Op de kungfuschool
Het betonnen schoolgebouw ligt aan de voet van de berg Mount Song, diep in de provincie Henan in het oosten van China. Het is er kaal en afgelegen, de eerste stad ligt op drie kwartier rijden met de bus. Er wonen zo’n driehonderd jongens. Onder een straf regime leren ze hier de beginselen van de eeuwenoude Chinese krijgskunst. De oudsten zijn bijna achttien, de jongsten hoogstens een jaar of zes.
’s Morgens om vijf uur, als de mistflarden nog om de bergtoppen hangen, klimmen ze uit hun stapelbedden. Om half zes verzamelen ze zich op de stoffige buitenplaats voor een stevige ochtendtraining van twee uur. Ze schoppen hun spieren los, trekken in lange rijen de bergen in voor een duurloop. Dan wordt er ontbeten met een kommetje rijst en krijgen ze een paar uur les in gewone schoolvakken. Na het middagmaal, weer rijst, is er anderhalf uur verplichte rust. Daarna volgt een zware middagtraining, weer rust, weer rijst, en de avondtraining. Voordat ze weer in hun stapelbedden klauteren, kijken ze vaak nog een film. Een kungfufilm. Want allemaal dromen ze van een carrière als kungfuvechter op het witte doek, in een van de blockbusters van de vechtfilmindustrie.
En ze zijn niet de enigen. Zoals zij trainen elke dag duizenden jonge Chinezen op nog veel grotere kungfuscholen. De provincie Henan geldt als de bakermat van de vechtkunst. Niet ver weg ligt de beroemde Shaolin-tempel, volgens de overlevering in het jaar 500 gesticht door boeddhistische monniken die zich geplaagd door bandieten toelegden op technieken voor zelfverdediging.
Eenzaamheid en energie
De film zullen echter maar weinigen halen, verzucht fotograaf Titus Simoens vanuit zijn atelier in Gent. Na hun achttiende keren de jongens veelal terug naar hun geboortestreek om er in het onderhoud van hun families te voorzien. Arme Chinese ouders sturen hun kinderen vooral naar de scholen voor een gedisciplineerde opvoeding, zodat zij intussen de handen vrij hebben om enigszins in een bestaan te kunnen voorzien.
Simoens logeerde twee keer een maand op de school. Hij trainde mee met de jongens, keek hun vechtfilms, sliep net als zij op een houten plank. Het was wel een overgang na de zeevaartschool in Oostende, grinnikt hij. Over de Belgische internaatskinderen maakte hij in 2011 een bekroonde portrettenreeks. Soms poseerden ze trots in hun donkerblauwe matrozenpakken, dan weer stonden ze eenzaam tandenpoetsend voor de spiegel. Hoe het is om op te groeien zonder ouders, in een omgeving waarin uniformiteit en discipline de boventoon voeren; dat thema bleef hem intrigeren. Maar waar hij in België met de kinderen over hun heimwee, verlangens en angsten kon praten, was hij in China volledig op zijn observatievermogen aangewezen. Op de school sprak niemand Engels.
En dus bracht Simoens zijn dagen in relatieve eenzaamheid door. Hij maakte een paar duizend foto’s, voor zijn serie koos hij er uiteindelijk maar tien. Er moet wat te raden overblijven, vindt hij. Spectaculaire vechtscènes ontbreken, Simoens wilde vooral het leven van de jongens laten zien. De eentonigheid, de eenzaamheid, maar ook hun energie en onderlinge kameraadschap. Hij observeerde de sterke hiërarchie binnen de school: hoe de kleine jongens de bedden van de grotere opmaken, hoeveel ontzag er is voor de meester (‘shifu’) en zijn leerkrachten, en ja, ook voor hun stokslagen. Hij zag het jongetje, amper zes, dat net op de school was aangekomen en de eerste dagen huilend in zijn bed lag.
Dat het lastig bleef om contact te maken, lag niet alleen aan de taalbarrière, denkt Simoens. Vanaf heel jonge leeftijd trainen de kungfu-vechters hun eigen wil, zijn ze naar binnen gekeerd, geconcentreerd op zoek naar de controle over lichaam en geest. ‘Op een dag verdween ik weer, ik weet niet eens of ze het gemerkt hebben.’ n
Nee