Wie zich niet wil laten vaccineren, moet de gevolgen dragen

Met de hem kenmerkende bravoure kon minister Hugo de Jonge het deze week niet laten om in het AD te speculeren over het vaccineren tegen corona, dat naar alle waarschijnlijkheid begin komend jaar ook in Nederland van start zal gaan. ‘U moet het zo zien dat bepaalde maatregelen wellicht langer zullen gelden voor mensen zonder vaccinatie,’ verklapte de minister. ‘Of dat bepaalde risicogroepen inderdaad weer méér mogen omdat ze al een vaccinatie hebben gehad.’

De Jonge vermeldde er braaf bij dat de plannen nog moeten worden uitgewerkt – eind volgende week wordt een advies van de Gezondheidsraad over het vaccineren verwacht – maar dat weerhield sommige partijen in de Tweede Kamer er niet van meteen via de sociale media moord en brand te schreeuwen.

‘Geen vaccinatiedwang, niet direct maar ook niet via de achterdeur!,’ twitterde SGP-voorman Kees van der Staaij. Ook Farid Azarkan van DENK klom in de hoogste boom. ‘Directe of indirecte vaccinatieplicht is onacceptabel’, luidde zijn tweet, onder verwijzing naar zijn Kamermotie van gelijke strekking die onlangs door alle partijen werd gesteund, behalve door de liberale fracties van VVD en D66.

Met het vaccin winnen mensen hun bewegingsvrijheid terug.

En PVV-leider Geert Wilders twitterde: ‘Nadelen voor niet-gevaccineerden is de facto een vaccinatieplicht. En dat kan en mag nooit in een vrij land!’ – gevolgd door de gebruikelijk hashtag #hugodejongekanniks

Het is geen wonder dat juist bij de SGP de alarmbellen afgingen: in de achterban van die partij bevinden zich vanouds streng-gereformeerde kiezers die zich principieel tegen alle soorten vaccinatie verzetten. Ook de reactie van DENK was geen verrassing: al bij de Algemene Politieke Beschouwingen drong Azarkan er bij premier Rutte op aan dat er geen vaccinatieplicht moest komen, want ‘er zijn mensen die zich zorgen maken wat dat doet, en die willen de vrijheid hebben zich niet te laten vaccineren’.

Naar de motieven van Azarkan kan worden gegist: sprong hij in de bres voor het grondwettelijk recht op lichamelijke integriteit, of sprak hij namens conservatieve moslims in zijn electoraat die menen dat de vaccinatie misschien niet halal zou zijn? Ook over de motieven van Geert Wilders kan worden gespeculeerd op de sociale media: maakte de PVV-voorman zich echt zorgen over de grondrechten, of was hij aan het hengelen naar de steun van complotdenkende anti-vaxxers?

nogal wiedes

Hugo de Jonge voelde zich hoe dan ook genoodzaakt de volgende dag te verklaren dat de ophef in de Kamer gebaseerd was op een misverstand: er zou écht geen vaccinatieplicht komen, ook niet via de achterdeur. ‘Als het misverstand zou zijn dat er een voordeel geldt voor mensen die al gevaccineerd zijn, ja, zo werkt het natuurlijk niet.’

Het punt is alleen: zo werkt het natuurlijk wél. In dezelfde verklaring legde De Jonge uit wat hij bedoelde: dat hij nadenkt over eventuele versoepelingen voor specifieke groepen die als eerste worden gevaccineerd. ‘Als een deel van de samenleving al gevaccineerd is, bijvoorbeeld medewerkers in de zorg en mensen die wonen in een verpleeghuis, dan is het natuurlijk voor hen niet meer nodig zich aan de maatregelen te houden.’

En daarin had Hugo de Jonge groot gelijk. Want of je het nu een vaccinatieplicht ‘via de achterdeur’ wil noemen of niet, het is nogal wiedes dat mensen die zich straks laten vaccineren in het voordeel zijn: met het vaccin winnen ze hun bewegingsvrijheid terug. Sterker nog, daar draait het hele vaccinatiebeleid om. En daaruit volgt: wie zich niet wil laten vaccineren, moet de gevolgen dragen.

Voor dezelfde keuze staan we straks als er op grote schaal sneltesten kunnen worden toegepast, zoals Ingrid Thijssen, de kersverse voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, onlangs voorstelde in het plan voor de ‘testsamenleving’. Het plan, met als opmaat de Teststraten XL die nu mede door VNO-NCW worden opgezet, is een welkome impuls, nadat het testen onder leiding van Hugo de Jonge de afgelopen maanden zo moeizaam van de grond kwam – tot groeiende frustratie van andere bewindslieden in het kabinet.

Binnenskamers heeft minister van Financiën Wopke Hoekstra de afgelopen tijd laten weten dat het grootschalig testen best miljarden mag kosten, want de economische en maatschappelijke schade van doorploeteren van de ene naar de andere lockdown is vele malen groter.

In de eerste maanden van het komende jaar, is het idee van VNO, kunnen een paar miljoen sneltests per week worden afgenomen. Zo kan het virus naar schatting in korte tijd met 85 procent worden teruggebracht – zeker als er een werkzaam vaccin is – en kunnen de economie en het maatschappelijk verkeer weer op gang komen. Wie op de dag zelf negatief getest is, kan weer naar de horeca, met het vliegtuig, naar kantoor, naar theater en bioscoop. En wie gevaccineerd is, heeft straks geen sneltest meer nodig.

Het is een bevrijdend idee, na lange maanden van uitzichtloze beklemming. De Kamerleden die nu nog tegensputteren, uit principe of uit opportunisme, kunnen maar beter hun knopen tellen.