<div class="lead">
Het Nederlandse SBM Offshore kwam in 2012 in opspraak vanwege corruptie. Het bedrijf wist vervolging in Nederland tot nu toe te ontlopen, maar de zaak komt nu als een boemerang terug, schrijft Harm Ede Botje.
</div>
Vannacht heeft een oud-medewerker van SBM <a href="https://www.nu.nl/economie/5000219/oud-medewerker-sbm-bekent-schuld-corruptie.html">namelijk in de VS bekend</a> aan een deel van de beschuldigingen. Het gaat om Tony Mace, die ten tijde van de corruptie CEO was van SBM Offshore (een multinational die onder meer olieplatforms bouwt en exploiteert). Mace&#8217; bekentenis is een grote doorbraak en een klap voor SBM.
Het Schiedamse bedrijf heeft namelijk jarenlang uit alle macht geprobeerd om de smeergeldaffaires waar het de hoofdrol in speelde klein te houden. Het ging om steekpenningen in in ieder geval Equatoriaal Guinee, Angola en Brazilië. Vrij Nederland bracht in februari 2015 als eerste een volledige reconstructie op basis van de <a href="https://www.vn.nl/klokkenluider-sbm-offshore-misleidde-de-markt-over-corruptiepraktijken/">getuigenis van klokkenluider Jonathan Taylor</a>, een voormalige bedrijfsjurist met gewetensproblemen.
SBM Offshore had enkele maanden daarvoor voor 240 miljoen dollar <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2014/11/12/sbm-schikt-met-om-voor-240-miljoen-dollar-a1421104">geschikt met het Nederlandse Openbaar Ministerie</a>, om vervolging te voorkomen. Het OM deed dit omdat SBM Offshore haar leven zou hebben gebeterd. Maar daarmee was de zaak niet afgedaan. In Brazilië werd nog onderhandeld over schikkingen met de autoriteiten daar en ook in de VS liepen nog steeds onderzoeken.
En daar, in de VS, is de zaak nu geëxplodeerd. De eerdergenoemde oud-topman Mace heeft vannacht schuld bekend en krijgt op 2 februari zijn straf te horen. Ook voormalig manager Robert Zubiate heeft bekend; hij krijgt op 31 januari zijn vonnis te horen.
<h3>De zaak</h3>
De zaak kwam in januari 2012 aan het rollen toen medewerkers van het Amerikaanse bedrijf Noble Energy in Equatoriaal Guinee op een laptop belastende informatie hadden gevonden over smeergeldbetalingen. Een medewerker van SBM Offshore had hooggeplaatse figuren in het land geld gegeven in ruil voor opdrachten.
Op het hoofdkantoor van het bedrijf in Monaco brak paniek uit. Bruno Chabas, die Tony Mace acht maanden eerder was opgevolgd als CEO (en die functie nog steeds heeft), liet uitzoeken wat er aan de hand was. Klokkenluider Jonathan Taylor – op dat moment nog in dienst als bedrijfsjurist – kreeg de opdracht de kluis in de directiekamer te doorzoeken. Hij ontdekte dat onder meer in Angola talloze betalingen waren gedaan aan werknemers van staatsbedrijf Sonangol. Bij de contracten vonden ze briefjes waarop CEO Mace zélf had gekrabbeld hoe de commissies verdeeld moesten worden. Taylor: ‘Dat was voor ons hét bewijs dat de corruptie door de top was geïnitieerd en de voormalige hoogste man er zelf bij betrokken was.’
Grote vraag is wat Mace en ook Zubiate allemaal aan de Amerikaanse onderzoekers hebben verteld. En of andere voormalige medewerkers, zoals de sleutelfiguur Julio Faerman, die op grote schaal betrokken was bij smeergeldbetalingen in Brazilië en die inmiddels ook met justitie daar samenwerkt, ook informatie heben gedeeld. Een ding lijkt zeker: SBM dacht dat het in rustiger vaarwater was gekomen, maar het tegendeel is nu het geval. Ook de positie van huidige CEO Chabas lijkt niet langer zeker. Hij mag zich dan afficheren als de man die rotzooi bij het bedrijf heeft opgeruimd, het was ook hij die in 2012 na aanvankelijk opdracht te hebben gegeven de zaak tot de bodem uit te zoeken op de rem ging staan.
Dit is wat we over Chabas&#8217; rol schreven in <a href="https://www.vn.nl/de-cover-up-bij-multinational-sbm/">onze reconstructie uit 2015:</a>
<div class="info-box">
Op 24 maart 2012 hadden directeur Chabas en de leider van het Pandora-onderzoek, de jurist Jay Printz een hevige aanvaring, waarvan een bandopname bewaard is gebleven. Printz beschuldigde Chabas ervan niet door te willen drukken. ‘We hebben een fundamenteel probleem en gedurende het proces ben je me alleen maar aan het tegenwerken,’ beet Printz zijn directeur toe. ‘In het onderzoek naar Angola heb je gezegd: “Graaf niet te diep”. Maar ik heb die kennis en jij ook. We moeten de zaak opschonen.’ Maar de twee mannen vonden elkaar ook. Printz stelde vast dat het bedrijf een ‘gigantisch’ corruptieprobleem had. ‘Ja, daar ben ik het mee eens,’ antwoordde Chabas.
Printz: ‘We zitten met een bedrijf dat nog steeds vol mensen zit die opdrachten hebben binnengesleept door middel van corruptie.’
Chabas: ‘Ja, en die werden geleid door mensen die dit accepteerden. Tony Mace was vooral naïef. Didier Keller (CEO van 2004 tot 2008) is degene die het vanaf het begin heeft opgezet.’
Maar Chabas stond in dubio. Hij had zelf de opdracht gegeven om het onderzoek te starten, maar de beerput die daarmee werd geopend dreigde het hele bedrijf in gevaar te brengen. Dus zei Chabas tijdens een bijeenkomst op 3 april: ‘Wat gaat verder onderzoek nog opleveren? We hebben de meeste feiten al. Waarom nog dieper graven?’
</div>
Chabas hoopte dus dat het corruptieverhaal vanzelf zou verdwijnen. Dat lijkt nu de verkeerde gok te zijn geweest.
Klokkenluider Jonathan Taylor laat aan Vrij Nederland weten de vervolging van Mace en Zubiate ‘geweldig nieuws’ te vinden. ‘Ik hoorde het vanmorgen heel vroeg. Het heeft even geduurd voordat het allemaal indaalde. Ik hoop van harte dat het hier niet bij blijft. Bruno Chabas en Sietze Hepkema, die verantwoordelijk waren voor de cover-up van de smeergeldbetalingen, zouden eveneens onderzocht moeten worden door de Amerikaanse justitie. Net als SBM&#8217;s advocatenkantoor Paul Hastings, dat er miljoenen aan heeft verdiend, en dat de Amerikaanse justitie herhaaldelijk valselijk heeft geinformeerd.’
Ook in Nederland kan de zaak worden heropend. Bij de schikking in 2014 zei het OM dat alles kan veranderen als nieuwe feiten zich aandienen.
<div class="info-box-shadow">
Harm Ede Botje bracht de afgelopen jaren alles over de corruptieperikelen rond SBM Offshore in kaart. <a href="https://www.vn.nl/thema/sbm-offshore/">Bekijk hier het hele dossier.</a>
</div>