Bouw ik voldoende ruimte tussen mijn afspraken?
Hoeveel voldoening haal ik uit mijn werk?
Past de spanning van mijn werk nog bij me? Ben ik me bewust van mijn lichaamshouding tijdens mijn werk?
Dit zijn enkele van de punten die Brigitte Amting begin juni tijdens een kennissessie over stress in een Amsterdamse vergaderzaal met redacteuren, advertentieverkopers en marketingmedewerkers te berde gaat brengen. &#8216;Iedereen die zich gestrest voelt, heeft een verhoogde spierspanning,&#8217; zegt ze over dat laatste punt. &#8216;Het kan zijn dat je er zo aan gewend bent dat het je niet eens meer opvalt.&#8217;
Amting is loopbaancoach met specifieke aandacht voor stresspreventie bij WPG Uitgevers, een 750 werknemers tellend bedrijf waarvan ondermeer De Bezige Bij, Querido, Voetbal International, Psychologie en Happinez deel uitmaken, evenals Vrij Nederland. In haar functie als loopbaancoach hield ze zich al bezig met stress, maar sinds negen maanden doet ze dat &#8216;nadrukkelijker&#8217;. Amting: &#8216;We hebben hier niet meer ziekteverzuim dan elders, maar een relatief hoog percentage is stress gerelateerd. Dat heeft waarschijnlijk met de aard van het werk te maken. Bij bladen en uitgeverijen zijn mensen betrokken die met hart en ziel werken. Er is perfectionisme en een grote mate van betrokkenheid, mooie eigenschappen, maar die kunnen soms ook nadelig zijn voor de gezondheid.&#8217;
De bedrijfsarts van de organisatie noemt het relatief hoge percentage van vrouwen rond de dertig en veertig ook een &#8216;risicofactor&#8217;: vrouwen met jonge kinderen en een drukke baan. &#8216;Daar zit een groep bij die moet oppassen,&#8217; zegt Amting. &#8216;Vrouwen springen in alle gaten. Als het kind ziek is, is het meestal de vrouw die thuisblijft.&#8217; De laatste tijd hoort ze ook geluiden dat jonge vaders die een combinatie hebben van werk en zorg &#8216;vaker in de knel komen&#8217;.
Tijdige signalering
Een belrondje langs grote bedrijven leert dat stresspreventie op de werkvloer een voorzichtig opkomend verschijnsel is. ING heeft adviseurs bij de afdeling Health &#038; Safety die programma&#8217;s ontwikkelen om stress te vermijden en het management en werknemers voorlichten over stress op de werkvloer. KPN heeft werkcoaches die medewerkers met mogelijke stressklachten terzijde kunnen staan, Shell heeft de jaarlijkse Be Well-weken, met voorlichting over beweging en eetpatronen en stresspreventie.
Aandacht voor stress lijkt geen overbodige luxe nu veertig procent van de WAO-en WIA-instroom een psychische aandoening betreft.
&#8216;Frequent kort ziekteverzuim&#8217;, regelmatig een of twee dagen thuis blijven: dat is voor de afdeling Personeel en Organisatie van Amtings werkgever een signaal dat er iets aan de hand kan zijn. Amting: &#8216;Ik ben geen burn-outdeskundige; mocht iemand ernstige klachten hebben, dan wordt een expert ingezet. Ik verhelder wat er precies speelt en begeleid het bewustwordingsproces. Is er te veel werk, is er thuis iets aan de hand? Overspannenheid en burn-out hebben nooit alleen met een hoge werkdruk te maken. Het kan zijn dat er geen goede chemie is op een afdeling, dat iemand in de omgeving ernstig ziek is geworden, dat iemand niet op de juiste baan zit. Zeker als mensen rond de veertig zijn, zie ik dat de kwestie breder ligt. Dan hebben ze tien tot vijftien jaar werkervaring en speelt de vraag: hoe ga ik mij verder ontwikkelen?&#8217;
De ervaring leert, zeg Amting, dat door tijdige signalering en vervolgens coachen op stresspreventie &#8216;uitval&#8217; kan worden voorkomen. &#8216;Hoe eerder je stress signaleert, hoe meer je eraan kunt doen voor het helemaal misgaat. Wat kost energie en wat levert energie op?&#8217;
Prioriteiten stellen
Omdat leidinggevenden in die vroegtijdige signalering van stress een belangrijke rol hebben, bespreekt Amting met de managementteams hoe mentale, emotionele, gedragsmatige en fysieke signalen van spanning eruitzien. Tijdens die bijeenkomsten ontstaan levendige discussies over de rol van de leidinggevenden bij stress. Zijn de communicatiepatronen op de werkvloer duidelijk? Is de afbakening van ieders taken helder? Worden verwachtingen goed gemanaged?
Volgende week is er voor het eerst een zogenoemde collectieve kennissessie, waarbij Amting met een deel van de werknemers in gesprek gaat over &#8216;preventie, herstel en zelfzorg&#8217;. In vogelvlucht komt een multidisciplinair programma voorbij met componenten als: &#8216;Energiegevers en energievreters&#8217;, &#8216;onproductieve gedachten&#8217;, &#8216;prioriteiten stellen&#8217;, &#8216;steun verwerven van collega&#8217;s&#8217;, &#8216;efficiënt werken&#8217; en &#8216;aandachtsoefeningen&#8217;.
Amting: &#8216;Ik ben zelf kort overspannen geweest. Ik had jonge kinderen, een drukke baan, en toen stierven mijn beide ouders. Hoe stress wordt veroorzaakt en hoe je ervan herstelt: ik heb het zelf ook moeten leren. En die balans moet je steeds opnieuw in de gaten houden.&#8217;

Annemiek Leclaire

Stress preventie op de  werkvloer

Mislukt?

Kabinetscrisis

Verhaal van de Week

Partij voor de bühne

met veiligheid

Obsessie

Roddelpraat

Naaktfoto's

Ik vind iets

Merel Wielaert

Hooggerechtshof

Polen

Wiens schuld is dit?

Debat

Sterke leiders

Hans Against the Machine

oprichter Pussy Riot

Interview