<div class="lead">
Meningen worden sterker wanneer ze telkens opnieuw bevestigd worden, feiten hebben daar nog maar weinig invloed op. We moeten de gevolgen van al die nonsens aantonen, dan zal er pas iets veranderen.
</div>
Donald Trump kan geen balans lezen en had tijdens de presidentiële campagne net zoveel intenties de wereld voor zijn achterban te verbeteren als Mark Rutte tijdens de formatie VVD-vrouwen op topposities wilde. Thierry Baudet, die erom bekend staat een spoor van racistische drollen achter te laten en weer in te trekken als onverhoeds verloren anale kralen, had in een hotel in Amsterdam een entre nous met een leider van Amerikaanse wit-nationalisten die er inktzwarte ideeën over rasgerelateerde intelligentieverschillen op nahoudt. Deze onthullingen, over Trump in het boek Fire and Fury van Michael Wolff en over Baudet op De Correspondent, zijn mooie voorbeelden van hoe de journalistiek, als controlerende macht, ons van relevante informatie voorziet.
Het probleem is alleen: die feiten vervliegen als zuurstof in ijle lucht. Ze bevestigen wat tegenstanders al vinden en doen medestanders niet van mening veranderen. In een artikel van vorig jaar in The New Yorker, ‘Why facts don’t change our minds’, wordt aan de hand van diverse onderzoeken uiteengezet hoe bestaande overtuigingen in ons hoofd zich vooral laten voeden met ondersteunend bewijs. De groeven die zich in de hersenen vormen en via de mond hun riedel afspelen, worden dieper en dieper, tot de naald alleen nog met grof geschut op een andere koers kan worden gezet.
<q class="pull-left">Vraag eens aan Baudet met hoe weinig vrouwen hij wél tevreden is.</q> 
Je mening wordt sterker als je ’m steeds weer bevestigd ziet – ook al is het klinkklare nonsens. Die ‘bevestiging’ of normalisatie krijgen de aanhangers van Forum voor Democratie al tijden. Interviews met Theo Hiddema die vooral over zijn dandy-stijl en schalkse provocaties gaan; Baudet als suave charmeur bij Peter van der Vorst en als glunderende Politicus van het Jaar; enzovoort. Ik noem het de witwasmachine: elke keer is er aandacht voor de partij, zonder dat het veelal feitenvrije, onuitvoerbare gedachtengoed kritisch wordt bevraagd of uitgewerkt.
De groep aanhangers voelt zich steeds sterker en ziet in tegenstand nog vooral een bevestiging van het eigen gelijk. Dit is het punt waarop de zelfvervullende cirkel rond is: het feit dat de groep steeds groter wordt, versterkt het idee dat haar leden dus wel een punt zullen hebben én legitimeert de media deze groep of haar leiders veel aandacht te geven – und so weiter.
De opening zit hier: bied niet simpelweg een platform voor aantoonbare nonsens in de naam van ‘we verslaan enkel wat hij zegt’, maar onderbouw met: wat zijn nu echt de gevolgen van wat hij zegt? Wat is de grondslag, wat zijn de implicaties? Als Hiddema stelt dat ‘21% van de asielzoekers uit Nigeria komt’, terwijl dat feitelijk 1% is: confronteer hem daarmee, en vraag welk gevolg dit verschil voor zijn plannen heeft – in plaats van zijn pak te beschrijven. Als hij zegt dat de beste integratie plaatsvindt door rassenvermenging, schrijf erbij dat deze ideologie een van de meest wrede, racistische opwitstrategieën is en welk effect het op mensen heeft. Als Baudet het weer heeft over de ‘feminisering van de samenleving’ terwijl wij wat betreft vrouwen op beleidsbepalende posities onderaan de wereldlijst bungelen: vraag bij hoe weinig vrouwen hij wél tevreden is. Beetje bij beetje ontmantel je zo de muren van de rotsvaste overtuiging, tot de gapende leegte zichtbaar wordt – en de vrijheid nieuwe paden in te slaan.
<div class="info-box-shadow">
Roxane schrijft elke maand een column in het blad. Lees hier <a href="https://www.vn.nl/de-machtsgreep-is-een-feit/" target="_blank">haar column van vorige maand</a> over hoe de rich kids de macht over hebben genomen van de overheid.
</div>