<div class="lead">Dertien jaar al is Berend Dubbe (Bauer) de ronkende stem van tv-zender Net 5, en nog altijd gaat hij fluitend naar z&#8217;n werk. Met zijn muziekcarrière was hij klaar, dacht hij. Nu keert hij echter terug met een nieuw album. Waarom deze opvallende wederopstanding?</div>
Als Berend Dubbe op een doordeweekse dag om elf uur aankomt op zijn werk, heeft hij geen idee wat er op hem ligt te wachten. ‘En als ik straks weer wegga,’ zegt hij lachend, terwijl hij in een hokje in een kleine opnamestudio plaatsneemt achter een microfoon, ‘heb ik dat nog steeds niet.’
Een producente overhandigt hem een paar blaadjes met tekst, een technicus stelt het mengpaneel in op de preset van Dubbe’s stem, waar vanwege de diepte vrijwel alle bas uit is gehaald, en voor je het weet klinkt er een ronkend geluid dat overbekend aandoet. ‘Wélkom bij een nieuw seizoen van Houserules. Vijf koppels verbouwen elkaars huis, maar wél volgens de regels van de bewoners. Welk koppel komt als beste uit de strijd? Daphne Bunskoek presenteert… Houserules. Wóénsdag, op Net 5. Mórgen, op Net 5. Vánavond, op Net 5. Zometéén. Op Net 5.’ In het hokje licht Dubbe één schelp van zijn koptelefoon op. ‘Is dat wat?’ vraagt hij. ‘Lekker compact,’ oordeelt de technicus. ‘Volgende?’ Hij slaat de bladzij om en buigt zich weer naar de microfoon. ‘Vanavond: Robert de Niro in…’
Nog geen drie kwartier later staat hij weer buiten, met op zijn gezicht de glimlach van iemand die het goed voor elkaar heeft. Dertien jaar is Dubbe al de stem van tv-zender Net 5, en nog altijd gaat hij er fluitend heen. ‘Ik vind het heel leuk om te doen,’ zegt hij. ‘Het is echt een vak, en ik neem het serieus. Maar het is erg lekker dat dat vak me geen enkele moeite kost. Hoeveel mensen gaan er niet naar hun werk met het idee: oei, vandaag moet ik er weer hard aan trekken, anders haal ik mijn deadline niet? Ik kom binnen, zeg “hoi allemaal”, spreek mijn teksten in en het is weer: nou jongens, tot over een paar dagen hè. Er is geen enkele stress.’
<h5>Een persoonlijke overwinning</h5>
Het is grappig dat nou juist hij in dit vak is gerold, want Berend Dubbe stottert. Vroeger zo hevig dat hij er in zijn dagelijks leven behoorlijk veel last van had, tegenwoordig blijft zijn stem nog maar incidenteel aan een woord haken. ‘Ik ben lang bang geweest dat het terug zou keren als ik een voice-over-klus aan het doen was. Zou toch problematisch zijn. Maar het is inmiddels wel duidelijk: zodra er een microfoon voor m’n snufferd staat, is het weg. Dan kan ik hele A4-tjes in één keer oplezen. Ook met zingen is die angst verdwenen. Het gebeurt alleen nog als ik praat. Misschien omdat het dan spontaan is.’ 
Dus ja, je kunt zijn baan zien als een persoonlijke overwinning. Maar het belangrijkste voordeel ervan is dat het hem vrijheid geeft, zowel financieel als wat tijd betreft. En die vrijheid gebruikte Berend Dubbe om, onder het alias Bauer, uit te groeien tot een van de meest eigenzinnige muzikanten van Nederland. ‘Het maakt me onafhankelijk,’ zegt hij, als we op een naburig terras zijn neergestreken. ‘Ik werk maar twee, drie dagen en heb heel veel tijd over om thuis een beetje met muziek te klooien. En ook qua geld is het zeker belangrijk geweest voor mijn carrière. Daarom kon ik nog eens flink investeren in software en computers.’ Anders gezegd: het ene met apparatuur volgestouwde hok schiep de voorwaarden voor dat andere – zijn eigen hok, waar hij zijn enorme vinyl-verzameling bewaart, zijn instrumenten en computers. Vanaf 1999 brouwde hij daar drie bijzondere platen – eerst in zijn eentje, daarna met zijn toenmalige muzikale partner Sonja van Hamel. Breekbare luisterliedjes waren het veelal, leunend op samples en een gezonde dosis experimenteerdrift. Na 2006 werd het stil rond Bauer. En nu is er opeens het prachtige Eyes Fully Open.
Tíén jaar dus. What happened? Dubbe lacht en schuift onderuit in zijn stoel. ‘Eeh, life happened,’ zegt hij. Eigenlijk was hij indertijd gewoon een beetje klaar met muziek maken. Die laatste plaat, The Bauer Melody of 2006, werd opgenomen met het Metropole Orkest. Dat was een buitenkansje; als het niet in het kader van een project was geweest, Crosslinks genaamd, had hij zoiets nooit kunnen bekostigen. ‘Dan zit je al snel op een half miljoen,’ zegt hij. ‘Maar voor mij was het wel een droom die uitkwam.’ 
Die droom had diepe wortels. Zijn vader, vorige maand op 96-jarige leeftijd overleden, was pianist en arrangeur en speelde in de jaren dertig, veertig en vijftig in allerlei orkesten. Soms reisde hij maandenlang mee met de Holland-Amerika-lijn, waar hij drie keer daags optrad met een trio in een lounge. Van hem kreeg Dubbe een voorliefde mee voor de orkestrale pop van de jaren zestig – mensen als Burt Bacharach en Scott Walker. Weelderige, romantische muziek, die lange tijd geen enkel raakvlak had met zijn eigen muzikale carrière. Dubbe werd in de jaren negentig bekend als drummer van Bettie Serveert, een van de belangrijkste Nederlandse rockbands uit die tijd. Met Bauer verkende hij de grenzen van wat toen lo-fi werd genoemd. ‘Het waren homerecordings die steeds geavanceerder werden. De eerste plaat nam ik op met een viersporenrecorder, de tweede met zestien, de derde vierentwintig. Het werd langzaam steeds orkestraler, maar wel met de beperkingen van een sampler. Dus tja, toen ik mocht werken met zo’n fantastisch orkest, met een dirigent en een arrangeur die uitschreef wat ik had bedacht, was de cirkel voor mij rond. Ik dacht: dit is een mooie punt achter de carrière. Het is wel klaar.’
<h5>Ik schaam me nergens voor</h5>
Het kón ook, want vanwege die baan hoefde hij geen muziek te maken om in zijn levensonderhoud te voorzien. Maar ja, zoals dat dan gaat. Er was geen druk. Je maakt nog eens een liedje en laat het een tijd liggen. Er komt nieuwe software op de markt waarmee je ook in je muziekkamer zo’n orkest tot je beschikking hebt. Je duikt er dieper in, er komen meer liedjes. Uiteindelijk krijgt een platenmaatschappij er lucht van, geeft je een deadline, en dan is er op je vijfenvijftigste opeens een prachtplaat. Warm, rijk georkestreerd, met avontuurlijke maar klassiek klinkende songs, waarop Dubbe zich meer dan ooit presenteert als zanger.
‘Je zou het een comeback kunnen noemen,’ zegt hij. ‘Maar het voelt meer als een debuut. Ook omdat ik tien jaar niet in het muziekwereldje heb vertoefd en er zoveel veranderd is. Ik ben weer in mijn eentje, en dat vind ik toch het prettigst. Alles zelf beslissen, geen ruzie maken, geen compromissen. Eigenlijk wilde ik ook door onder een nieuwe naam.’ Grijnzend zoekt hij in zijn telefoon naar de lijst met ‘belachelijke’ bandnamen die hij had verzonnen. ‘Hier: The Mentor, Cocktail Royal, Vocallion, House of Trouble, The Sophisticator. Nou ja, ze hebben het me uit het hoofd gepraat omdat het lastig zou zijn in de communicatie. En misschien maar beter ook. Aanvankelijk dacht ik dat ik me moest losweken van mijn Bauer-platen. Maar ik heb ze weer eens allemaal gedraaid, en ik schaam me nergens voor. Dus ik omarm het verleden, maar ik ga wel door met de toekomst.’ 
Inderdaad: op Eyes Fully Open hoor je een andere Bauer. Zoals de titel al een beetje aangeeft, zit het verschil er vooral in dat hij zich nergens meer verschuilt achter rare geluidjes of bevreemdende teksten. ‘De ironie en het sarcasme zijn er helemaal uitgefilterd. Vroeger kon ik heel erg kicken op een bepaald geluid dat eigenlijk heel lelijk was. Dat zette ik dan expres heel hard links op de speakers. Alleen maar omdat niemand dat deed. Zeker in het begin wilde ik per se dat het ánders klonk, ongewoon. Over het algemeen is dat wel de leukste tijd van een band trouwens. Het begin, de eerste plaat. Als er nog geen referentie is, geen achtergrond. Dan is het op z’n puurst, de rest is leren van je fouten.’
<h5>Reconstruerende chirurgie</h5>
Even staat hij zichzelf toe om lekker af te dwalen. ‘Het begin van dingen vind ik altijd interessant. Of je het nou over muziek hebt of over tuinieren of memorecorders. Ook al zijn het zaken die me helemaal niet interesseren, het begin is altijd te gek. Ik heb niks met computers, maar de éérste computer, die 150.000 kilo woog en 3 K geheugen had, die was natuurlijk super. De eerste rits: wil ik graag iets over weten. Of plastische chirurgie.’ Op docerende toon: ‘Dat begon in de Eerste Wereldoorlog. Toen die mannen helemaal aan flarden terug kwamen van het front, zijn ze in Engeland gaan experimenteren met reconstruerende chirurgie. Honderd jaar later zitten we opgescheept met al die botox-ellende, maar het begin was geweldig!’ 
<q class="pull-left">‘Het begin van dingen vind ik altijd interessant. Of je het nou over muziek hebt of over tuinieren of memorecorders</q>En dit is dus het begin van de nieuwe Bauer? ‘Nou ja, ik kon toen niet anders en ik kan nu niet anders. Ik wil mijn muziek niet meer saboteren met een rare sample, ik wil niet meer heel klein zingen. Het geldt ook voor de teksten. Ik schrijf niet meer van die Buñuel-achtige dingen waarvan je denkt: waar hééft-ie het over? Een vogel die over een jampotje vliegt, weet ik het. Alle teksten gaan echt over, tja, levensdingen. En misschien ook wel over een ouder wordende man.’
Het is meteen duidelijk in het zeer fraaie openingsnummer ‘The Alchemist’, waarin het lijkt of een vader levenslessen doorgeeft aan zijn zoon. Don’t wait too long for things to come/ There might never be another one. ‘Ik had zoiets tegen mijn zoon kunnen zeggen,’ glimlacht hij. ‘Behalve dat ik geen kinderen heb. Maar misschien praat ik wel tegen mezelf. Het gaat over knopen doorhakken, je duidelijk uitspreken. Relaties bijvoorbeeld, die heb ik heel lang een beetje voor lief genomen. Waarom zeggen: wij blijven bij elkaar? Het is toch leuk zoals het nu is? Alles stond als het ware on hold. Maar je wordt ouder, de gedachte dringt zich op dat het leven zomaar voorbij kan zijn, en dat je, als er iemand is van wie je erg houdt, misschien toch maar eens een besluit moet nemen. Dat idee: als het er is, pak het! Dus daarom ben ik getrouwd.’
Hij schuift zijn trouwring van zijn vinger om aan de binnenkant de datum te checken. ‘Vier jaar geleden nu – ik ben verschrikkelijk slecht met data. Maar goed, dat had dus ook wel wat eerder kunnen gebeuren. En wie weet had ik dan wel een kind gehad.’ 
Niet dat Eyes Fully Open een echte bekentenisplaat is. Het fascinerende ‘Under The L’, bijvoorbeeld, is een ode aan de outsider. Of specifieker: aan Eden Ahbez, een songwriter uit de jaren zestig die bekend werd met het nummer ‘Nature Boy’. ‘Nat King Cole nam het op, en daarna nog talloze anderen. Chet Baker, Bowie, een boel Braziliaanse artiesten. Het nummer maakte van hem een multimiljonair. Maar hij wilde niks met de muziekindustrie te maken hebben en heeft zijn geld nooit uitgegeven. Hij was een hippie, een zwerver, en woonde onder de L van het Hollywood-teken in LA. Af en toe liet hij zich even zien, bijvoorbeeld bij Johnny Carson in The Tonight Show. En dan ging hij weer snel terug naar zijn slaapzak en zijn spulletjes in het struikgewas. Totdat hij werd aangereden op Sunset Boulevard en op slag dood was. Een échte outsider, in het diepst van zijn hart. Ik doe wat ik wil, en of ik nou miljoenen heb of geen rooie cent, het maakt niks uit. Prachtig vind ik dat.’
Hier neemt de muzikale schatgraver in hem het even over. Dubbe hecht eraan te vermelden dat hij Ahbez niet kende van ‘Nature Boy’, maar van die ene superzeldzame plaat met ‘exotische eilandgeluiden’ die hij ooit maakte. ‘Je hoort alleen wind, golven, vogels en hij declameert er gedichten overheen. Geniaal is het.’ 
Wat hem weer brengt bij een enthousiast betoog over het vuistdikke, tweedelige koffietafelboek Incredible Strange Music, waarin de verhalen van tal van eigenwijze, veelal onbekende componisten zijn samengebracht. ‘Al die idioten fascineren me eindeloos. Net als mensen die tegen de klippen op zelf hun muziek in eigen beheer uitbrengen. Mensen die de vrijheid kiezen.’
<h5>Het gebeurde gewoon</h5>
Zo pratend met Berend Dubbe heb je nauwelijks het idee dat hij zelf een nieuw product aan de man te brengen heeft. Net zo lief vertelt hij verhalen over mensen die hij bewondert. ‘Verzamelaars willen graag dingen laten horen die men niet kent, en daar heb ik ook een handje van. O, vind je dit leuk? Dan moet je dát eens luisteren. En dan heb je het weer over het begin van dingen. Alles komt ergens vandaan, je kunt altijd dieper graven. Dus als mensen me vertellen over een nieuwe plaat, vertel ik ze heel graag iets over een oude plaat.’
Maar het is niet moeilijk om in zijn voorliefde voor de outsider een link met zijn eigen muzikale loopbaan te zien. Die vrijheid is ook voor hem de kern. Niet het geld of de roem die je met muziek zou kunnen vergaren. Logisch misschien, want hij was ook al heel lang een fervent liefhebber voordat hij zelf een instrument ter hand nam. ‘Het is allemaal vrij toevallig gelopen met mij. Ik wilde grafisch ontwerper worden, ging naar de kunstacademie in Arnhem en daarna naar de Rietveld in Amsterdam. Dat was indertijd, begin jaren negentig, een vrij logische weg naar de muziek. Er kwamen veel bandjes vandaan, allemaal met die do it yourself-mentaliteit. Toen ik de andere leden van Bettie Serveert leerde kennen, was het: heb jij misschien zin om te drummen? Ik zei: o, oké, maar ik weet niet of ik het kan hoor.’
Het ging om het muziek maken met gelijkgestemde zielen, en succes was nou niet perse de bedoeling. Maar met hun eerste plaat, Palomine uit 1992, werd Bettie Serveert meteen ‘gelanceerd’. De groep werd gecontracteerd door het Amerikaanse Matador-label, ging op tournee in de VS, Canada en Europa, stond op Pinkpop, deelde het podium met hun helden. De big league dus.
<figure id="post-340556 media-340556" class="align-center"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/10/MG_3900V6finalcutK_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/10/MG_3900V6finalcutK_preview-320x390.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/10/MG_3900V6finalcutK_preview-640x779.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/10/MG_3900V6finalcutK_preview-1280x1559.jpg 1280w" alt="" /><figcaption>Levenslessen: ‘Ik schrijf niet meer van die Buñuel-achtige dingen.’ Foto: Maarten Kools</figcaption></figure>
<figure id="post-340556 media-340556" class="align-center"></figure>
Het is de natte droom van vrijwel elke muzikant, maar niet echt die van Berend Dubbe. <q class="pull-left">Al die idioten fascineren me eindeloos. Net als mensen die tegen de klippen op zelf hun muziek in eigen beheer uitbrengen. Mensen die de vrijheid kiezen.</q>‘Het gebeurde gewoon, niet omdat er een masterplan achter zat, of dat ik zelfs maar die ambitie had. Toen het echt iets begon te worden, was het: nou ja, laten we maar een beetje meedoen. Maar het gekke is: ook al ben je er ingerold, op een gegeven moment krijg je toch de smaak te pakken, en ook een beetje pretenties. In elk geval een paar mensen in de band. Toen we een paar keer bij Conan O’Brien hadden gestaan, moesten we ook bij Letterman zien te komen, weet je wel. Je wilt méér. Een nog grotere tour doen, de Fillmore uitverkopen – zo gaat dat. En als dat dan niet gebeurt, zijn er frustraties.’
<h5>Outsider met een verzekering</h5>
Hij was opgelucht toen hij het na acht jaar voor gezien hield. ‘Het ging helemaal niet meer tussen mij en de band. Ik wilde andere dingen, het keurslijf was me te strak. Altijd maar die vergaderingen, steeds maar verantwoording afleggen aan drie anderen. Ik was al achtendertig, en wilde mijn leven zelf sturen. Dan kan je het ook verkloten, maar dan heb je het in elk geval zelf gedaan.’
Noem hem een outsider met een verzekering. Want ook toen al had hij zijn stemmenwerk om op terug te vallen. ‘In de jaren tachtig heb ik me laten inschrijven bij Multivoice, een stemmen-agency. Mijn eerste commercial was voor Bailey’s Irish Cream, daarna begon het balletje te rollen. Kort daarop heb ik er nog een gedaan met Philip Bloemendal, voor Bose speakers. Dat was echt dé autoriteit, ik was zwaar onder de indruk. Hij kwam binnen en deed niet eens zijn regenjas uit. Ging gewoon zitten, deed zijn ding. Ik hoor het hem nog zeggen, met dat geaffecteerde accent: Hadden ze kunnen kiezen, hadden ze voor Bose gekozen.’
Kort nadat hij uit Bettie Serveert was gestapt, werd hij ‘ontdekt’ door de tv. Drie jaar lang was hij de stem van RTL4, toen kwam Net 5. ‘Zonder dat werk had het er voor mij heel anders uitgezien,’ geeft hij meteen toe. Maar niets is zeker. Ook de stemmenwereld is aan modes onderhevig. Drie jaar geleden werd hij ontslagen door de zender omdat ze iets anders wilden. ‘Ook buiten de tv-wereld kwam ik nauwelijks meer aan de bak, want ze wilden opeens overal alleen maar heel jonge stemmen. Ik snapte het wel hoor, mijn stem is toch meer: auto’s, sterke drank en thrillers. Dat wil je niet voor een bank die Binck heet, of Jopie. Maar ik heb er veel last van gehad.’
Na anderhalf jaar kwam er een verlossend telefoontje van Net 5. Of hij terug wilde komen. ‘Daar was ik heel blij om,’ zegt hij lachend. ‘Barry Atsma had mijn plaats ingenomen, want dat was de andere trend: het moest de stem van een bekend persoon zijn. Maar in de praktijk bleek dat helemaal niks uit te maken. Niemand denkt: o, Barry Atsma kondigt een film aan, die moet ik zien! Het maakt niet uit welk bekend gezicht er aan vast zit, zolang het maar een goede voice-over is.’
<div class="info-box">
Bauer, ‘Eyes Fully Open’ (Basta). Op 13 oktober is de albumpresentatie in de Tolhuistuin, Amsterdam, op 15 oktober doet hij een in-store concert in Concerto, Amsterdam. Meer info: <a href="http://www.bauertheartist.com">www.bauertheartist.com</a> 
</div>

Sander Donkers

Bauer is terug. Niet met een comeback, maar met een debuut

DOGE in Den Haag

Komt ook naar Den Haag

De DOGE-kettingzaag

Instanties schieten tekort

Pesten

De innerlijke Ad Melkert

Teun van de Keuken

'Ik heb alles gegeven'

Tim Hofman 

De temperatuur stijgt

Analyse van Hans Stegeman

'Ik heb van weinig dingen spijt'

Peter R. de Vries (1956-2021)

Slavernijexcuses 

Keti Koti

Lezen met Marilyn Monroe

Cultuurtip

Musk is geen self made man

Biljonairsprobleem