Door de VN-Thriller van 2019 waan je je in het meest gesloten land ter wereld

Huiverend heeft de jury haar heerlijke werk weer gedaan. Ja, de oogst was goed dit jaar. Er is genoten en er is gewogen. Ook verwelkomde de jury voor de 40ste Vrij Nederland Detective en Thriller Gids een nieuwe voorzitter: Jan van Mersbergen. Dagboek uit de rivier, zijn onder het pseudoniem Frederik Baas geschreven detective, was in 2017 nog goed voor vijf sterren en sindsdien stond de autoriteit van Van Mersbergen buiten kijf.

Samen met de voorzitter lazen de juryleden – Marijn van der Jagt, Sander Pleij en Jeroen Vullings – de zeven door de recensenten geselecteerde vijfsterrenkandidaten. Zes daarvan bleken door mannen te zijn geschreven. Waar lag dit aan? Onder de recensenten zijn de vrouwen in de meerderheid. Wel bestond de jury eenmalig uit een vrouw minder, maar de jury selecteerde niet. We houden het op toeval, maar blijven waakzaam.

Ook opvallend: we troffen geen sadistische, sluwe en verdorven seriemoordenaars tussen de zeven. Hoe kon dat? Zijn we na jaren vol monsters en odyssees in de krochten van de menselijke ziel over hoogtepunt seriemoordenaar heen? Het is verleidelijk zo te denken. Helemaal toen werd opgemerkt dat de meeste vijfsterrenboeken spionageverhalen betreffen. Is dat geen groot toeval in deze politiek roerige tijden? Zijn dat in 2018 en 2019 relevantere angstvisioenen dan de waanzinnige manifestaties van het kwaad? Zou kunnen.

De Thriller van het Jaar moet nog jaren doorspoken in het hoofd. Ga d’r maar aanstaan.

Maar welk boek mag zich nu de Vrij Nederland-Thriller van het Jaar 2019 noemen? Zoals elk jaar keek de jury daarvoor naar het boek met dat ene beetje extra. Een vijfsterrenboek moet een detective of thriller zijn waarvan de plot onvoorspelbaar is en zich tergend spannend ontvouwt, waarin hartstochtelijk meegeleefd wordt met de hoofdpersonages, de taal doeltreffend is en de ontknoping een intelligente meesterzet van de auteur blijkt. En dan ook nog dat ene beetje extra: origineel thema, slimme vertelvorm of wending. De Thriller van het Jaar moet nog jaren doorspoken in het hoofd. Ga d’r maar aanstaan.

Tony Schumacher, De Britse Leeuw

Tony Schumacher leverde met De Britse Leeuw andermaal een what if-thriller af. Net als in zijn in 2017 met vijf sterren bekroonde Tijden van duisternis is Engeland in de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s bezet. Schumacher is zeer bedreven in het neerzetten van spannende scènes: wie zijn boek leest, ziet een actiefilm in het hoofd.

Mick Herron, Dode leeuwen

Voor de liefhebber van spionagethrillers was er ook Mick Herrons Dode leeuwen, waarin de veteranen van de Britse dienst het spioneren maar niet kunnen afleren. Zo bar en geestig is de MI5 nog nooit verbeeld.

Frederick Forsyth, De Vos

Met De Vos schreef Frederick Forsyth een klassieke spionageroman over de Britse geheime dienst. De moderne tijd wordt er ingebracht door een jonge hacker met autisme. Goed gedoseerd en snel verteld met kennis van de geheime diensten. Soms iets té klassiek (de Russen hebben het gedaan, hacken is voor autisten en de vrouwtjes, ach, echte mannen zijn het niet.)

Felix Weber, Genadeschot

Felix Webers Genadeschot werd gewaardeerd als een fraaie kennismaking met het Zuid-Amerika van na WO II. De dualiteit van een oud-SS-soldaat, die gebruik maakt van de fascistische infrastructuur om zijn vroegere kameraden op te sporen voor een afrekening, is een mooie vondst.

Nicolien Mizee, Moord op de moestuin

Vreemde eend in de bijt is Nicolien Mizee met Moord op de moestuin. Eindelijk eens diverse vrouwen van boven de vijftig die de plot bepalen. Het staat nét te ver van een thriller af om Thriller van het Jaar te worden, maar verdient een eervolle vermelding.

Alles wordt spannend als mensen continu vechten om te overleven.

Dan de twee kandidaten die samen op kop bleven liggen.

Deon Meyer, Prooi

Deon Meyer leverde met Prooi wederom een pageturner af met Bennie Griessel in de hoofdrol. Alles is goed aan dit boek: de manier waarop de plot is geconstrueerd, de dosering van informatie, doeltreffende schrijfstijl met messcherpe dialogen. En dan ook nog eens die werkelijkheidsdimensie: het Zuid-Afrika van nu wordt in vele nuances belicht en de plot vormt overtuigend onderdeel van de politieke ontwikkelingen. Prooi doet niet onder voor de winnaar. Over de winnaar zijn we alleen maar nóg enthousiaster omdat die ons liet kennismaken met een voorheen onbekende wereld.

D.B. John, Ster van het Noorden

D.B. John doet vrijwel alles goed in Ster van het Noorden, zijn thriller die zich afspeelt in hedendaags Noord-Korea. John is een kenner van het land en slaagt erin al zijn kennis probleemloos te injecteren. De jury had het gevoel het gesloten land eindelijk te betreden. We zaten náást mevrouw Moon, die op de zwarte markt haar handeltje dreef terwijl haar bange man thuisbleef. Alles wordt spannend als mensen continu vechten om te overleven. En dan giet John zijn verhaal nog in een reuzespannende plot die vanuit verschillende perspectieven wordt verteld. Zelfs de politieke boodschap van minder sancties tegen Noord-Korea komt geloofwaardig aan de orde.

Jawel, Ster van het Noorden is met recht de VN Thriller van het Jaar 2019.
Lees het.