Op 9 augustus onthulde The New York Times dat er in de aanloop naar de Navo-top van vorige maand door hoge Amerikaanse functionarissen van alles achter de schermen is gedaan om te voorkomen dat de top door Donald Trump zou ontsporen. Nu is zulk ijverig voorwerk door trouwe ambtenaren wel gebruikelijk, maar deze keer was er – volgens de krant – zelfs zijn naaste veiligheidsmedewerkers alles aan gelegen om het traditionele slotcommuniqué ruim voor de top uitonderhandeld te hebben, ‘to keep it away from Mr. Trump’.
Nationaal Veiligheidsadviseur John Bolton had een mannetje naar Brussel gestuurd om ervoor te zorgen dat alles een week voor de top in kannen en kruiken was. Voor de zekerheid was de aanduiding ‘slotcommuniqué’ omgedoopt tot het deftiger ‘declaration’, om zo te voorkomen dat de president het idee kreeg om het kunstje te herhalen dat hij een paar weken eerder op de G7-conferentie flikte. Toen trok hij op de terugweg in het vliegtuig zomaar zijn handtekening onder het slotcommuniqué weer in.
Toch ging het bijna nog mis: halverwege de vergadering haalde Trump ineens naar iedereen uit en eiste hij een verdubbeling van het afgesproken defensiebudget. Eigenlijk moesten de luie bondgenoten niet twee procent maar vier procent van het nationaal product besteden.
Ook verscheen Trump, aan wie alleen de grote lijnen van de eindverklaring vooraf was getoond, achteraf bij zijn favoriete talkshowhost Tucker Carlson (FOX News). Daar pruttelde hij dat de VS het jongste Navo-lid Montenegro eigenlijk niet wilt beschermen als het landje in nood is. Dat verraadde in feite dat Trump de essentie van het Navo-verdrag niet kent of niet accepteert, en vermoedelijk heeft zitten slapen tijdens de top in Brussel toen het nauwelijks grotere Macedonië formeel werd uitgenodigd om voortaan deel uit te gaan maken van de club.
De vreugde op het Navo-hoofdkwartier was groot. Alleen al het uitlekken van de machinatie wijst op triomfantelijke tevredenheid dat de ‘declaration’ (die maar liefst 79 thema’s aansnijdt) de toekomst van het bondgenootschap weer voor jaren veilig heeft gesteld. Het is natuurlijk prettig dat Trump deze keer outmaneuvered kon worden en zijn veiligheidscorona er in slaagde om hem buitenspel te zetten. Misschien speelde het ook een rol dat de geniale president zijn gedachten al helemaal bij Helsinki had, waar hij Vladimir Poetin zou treffen voor iets wat hij veel belangrijker vond dan die saaie bijeenkomst in Brussel, waar hij de dag moest doorkomen met bijna dertig klaplopers – pardon – bondgenoten.
Valse hoop
Maar is er echt reden tot vreugde? Om te beginnen is het natuurlijk niet veelbelovend dat de grote beschermheer kennelijk twee verschillende soorten buitenlandse politiek heeft: een van de president en een van de rest van het land. Dat zelfs de havik John Bolton het nodig vond om achter de rug van Trump iets te bekokstoven in Brussel, is omineus. Het gaat om een machtstwist tussen een populistische narcist en een ultrarechtse houwdegen. Door wie willen wij het liefst beschermd worden?
Als opperbevelhebber kan Trump zich niets aantrekken van ellenlange Navo-verklaringen en elke lidstaat tot ‘Montenegro’ verklaren.
Ook minister Jim Mattis (‘It’s fun to shoot some people’) van Defensie deed mee, maar hij speelt een bijrol. Hij vindt de Navo wèl belangrijk en kijkt met afgrijzen toe hoe Trump het oude en in zijn ogen belangrijkste bondgenootschap van de wereld bij het oud vuil zet én Angela Merkel schoffeert.
Inmiddels beseft Mattis dat de president bij grootse besluiten (zoals het oprichten van een peperdure Space Command) niet naar hem luistert. Het kwalijkste is dat Trump een rancuneus, misschien zelfs wraakgierig persoon is. Als opperbevelhebber kan hij zich niets aantrekken van ellenlange Navo-verklaringen en elke lidstaat tot ‘Montenegro’ verklaren. Dan is het bondgenootschap verder van huis dan ooit. De enige dam die het Congres vooralsnog heeft opgeworpen is dat het onlangs haastig besloten heeft dat de VS niet zomaar per Trump-tweet uit de Navo kan stappen. Het Republikeinse Congres durft voorlopig niet meer te doen.
Het allerergste is dat serieuze ambtenaren en volksvertegenwoordigers hun toevlucht moeten nemen tot dit soort schadebeperking. Tot nu toe waren het ‘maar’ nachtmerries.
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.