Als er één oppositieleider is die weet hoe hij Mark Rutte persoonlijk moet raken is het oud-vicepremier Lodewijk Asscher, die vijf jaar lang met hem samenwerkte. Zo ging het ook weer afgelopen week bij het Kamerdebat over de afschaffing van de dividendbelasting. De verwijten van SP-leider Lilian Marijnissen en GroenLinks-voorman Jesse Klaver dat Rutte het knechtje zou zijn van de grote bedrijven zeilden hoog over: de premier bleef minzaam glimlachen.
Maar toen Asscher hem verweet dat hij als premier van het kabinet ‘Shell I’ het VVD-belang boven het landsbelang had gesteld, reageerde de premier als door een wesp gestoken. ‘Ik geloof dat mijn eigen fractie er níet van overtuigd is dat ik in mijn baan alleen maar het VVD-belang vertegenwoordig, dat hadden ze graag meer gezien,’ beet hij de PvdA-leider toe, zichtbaar geëmotioneerd. ‘De heer Asscher weet hoe ik deze baan doe. Hij heeft mij vijf jaar zien werken en ik hem. Ik heb hem er ook geen moment van beticht dat hij het Partij van de Arbeid-belang centraal stelde.’ En: ‘Ik heb hier nog nóóit besluiten genomen over het landsbelang en daarbij het partijbelang boven het landsbelang gesteld. Dat is voor mij on-denk-baar.’
Juist in het geval van de afschaffing van de dividendbelasting handelde Rutte aanvankelijk tégen de wil van zijn eigen partij.
De emotionele uitbarsting van Rutte kwam er ongetwijfeld uit voort dat hij uitgerekend door zijn oud-vicepremier als partijpolitieke opportunist in de hoek werd gezet. Maar er speelde nog iets anders: juist in het geval van de afschaffing van de dividendbelasting handelde Rutte aanvankelijk tégen de wil van zijn eigen partij. Tijdens de formatie was het Rutte zelf die het onderwerp op de agenda zette. In eerste instantie hadden niet alleen de onderhandelaars van CDA, D66 en ChristenUnie grote bedenkingen bij de kostbare maatregel, maar ook Rutte’s secondant Halbe Zijlstra, toenmalig fractievoorzitter van de VVD. Dat bevestigen verschillende betrokkenen tegenover Vrij Nederland.
Net als de vertegenwoordigers van de drie andere partijen zag ook Zijlstra meer in fiscale maatregelen om het MKB tegemoet te komen, en niet alleen Shell en Unilever. Maar nadat Rutte verschillende malen een vurig persoonlijk pleidooi had gehouden over de mogelijk nadelige gevolgen van de Brexit en de fanatieke pogingen van de Britse premier Theresa May om juist grote bedrijven uit Nederland naar de Londense City te lokken, ging eerst Zijlstra overstag, vervolgens Buma, en uiteindelijk ook Pechtold en Segers, omdat zij het op dat moment al eens waren geworden over maatregelen die voor de VVD moeilijk te slikken waren, zoals milieubelastingen en versnelde afbouw van de hypotheekrenteaftrek.
Vriendjespolitiek en gesjoemel
De massale publieke woede over de afschaffing van de dividendbelasting is gericht tegen Rutte en zijn VVD, en daar hebben de liberalen het ook naar gemaakt: al decennia is het de VVD die hamert op deregulering en ruim baan voor het grote bedrijfsleven, terwijl de verschillen tussen arm en rijk alleen maar zijn gegroeid. Het zijn ook juist VVD’ers die zich keer op keer schuldig maken aan vriendjespolitiek en gesjoemel in de achterkamers, van Jos van Rey tot Henry Keizer, zoals journalist Bart de Koning al jaren in Vrij Nederland laat zien in zijn Politieke Integriteits Index (waarvan overigensbinnenkort een bundeling verschijnt in het boek Vriendjespolitiek. Fraude en corruptie in Nederland).
En het ís ook wel héél toevallig dat VVD’er Eric Wiebes, opsteller van het beruchte memo over de dividendbelasting, voor Shell heeft gewerkt, en dat VVD’er Gerrit Zalm eerst als minister van Financiën verantwoordelijk was voor de belastingdeal met Shell, vervolgens commissaris bij Shell werd, en als informateur de uiteindelijke afspraken over de afschaffing van de dividendbelasting faciliteerde: allemaal heerlijk materiaal voor de voltallige oppositie om de premier de komende maanden mee om de oren te slaan, en prachtige munitie voor de parlementaire enquête over de afschaffing van de dividendbelasting waar Jesse Klaver en Lillian Marijnissen voor pleiten.
Zo belandt de VVD op de grill, terwijl Mark Rutte de afschaffing van de dividendbelasting ondanks het tegenstribbelen van Zijlstra in het regeerakkoord wist te krijgen, en zodoende zelf juist meende dat hij het landsbelang boven het partijbelang stelde. Geen wonder dus dat de premier zo geëmotioneerd reageerde op het verwijt van Asscher. Dat alles zal de oppositie er niet van weerhouden te blijven hameren op de vriendjespolitiek van de liberalen. Maar voor wie echt wil weten hoe het zit is het een pikante observatie: eigenlijk stond Rutte al tijdens de formatie alleen.
Als de VVD aanvankelijk ook al grote bedenkingen bij de afschaffing van de dividendbelasting had, kan het niet moeilijk zijn ook binnen die partij breed draagvlak te vinden voor een alternatief voor de omstreden maatregel, zoals lastenverlichting voor het MKB. Dat de afschaffing van de dividendbelasting eraan gaat, lijkt alleen nog een kwestie van tijd, gezien de groeiende weerstand. De vraag is alleen: wie van de coalitiegenoten durft het eerst te bewegen?
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.