waren slecht en ook in de openbare baden van de stad was het verre van hygiënisch. Het water was smerig en een bron van ziektekiemen.
Beard moet weinig hebben van uit de lucht gegrepen beweringen. Suggesties dat Pompeii rijk was aan bordelen omdat er zoveel fallussen en scabreuze voorstellingen te zien zijn, moeten het ontgelden. Volgens haar waren er hoogstens een paar hoerenkasten. Juist omdat haar opvattingen worden gedragen door een goede argumentatie, verbaas ik mij over het gemak waarmee zij twee opmerkingen maakt. Ik denk niet dat zij gelijk heeft met haar constatering dat leden van de elite het bordeel meden, omdat ze de mogelijkheid hadden zich thuis met slavinnetjes te vermaken. Ook vraag ik mij af of haar opvatting over de herkomst van de vele graffiti op de muren van de gladiatorenschool in Pompeii juist is. Algemeen wordt aangenomen dat teksten als &#8216;Celadus, droomprins van alle meisjes&#8217; zijn opgeschreven door verliefde Pompeiiaanse meisjes, maar Beard is van oordeel dat ze van de gladiatoren zelf zijn: schrijnende fantasieën van jonge zwaardvechters die maar kort leefden en de geliefde van hun dromen nooit hebben gekregen. Het zijn slechts kleine meningsverschillen met een auteur die ons een prachtige analyse van Pompeii voorschotelt, een verademing vergeleken bij vele andere boeken over Pompeii.
Mary Beard, ‘Pompeii. Het dagelijks leven in een Romeinse stad’, uit het Engels vertaald door Boukje Verheij, Athenaeum-Polak &#038; Van Gennep, 457 pagina’s, € 29,95

Fik Meijer

Voor wie was het bordeel?

Welkom in Nederland

De opvangcrisis escaleert

Verhaal van de Week

En nu?

Vechten tegen Assad

Extreemrechtse connecties

JA21

Soepschildpad

Hans Stegeman

Schooljuf

Nicolaas Veul

Plan Rutte mislukt

NAVO

Parijs was een voorbode

Protest

Leven onder de radar

In beeld

Himmler in New York

Voorbeschouwing

Verdwaald in de AI-psychose

Chatbots