Tien euro per uur en geen cent meer. Dat ontvangt Jasper voor een drukke baan in de thuiszorg. Maaike werkte tot voor kort in de geriatrische ouderenzorg. Het personeelstekort was zo groot dat ze soms tijdens nachtdiensten in haar eentje verantwoordelijk was voor 35 hulpbehoevende ouderen. ‘Dan gaf mijn stappenteller aan het einde van de dienst aan dat ik 13 kilometer had gelopen. Na een paar van die dagen was ik helemaal kapot.’ Juffrouw Saar was enthousiast over haar werk in het onderwijs totdat ze steeds meer formulieren over haar leerlingen moest invullen. Buschauffeur Bert mag niet meer dan 90 seconden te laat bij de volgende halte arriveren, want anders legt zijn werkgever hem een forse boete op.

Lees ookMeer Macht op vrijdag: Trump en de Navo: misschien is het tijd voor relatietherapie?17 augustus 2018

De overeenkomst tussen Jasper, Maaike, Bert en juffrouw Saar: GroenLinks-leider Jesse Klaver raakte met hen aan de praat tijdens de Kantinetour die hem langs scholen, sportverenigingen en zorginstellingen in onder meer Zwolle, Hoofddorp en PVV-bolwerk Almere voerde. Bij handbalvereniging De Lotus en in de ontspanningsruimte voor treinconducteurs van de NS hoorde hij de klachten van ‘gewone mensen’ aan over toenemende productiedwang, stijgende werkbelasting en bureaucratische rompslomp die kenmerkend zijn voor een land dat in de ban is geraakt van wat Klaver ‘rendementsdenken’ en ‘economisme’ noemt.

GroenLinks
Jesse Klaver op bezoek bij Basisschool De Watertuin tijdens zijn kantinetour. Foto: Werry Crone/HH
Hardwerkende Nederlanders

Tijdens de verkiezingscampagne voor de Tweede Kamer werd het GroenLinks-wonderkind nog vooral op de schouders gehesen in poptempels als De Melkweg en Het Paard van Troje. Dit jaar pakte hij het anders aan: hij wilde bewijzen dat zijn partij niet alleen uit bakfietsmoeders en yogaleraressen bestaat en in contact komen met docenten, zorgverleners, brandweerlieden en vuilnismannen, door rechtse partijen doorgaans de Hardwerkende Nederlanders genoemd. Het moet begin september uitmonden in een grote manifestatie in de AFAS Live in Amsterdam. Klavers visioen: ‘Zorgmedewerker en student zij aan zij. Klimaatactivist en buschauffeur schouder aan schouder. Leraar en politieagent hand in hand.’

‘Anderhalve minuut is wat je krijgt om een
lokaal schoon te krijgen. Resultaatgericht
werken noemen ze dat.’

Sympathiek van GroenLinks om de scheidslijn tussen hoger en lager opgeleiden te willen doorbreken. Alleen: helemaal origineel is de Kantinetour niet. Vijf jaar geleden probeerde de Wiardi Beckman Stichting (WBS), het wetenschappelijk bureau van de PvdA, ook al te achterhalen wat de ‘gewone mensen’ dwars zat. ‘Van Waarde’ heette het project waarvoor meer dan vijftig Nederlanders werden geïnterviewd over de flexibilisering van de arbeidsmarkt en de hufterigheid waarmee slachtoffers van reorganisaties werden behandeld. De kritiek op het ‘rendementsdenken’ werd toen verwoord door schoonmaakster Brigitte (‘Anderhalve minuut is wat je krijgt om een lokaal schoon te krijgen. Resultaatgericht werken noemen ze dat’), ergotherapeute Esther (‘Ik vind dat het tegenwoordig allemaal gaat over productie; een beetje een fabrieksidee krijg ik daarbij’) en streekbuschauffeur Marije (‘Ze laten je een tijdje in dienst, totdat je een vaste aanstelling zou moeten krijgen, dan gooien ze je er weer uit’).

De PvdA moest terug naar haar wortels, en klassieke sociaaldemocratische waarden als solidariteit en bestaanszekerheid omhelzen, constateerde de WBS-staf. Tot chagrijn van toenmalig partijleider Diederik Samsom die een regeerakkoord met de VVD had gesloten en bij de presentatie van Van Waarde in De Rode Hoed de samenwerking met de liberalen huizenhoog prees. WBS-directeur Monika Sie was zo uit haar hum dat ze bij de volgende Kamerverkiezingen een plaats op de kandidatenlijst van de hand wees. Ze werd directeur van Instituut Clingendael.

Sneu voor de sociaaldemocraten dat ze zich zelfs een thema als ‘de brug slaan tussen de docent en de stratenmaker’ hebben laten ontfutselen door de Jessias.