Unieke foto’s van de Februaristaking in Zaandam opgedoken

Op de foto’s is te zien hoe stakers zich op de middag van 25 februari verzamelen in het centrum van Zaandam. De beelden zijn afkomstig uit een fotoalbum van de familie Wijdenes, vader Dirk Wijdenes was bedrijfsleider in de onder gelegen comestibleswinkel. Het fotoalbum is door zijn zoon Gerard aan Vrij Nederland ter beschikking gesteld nadat het jarenlang op zolder heeft gelegen. Het gaat om vier foto’s waarvan de eerste twee een panorama vormen. Op een van de foto’s is te zien hoe stakers zich verzamelen voor een winkelpui, waar blijkbaar Duitse mededelingen waren aangeplakt. Bijschrift in het fotoboek van de familie Wijdenes: ‘Opplakken van bepalingen. Werden door mensen afgerukt.’

De foto’s moeten om een uur of vier ’s middags zijn gemaakt. Wat de vondst echt bijzonder maakt is dat in drie opeenvolgende beelden is te zien hoe een Duitse legertruck met militairen de straat in draait en door de straat rijdt, de fotograaf moet achter elkaar hebben afgedrukt binnen een paar minuten.

In Zaandam begon de staking net als in Amsterdam op de 25^ste februari uit protest tegen de Jodenvervolging na de eerste grote razzia’s in de Amsterdamse Jodenbuurt. Bij grote bedrijven in de Zaanstreek als Honig, Duyvis en de Zaanlandsche Scheepsbouw Maatschappij legden duizenden arbeiders het werk neer. Hoewel de nadruk altijd ligt op de herdenking van de staking in Amsterdam, waren het de Zaankanters die het langste door staakten: pas op 1 maart 1941 was iedereen weer aan het werk. De Duitsers namen represailles: de burgemeester werd vervangen door een fel-antisemitische Cornelis van Ravenswaay, bioscopen gingen dicht, er kwam een strenger uitgaansverbod dan elders, de stad moest een half miljoen gulden boete betalen en stakers werden gekort op hun salaris.